ศิลปะสื่อผสม : วิถีสัมพันธ์ เรื่องเล่าของข้าวแช่
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความเรื่อง ศิลปะสื่อผสม : วิถีสัมพันธ์ เรื่องเล่าของข้าวแช่ เป็นส่วนหนึ่งของวิทยานิพนธ์ศิลปกรรมศาสตรดุษฎีบัณฑิต มีวัตถุประสงค์การวิจัยคือ เพื่อสังเคราะห์มโนทัศน์และกระบวนการสำหรับการสร้างสรรค์ผลงานทัศนศิลป์จากการศึกษาวัตถุวัฒนธรรม “ข้าวแช่” ผ่านทฤษฎีศักยภาพในการเชื่อมรวม(Assemblages theory) แนวคิดเรื่องเล่าขนาดเล็ก (Narrative from below) และแนวคิดวัตถุภาวะ(Materiality)
จากการศึกษาพบว่า มโนทัศน์สำหรับการสร้างสรรค์ของผู้วิจัยคือการนำเสนอวิถีชีวิตและเรื่องเล่าจากพื้นถิ่นชุมชนที่มิได้ปรากฏในประวัติศาสตร์กระแสหลักเพื่อสื่อสะท้อนถึงสภาวะการดำรงอยู่ท่ามกลางการต่อรอง การปรับเปลี่ยน โยกย้ายถ่ายเทและลบเลือนที่เกิดขึ้นจากการปฏิสัมพันธ์ที่หลากหลายกับสิ่งภายนอกชุมชนมอญ โดยมีกระบวนการในการสร้างสรรค์ผลงานดังต่อไปนี้ 1) การนำรูปแบบของวัตถุที่ปรากฏในประวัติศาสตร์กระแสหลักได้แก่ จารึกวัดพระเชตุพนฯ และคำบอกเล่าของคนในชุมชนมาปะทะประสานกันเพื่อสร้างความหมายใหม่ผ่านนัยยะทางความหมายและการเป็นภาพแทนที่สามารถบ่งบอกระบุตำแหน่งแห่งที่ในปริมณฑลความสัมพันธ์กับข้าวแช่ 2) การใช้สื่อภาพถ่ายและวิดีทัศน์กับวัตถุทางวัฒนธรรมมาประกอบทางความหมายช่วยผลักดันการสื่อสารเกี่ยวกับพื้นที่ ความทรงจำร่วมของคนไทยรามัญ 3) การให้ความหมายของการติดตั้งจัดวางผลงานศิลปะในระดับต่ำกว่าสายตาเป็นส่วนสำคัญที่สามารถสื่อสะท้อนถึงคุณลักษณะของฐานคิดแบบแนวนอนซึ่งสัมพันธ์กับการแสดงความเป็นเรื่องราวจากท้องถิ่นชุมชน
การสังเคราะห์แนวทางและกระบวนการวิธีสร้างสรรค์ในหัวข้อวิจัย “ศิลปะสื่อผสม : วิถีสัมพันธ์ เรื่องเล่าของข้าวแช่” นั้นคุณลักษณะกระบวนการดังที่กล่าวมาสามารถนำไปเป็นแนวทางการสร้างสรรค์ผลงานศิลปะร่วมสมัยต่อไปได้ อีกทั้งยังสามารถเป็นเป็นกระบอกเสียงสำคัญที่สร้างบทสนทนาระหว่างศิลปะ ชุมชนชาติพันธุ์ และสังคมร่วมสมัย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Copyright (c) 2023 : คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และการออกแบบ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร
เอกสารอ้างอิง
เกษม เพ็ญภินันท์. (2567). Rhizome. ใน นฤพนธ์ ด้วงวิเศษ, วิสุทธิ์ เวชวราภรณ์ (บ.ก.), 100 แนวคิด มานุษยวิทยาร่วมสมัย (น.177 - 180). ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).
ชาญวิทย์ เกษตรศิริ. (2550). มอญ-เขมรศึกษา. มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ทวีศักดิ์ เผือกสม. (2561) หยดเลือดจารึกและแท่นพิมพ์ : ว่าด้วยความรู้/ความจริงของชนชั้นนำสยาม พ.ศ. 2325-2411. Illuminations Editions.
นฤพนธ์ ด้วงวิเศษ. (2564, 17 กันยายน). มานุษยวิทยาวัตถุ (Materiality and the Anthropology of Material Culture). ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน). https://www.sac.or.th/ portal/th/article/detail/258.
นฤพนธ์ ด้วงวิเศษ. (2565, 15 เมษายน). ฌียส์ เดอเลอซ, เฟลิกส์ กัตตารี และมานุษยวิทยาของสภาวะรวมตัว(Gilles Deleuze, Félix Guattari and Anthropology of Assemblage). ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน). https://www.sac.or.th/portal/th/article/detail/326.
ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน: จัดพิมพ์เพื่อเป็นที่ระลึกในงานฉลองจารึกวัดโพธิ์ : มรดกความทรงจำแห่งโลก ในระหว่างวันที่ ๒๔ ธันวาคม ๒๕๕๔ - ๒ มกราคม ๒๕๕๕. (2554). คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน.
ภาณุ บุญพิพัฒนาพงศ์. (2564, 15 กุมภาพันธ์). ชีวิต ความคิด และบทสนทนากับ Ai Weiwei ศิลปินจีนผู้ท้าทายอำนาจรัฐจนเกือบเอาชีวิตไม่รอด. a day. https://adaymagazine.com/ai-weiwei/
ศุภฤกษ์ คณิตวรานันท์. (2568). Immersive installation art ศิลปะว่าด้วยพื้นที่ เวลา และความจริง. สามเสนพิมพ์เขียว.
สุภรณ์ โอเจริญ. (2541). มอญในเมืองไทย. สำนักงานกองทุนส่งเสริมการวิจัย.
องค์ บรรจุน. (2550). หญิงมอญ อำนาจ และราชสำนัก. มติชน.
อัจฉริยา ชูวงศ์เลิศ. (2567) Narrative from below. ใน นฤพนธ์ ด้วงวิเศษ, วิสุทธิ์ เวชวราภรณ์ (บ.ก.), 100 แนวคิด มานุษยวิทยาร่วมสมัย (น.290 - 293). ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).
Boonyanit, N. (2022, May 26). เปิงด้าจ์ก…ข้าวน้ำ อาหารเทวดา พี่น้องพร้อมหน้าร่วมบุญ. ศูนย์ข้อมูลภาคตะวันตก หอสมุดพระราชวังสนามจันทร์ สำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยศิลปากร. http://www.snc.lib.su.ac.th/westweb/?p=3066. DeLanda, M. (2016). Assemblage theory. Edinburgh University Press.
Folland, T. (2017, December 21). Joseph Kosuth, One and Three Chairs. Smart history. https://smarthistory.org/kosuth-one-and-three-chairs/.
Lyotard, J. (1984). The Postmodern Condition: A Report on Knowledge. University of Minnesota Press.
Sigler, J. (2019, June 27). Stockholder in Utrecht. Stuff, and other achievements of irrationality, in Jessica Stockholder’s explorations of the third and fourth, and fifth dimensions. tabletmag. https://www.tabletmag.com/sections/arts-letters/articles/jessica-stockholder-stuff-utrecht
Tang Contemporary Art. (2020). Year of the Rat. https://www.tangcontemporary.com/2020-yearoftherat-en.
