สาขาวิชาความสัมพันธ์ระหว่างประเทศของไทยต้องการอะไร? - พูนขำ จิตติภัทร (วารสารสังคมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2022)
บทความนี้อาศัยแนวคิด “ทางเลือกที่บังคับเลือก” เพื่อที่จะสะท้อนและถามท้ากับทางแพร่งทางทฤษฎีอย่างน้อยสี่ประการในสาขาวิชาความสัมพันธ์ระหว่างประเทศในประเทศไทย ดังนี้คือ (1) ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศของไทยนั้นเป็นศิลป์ของรัฐหรือสาขาวิชาทางวิชาการ; (2) เป็นทฤษฎี “ที่มุ่งเน้นการแก้ไขปัญหา” หรือ “วิพากษ์”; (3) เรามีทฤษฎีความสัมพันธ์ระหว่างประเทศของไทยหรือไม่ และ (4) ควรจะเป็นสาขาวิชาที่มีความสมานฉันท์หรือไม่ บทความเสนอการปฏิเสธทางเลือกที่บังคับเลือกดังกล่าว จากการสนทนากับประวัติศาสตร์สาขาวิชาและกระแสอัตชีวประวัติ (I, IR) บทความนี้เสนอ (1) พัฒนาการโดยสังเขปของ IR ในไทย ซึ่งยังคงถูกครอบงำด้วยอาณาบริเวณศึกษากับทฤษฎีสภาพจริงนิยมและเสรีนิยม (2) “การถกเถียงใหญ่” สองครั้งสำคัญ ได้แก่ การถกเถียงใหญ่ครั้งแรกในเชิงนโยบายในช่วงทศวรรษที่ 1980 และการถกเถียงใหญ่ครั้งที่ 2 ผ่านการก่อตัวของทฤษฎีวิพากษ์ ตั้งแต่ในช่วงต้นทศวรรษที่ 2000 (3) ข้อเสนอ 7 ประการในการอธิบายการไร้ทฤษฎีความสัมพันธ์ระหว่างประเทศของไทยและ (4) ข้อโต้แย้งระหว่างความสมานฉันท์กับความเห็นต่าง บทความนี้เสนอแนะการกังขาต่อความสมานฉันท์ การพินิจพิจารณ์ตนเองเชิงวิพากษ์ การสานเสวนากับ IR ในระดับโลก และการพัฒนา IR ในประเทศไทยที่ส่งเสริมพหุนิยมและการเห็นต่าง