แนวทางการจัดการภูมิทัศน์วัฒนธรรมเพื่อการท่องเที่ยวพิพิธภัณฑ์: กรณีศึกษาสถานีรถไฟหัวลำโพง กรุงเทพมหานคร
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจภูมิทัศน์วัฒนธรรมของสถานีรถไฟหัวลำโพง และเสนอแนวทาง
การจัดการภูมิทัศน์วัฒนธรรมในพื้นที่สถานีรถไฟหัวลำโพงเพื่อการท่องเที่ยวพิพิธภัณฑ์ โดยรวบรวมข้อมูล
ผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึกและแบบสำรวจจากกลุ่มเจ้าหน้าที่ พนักงาน และนักท่องเที่ยว รวม 30 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการศึกษาพบว่า 1) สถานีรถไฟหัวลำโพงมีภูมิทัศน์วัฒนธรรม 3 รูปแบบ ได้แก่
ภูมิทัศน์ที่ได้รับการออกแบบและสร้างสรรค์อย่างตั้งใจโดยมนุษย์ ภูมิทัศน์ที่วิวัฒนาการมาจากการเปลี่ยนแปลง
และมีการพัฒนาที่สืบเนื่องมายังปัจจุบัน และภูมิทัศน์ที่เชื่อมโยงกับวัฒนธรรมในพื้นที่ ซึ่งล้วนมีศักยภาพที่เอื้อ
ต่อการพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงพิพิธภัณฑ์อย่างยิ่ง และ 2) แนวทางการจัดการภูมิทัศน์วัฒนธรรมหัวลำโพง
เพื่อการท่องเที่ยวพิพิธภัณฑ์ ประกอบด้วย 3 ด้าน ได้แก่ (1) ด้านการบริหารจัดการพิพิธภัณฑ์สมัยใหม่ที่เน้น
การจัดการความรู้ ประสบการณ์ผู้ใช้ และวัตถุสะสมอย่างเป็นระบบ (2) ด้านการจัดสรรพื้นที่จัดแสดง โดยใช้พื้นที่ชั้น 1 เล่าประวัติศาสตร์ผ่านรถไฟเล็กและสื่อประสมเพื่อสร้างประสบการณ์เสมือนจริง ส่วนพื้นที่ชั้น 2 จัดแสดงวัตถุโบราณและงานศิลปะ โดยมีบันไดประวัติศาสตร์เป็นจุดเชื่อมโยง และ (3) ด้านการอนุรักษ์และการปรับประโยชน์
ใช้สอยที่ให้ความสำคัญกับการรักษาอัตลักษณ์ทางสถาปัตยกรรมดั้งเดิมควบคู่ไปกับการพัฒนาพื้นที่โดยรอบ
เป็นย่านเศรษฐกิจสร้างสรรค์เพื่อให้สอดรับกับบริบทของสังคมปัจจุบัน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความในวารสารเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราขสีมา
บทความที่ปรากฎในวารสารเป็นความคิดเห็นของผู้แต่งเพียงอย่างเดียวซึ่งไม่เกี่ยวข้องกับวารสาร
เอกสารอ้างอิง
กรมศิลปากร. (2536). พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวกับการพิพิธภัณฑ์ไทย. กรุงเทพมหานคร : รุ่งศิลป์การพิมพ์.
กฤษฎา ตัสมา. (กรกฎาคม - ธันวาคม 2560). “การจัดการพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นในยุคโลกาภิวัตน์.” วารสารศิลปศาสตร์ปริทัศน์. 12(24) : 70-84.
ชลธิชา รุงศรี. (กรกฎาคม – ธันวาคม 2568). “องค์ประกอบการท่องเที่ยวพิพิธภัณฑ์ที่ส่งผลต่อความตั้งใจ
เชิงพฤติกรรมของนักทองเที่ยวชาวไทยกลุม Gen Z ในประเทศไทย.” วารสารวิชาการการท่องเที่ยวไทยนานาชาติ. 21(2) : 40-60.
ทรงยศ ปรุงเรณู. (2559). ภาพลักษณ์ของสถานีรถไฟหัวลำโพงที่มีผลต่อการรับรู้คุณภาพการบริการของประชาชน. วิทยานิพนธ์บริหารธุรกิจมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการสาธารณะ วิทยาลัยพาณิชยศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา.
ไทยรัฐออนไลน์. (2562). สถานีรถไฟหัวลำโพง ครบรอบ 103 ปี กำลังกลายเป็นตำนาน ย้ายไปบางซื่อ. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา : https://www.thairath.co.th/news/local/bangkok/1599900 [18 สิงหาคม 2568].
ธาดาพัฒน์ ลิมาภรณ์วณิชย์. (พฤษภาคม – สิงหาคม 2565). “เทคโนโลยีที่สนับสนุนการเรียนรู้ในพิพิธภัณฑ์.” วารสารครุศาสตร์อุตสาหกรรม. 21(2) : C1-C15.
ศุศราภรณ์ แต่งตั้งลํา. (2562). “กระบวนการจัดการที่ส่งผลต่อความสำเร็จในการพัฒนาคุณภาพการบริการของพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติในประเทศไทย” วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์. 6(10) : 5393-5406.
อมาวสี อัมพันศิริรัตน์. (พฤษภาคม - สิงหาคม 2557). “มโนทัศน์ของการวิจัยเชิงคุณภาพ.” วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้. 1(2) : 68-74.
อับดุลเลาะ เจ๊ะหลง. (พฤศจิกายน - ธันวาคม 2566). “ภูมิวัฒนธรรม: นิยาม แหล่งวิทยาการ กระบวนทัศน์ และกระบวนการศึกษาเพื่อการพัฒนาทางวัฒนธรรม.” วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม. 42(6) : 990-1006.
Desvallées, A., & Mairesse, F. (2010). Key concepts of museology. Paris : Armand Colin.
Expedia Team. (2559). 5 สุดยอดพิพิธภัณฑ์อลังการจากทั่วโลก. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา : https://travelblog.expedia.co.th/historical-and-cultural/bd07_november2017/ [15 สิงหาคม 2568].
Falk, J. H., & Dierking, L. D. (2013). The museum experience revisited. New York : Routledge.
Feilden, B., & Jokilehto, J. (1998). Management Guidelines for World Cultural Heritage Sites. Rome : Ograro.
Hooper-Greenhill, E. (1992). Museums and the Shaping of Knowledge. London : Routledge.
Lord, B., & Lord, G. D. (2001). The Manual of Museum Management. London : Stationery Office.
Simon, N. (2010). The Participatory Museum. California : Museum 2.0.
Siu, N. Y. M., Zhang, T. J., & Kwan, H. Y. (21 January 2022). “Reference effects and customer engagement in a museum visit.” International Journal of Contemporary Hospitality Management. 34(2) : 482- 508.
UNESCO World Heritage Centre. (2008). Operational guidelines for the implementation of the world heritage convention. [Online]. Available : https://whc.unesco.org/archive/opguide
-en.pdf. [September 1, 2025].
