สถาบันการเมืองและการเสริมสร้างผู้นำทางการเมืองที่ดีในระบอบประชาธิปไตย: บทเรียนจากฟินแลนด์ ออสเตรเลีย และอุรุกวัย - สาธิตพร วิชุดา; ธนานิธิโชติ สติธร; ศรีใจงาม เทียนธวัช (วารสารสังคมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2022)
บทความนี้อาศัยแนวคิดเชิงสถาบันทำการสำรวจแนวทางและกลไกในการเสริมสร้างผู้นำทางการเมืองที่ดีจากประสบการณ์ของประเทศที่ประชาชนมีความเชื่อมั่นต่อมาตรฐานทางจริยธรรมของนักการเมืองในระดับสูงและมีประชาธิปไตยที่ก้าวหน้า 3 ประเทศ ได้แก่ ฟินแลนด์ ออสเตรเลีย และอุรุกวัย ผลการศึกษา พบว่า ประเทศที่ยกมาเป็นกรณีศึกษาทั้งสามประเทศมิได้มีการบัญญัติเกี่ยวกับหลักการเรื่องจริยธรรม รวมถึงแนวทางการส่งเสริมและควบคุมจริยธรรมของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองไว้ในรัฐธรรมนูญเป็นหมวดหรือมาตราโดยเฉพาะ แต่บทบัญญัติในรัฐธรรมนูญของทั้งสามประเทศมุ่งเน้นไปที่การออกแบบเชิงสถาบันเพื่อวางโครงสร้างการตรวจสอบถ่วงดุลการใช้อำนาจระหว่างสถาบันทางการเมืองหลักต่างๆ ร่วมกับการสถาปนาองค์กรหรือกลไกเฉพาะเพื่อทำหน้าที่กำกับและตรวจสอบการทำงานขององค์กรและผู้ดำรงตำแหน่งสำคัญๆ ทางการเมืองมากกว่า บทความนี้จึงมีข้อเสนอแนะสำหรับประเทศไทยเกี่ยวกับแนวทางการส่งเสริมผู้นำทางการเมืองที่ดีในระบอบประชาธิปไตย โดยจะต้องให้ความสำคัญกับการสร้างกลไกเชิงสถาบันทั้งในแง่กฎเกณฑ์กติกาและองค์กรที่ขับเคลื่อนทำงานได้จริงและมีประสิทธิภาพมากกว่าการเขียนหลักการเชิงจริยธรรมที่สูงส่งไว้ในรัฐธรรมนูญแต่ไม่สามารถนำไปสู่การบังคับใช้ได้