กระบวนทัศน์ของเราไม่เท่ากัน: แนวคิดเรื่องกระบวนทัศน์ของ Thomas Kuhn และการปรับใช้ในทางรัฐประศาสนศาสตร์

นิศาชล พรหมรินทร์

ผู้แต่ง

นิศาชล พรหมรินทร์ คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

คำสำคัญ:

กระบวนทัศน์, กระบวนทัศน์ทางรัฐประศาสนศาสตร์, การเปลี่ยนกระบวนทัศน์, กระบวนทัศน์แบบผสม, รัฐประศาสนศาสตร์

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อฉายภาพให้เห็นประสบการณ์การใช้คำและแนวคิดเรื่องกระบวนทัศน์ในทางรัฐประศาสนศาสตร์นับตั้งแต่เริ่มต้นมีการศึกษารัฐประศาสนศาสตร์ตามแบบอเมริกันเป็นต้นมา จุดยืนของบทความนี้ต้องการนำเสนอให้เห็นว่าแม้ต้นรากของแนวคิดเรื่องกระบวนทัศน์ที่ถูกใช้ในทางรัฐประศาสนศาสตร์จะมาจากแนวคิดเรื่องกระบวนทัศน์ของ Kuhn แต่การใช้คำและการประกอบเป็นกรอบโครงทางความคิดเพื่อนำไปใช้ในการศึกษาพัฒนาการขององค์ความรู้ในสาขาวิชานั้นกลับมีความต่างออกไป ไม่เพียงเท่านั้น การดำรงอยู่ของกระบวนทัศน์และรูปแบบการเปลี่ยนกระบวนทัศน์ทางรัฐประศาสนศาสตร์ยังมีลักษณะเฉพาะที่แตกต่างจากงานต้นฉบับของ Kuhn เนื่องมาจากธรรมชาติของสาขาวิชาและธรรมชาติของสังคมศาสตร์ การนำแนวคิดเรื่องกระบวนทัศน์มาใช้ในสาขารัฐประศาสนศาสตร์ไม่เพียงยืนยันความเป็นสหสาขาวิชา (interdisciplinary) ของรัฐประศาสนศาสตร์แต่ความต่างจากงานของ Kuhn สะท้อนว่า รัฐประศาสนศาสตร์ คือ รัฐประศาสนศาสตร์ที่มิใช่และมิได้คล้ายศาสตร์ใด ในตอนท้ายของบทความผู้เขียนได้สรุปข้อเสนอแนะในการนำแนวคิดของ Kuhn หรือแนวคิดใดก็ตามมาปรับใช้ในการศึกษารัฐประศาสนศาสตร์เพื่อประโยชน์สูงสุดในการแสวงหาความรู้ทางรัฐประศาสนศาสตร์ต่อไป

เอกสารอ้างอิง

ทินพันธุ์ นาคะตะ. (2558). กระบวนทัศน์รัฐประศาสนศาสตร์ไทย อดีต ปัจจุบัน และอนาคต: จากมุมมองของนักรัฐศาสตร์. ใน สุจิตรา บุณยรัตพันธุ์ (บรรณาธิการ). รัฐประศาสนศาสตร์ในประเทศไทย การเปลี่ยนแปลง การพัฒนา และทิศทาง. (น.3). กรุงเทพฯ: สุขุมวิทมีเดีย มาร์เก็ตติ้ง จำกัด.

นิศาชล พรหมรินทร์. (2555). วิวัฒนาการกระบวนทัศน์รัฐประศาสนศาสตร์ไทย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ปกรณ์ ศิริประกอบ และศุภชัย ยาวะประภาษ. (2563). การปฏิรูปการบริหารจัดการภาครัฐ: พาราไดม์ NPM ในประเทศนิวซีแลนด์ (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ปกรณ์ ศิริประกอบ. (2565). 3 พาราไดม์ทางรัฐประศาสนศาสตร์ แนวคิด ทฤษฎี และการนำไปปฏิบัติจริง (พิมพ์ครั้งที่ 6). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

วันชัย มีชาติ. (2550). การบริหารองค์การ (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สิริเพ็ญ พิริยจิตรกรกิจ. (2540). บทวิพากษ์คูห์นในเรื่องการเปลี่ยนแพราไดม์. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์วิภาษา.

Aucoin, P. (1990). Administrative reform in public management: paradigms, principles, paradoxes and pendulums. Governance, 3(2), 116–137.

Bushouse, B. K. et al. (2011). Crossing the Divide: Building Bridges betweenPublic Administration Practitioners and Scholars. Journal of Public Administration Research and Theory, 21(Suppl. 1), i99–i112.

Christensen, T. & Lægreid, P. (2011). Complexity and Hybrid Public Administration—Theoretical and Empirical Challenges. Public Organization Review, 11(4), 407–423.

Dunleavy, P. & Hood, C. (1994). From old public administration to new Public management. Public Money and Management, 14(3), 9–16.

Dunleavy, P. et al. (2005). New Public Management Is Dead-Long Live Digital-Era Governance. Journal of Public Administration Research and Theory, 16, 467–494.

Goldfinch, S. & Yamamoto, K. (2018). Citizen Perceptions of Public Management: Hybridization and Post-New Public Management in Japan and New Zealand. Australian Journal of Public Administration, 1–16.

Golembiewski, R. T. (1974). Public Administration as a Field: Four Developmental Phases. GPSA Journal: The Georgia Political Science Association, 2(1), 21–49.

Gray, A. & Jenkins, B. (1995). From Public Administration to Public Management: Reassessing a revolution?. Public Administration, 73(spring), 75–99.

Hacking, I. (2012). Introductory Essay. In Kuhn, T. S., The Structure of Scientific Revolutions: 50th Anniversary Edition. Chicago: University of Chicago Press.

Hammerschmid, G. et al. (2024). A shift in paradigm? Collaborative public administration in the context of national digitalization strategies. Governance, 37, 411–430.

Henry, N. (1975). Paradigms of Public Administration. Public Administration Review, 35(4), 378–386.

_____. (2018). Paradigms of Public Administration. In N. Henry (ed.), Public Administration and Public Affairs. (13th) (pp. 35–52). New York: Routledge.

Hood, C. (1991). Public Management for all season? Public Administration, 69(1), 3–19.

Kernaghan, K. (1993). Reshaping government: the post-bureaucratic paradigm. Canadian Public Administration, 36(4), 636–644.

Kieser, A. (1997). Rhetoric and myth in management fashion. Organization, 4(1), 49–74.

Klijn, E. H. (2012). Public Management and Governance: a comparison of two paradigms to deal with modern complex problems. in D. Levi Faur (ed.). The handbook of governance. (pp. 201–214.). Oxford: Oxford University Press.

Kuhn, T. S. (1962). The Structure of Scientific Revolutions. Chicago: University of Chicago Press.

_____. (1970). The Structure of Scientific Revolutions (2nd ed.). Chicago: University of Chicago.

Lodge, M. & Gill, D. (2011). Toward a New Era of Administrative Reform? The Myth of Post-NPM in New Zealand. Governance: An International Journal of Policy, Administration, and Institutions, 24(1), 141–166.

Marcum, J. A. (2005). Thomas Kuhn’s Revolution. New York: Continuum.

Masterman, M. (1970). The Nature of a Paradigm. In Lakatos, I. & Musgrave, A. (eds.), Criticism and the growth of knowledge. (pp.59–89). New York: Cambridge University Press.

Norman, R. & Gregory, R. (2003). Paradoxes and pendulum swings: Performance management in New Zealand’s public sector. Australian Journal of Public Administration, 62(4), 35–49.

Osborne, D. & Gaebler, T. (1993). Reinventing government. New York: Plume Books.

Osborne, S. (2010). The New Public Governance. London and New York: Routledge.

Polzer, T. et al. (2017). Institutional Hybridity in Public Sector Reform: Replacement, Blending, or Layering of Administrative Paradigms. How Institutions Matter! Research in Sociology of Organizations, 48B, 69-99.

Rainey, H. G. (1994). On paradigms, progress, and prospects for public Management. Journal of Public Administration Research and Theory, 4(1), 41–48.

Riccucci, N. M. (2010). Public Administration: Traditions of Inquiry and Philosophies of Knowledge. Washington, D.C.: Georgetown University Press.

Rommel, J. & Christiaens, J. (2006). Beyond the paradigm clashes in public administration. Administrative Theory & Praxis, 28(4), 610–617.

Scarbrough, H. & Swan, J. (2001). Explaining the diffusion of knowledge Management: the role of fashion. British Journal of Management, 12(1), 3–12.

Torfing, J. & Triantafillou, P. (2013). ‘What’s in a Name? Grasping New PublicGovernance as a Political-Administrative System.’ International Review of Public Administration, 18(2), 9–25.

Waldo, D. (1968). Scope of the theory of public administration. In Charlesworth, J. C. (ed.), Theory and practice of public administration: Scope, objectives, and methods. (pp.1–26). Philadelphia, American Academy of Political and Social Science.

Walker, J. L. (1972). Brother, Can You Paradigm? PS: Political Science & Politics, 5(4), 419–422.