ตัวแบบความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของการดำเนินงานห่วงโซ่อุปทานที่มีผลต่อการเพิ่มมูลค่าผลิตผลของฟาร์มเกษตรแบบอินทรีย์และแบบเคมีในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน - ไชยแสง, วนิชย์ (วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี, 2020)
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ คือ 1) ศึกษาองค์ประกอบของกิจกรรมการดำเนินงานในห่วงโซ่อุปทานและการเพิ่มมูลค่าผลิตผลของเกษตรกรในฟาร์มแบบอินทรีย์ (Organic) และแบบเคมี (Chemical) 2) ศึกษาตัวแบบความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของการดำเนินงานห่วงโซ่อุปทาน ที่มีผลต่อการเพิ่มมูลค่าผลิตผลในฟาร์มเกษตร จากเกษตรกรพื้นที่ ปลูกพืช ผักและ ผลไม้ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน ประกอบด้วย อุดรธานี หนองคาย บึงกาฬและหนองบัวลำภู โดยการแบ่งเป็นชั้นภูมิ (stratified sampling) และใช้เลือกตัวอย่างเป้าหมายแบบเจาะจง (purposive) จำนวน 111 ตัวอย่างจากเกษตรกร โดยใช้เครื่องมือแบบสำรวจ และค่าสถิติ การวิเคราะห์เส้นทางอิทธิพล (path analysis) โดยใช้ LISREL ด้วยวิธีการประมาณค่าพารามิเตอร์ และทดสอบสมมติฐานหลักแบบฟังก์ชันความกลมกลืน (The Maximum Likelihood Fitting Function) ผลการวิจัย พบว่า 1. องค์ประกอบของกิจกรรมการดำเนินงานโซ่อุปทานและการเพิ่มมูลค่าผลิตผลเกษตรกร ในพื้นที่เพาะปลูกแบบอินทรีย์และแบบเคมี ให้ความสำคัญกับกิจกรรมการจัดพื้นที่แปลงเพาะปลูกมากที่สุด กิจกรรมกลางน้ำห่วงโซ่อุปทานของเกษตรกร ทั้งสองแบบให้ความสำคัญ กับการคัดเกรดและตัดแต่งผลผลิต โดยกิจกรรมการเพิ่มมูลค่าผลิตผล ของเกษตรกรแบบฟาร์มอินทรีย์ จะให้ความสำคัญต่อการมีระบบคุณภาพและมาตรฐานให้กับผลผลิต ซึ่งแตกต่างจากเกษตรกรแบบฟาร์มไม่ปลอดสารพิษที่ให้ความสำคัญกับการจัดการศูนย์กระจายสินค้าและขนส่ง 2. ความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของฟาร์มเกษตรกรในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน พบว่า สมมติฐานที่ 2 กิจกรรมกลางน้ำห่วงโซ่อุปทาน มีอิทธิพลเชิงบวก ต่อการเพิ่มมูลค่าผลิตผลการเกษตร โดยยอมรับสมมติฐานทางสถิติที่ระดับนัยสำคัญ 0.05 และมีค่าความเชื่อมั่น (R2) เท่ากับ 0.60 โดยการดำเนินงานห่วงโซ่อุปทานกิจกรรมกลางน้ำ จะมีผลโดยตรงจากการมีฐานระบบข้อมูลเชื่อมโยงโลจิสติกส์ และการมีระบบเครือข่ายผู้เกี่ยวข้องกับห่วงโซ่อุปทาน