การยกระดับผลิตภัณฑ์ภูมิปัญญาท้องถิ่น “ม้าฮ่อ” สู่การพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก ในเขตอำเภอบางกรวย จังหวัดนนทบุรี
คำสำคัญ:
ผลิตภัณฑ์, ภูมิปัญญาท้องถิ่น, ม้าฮ่อ, การพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ยกระดับผลิตภัณฑ์ภูมิปัญญาท้องถิ่น “ม้าฮ่อ” โดยการสร้างมาตรฐานและพัฒนาเอกลักษณ์ของผลิตภัณฑ์ภูมิปัญญาท้องถิ่น ของอำเภอบางกรวย จังหวัดนนทบุรี 2. ทำให้เกิดกลยุทธ์ทางการตลาดที่เป็นธรรมในการส่งเสริมผลิตภัณฑ์ภูมิปัญญาท้องถิ่น “ม้าฮ่อ” ของอำเภอบางกรวย จังหวัดนนทบุรี และ 3. พัฒนารูปแบบการพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากของอำเภอบางกรวย จังหวัดนนทบุรี ด้วยการยกระดับผลิตภัณฑ์ภูมิปัญญาท้องถิ่น การวิจัยนี้ใช้แนวทางการวิจัยแบบผสมผสานระหว่างเชิงปริมาณและคุณภาพ ประชากรที่ทำการศึกษาคือ ประชาชนและนักท่องเที่ยวเขตอำเภอบางกรวย จังหวัดนนทบุรี กลุ่มตัวอย่างในการวิจัยครั้งนี้จำนวน 424 คน และผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 41 คน ประกอบไปด้วย ผู้ผลิต ผู้นำชุมชน ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้ประกอบการ เจ้าหน้าที่ ประชาชน นักวิชาการและนักท่องเที่ยว เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย แบบสอบถามและแบสัมภาษณ์
ผลการวิจัยพบว่า 1. ม้าฮ่อเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีศักยภาพสูงด้านอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม รสชาติ และคุณค่าภูมิปัญญาท้องถิ่น แต่ยังมีข้อจำกัด เช่น มาตรฐานการผลิต คุณภาพ อายุการเก็บรักษา บรรจุภัณฑ์และผลิตภัณฑ์ การยกระดับควรมุ่งเน้นมาตรฐานการผลิตตามหลักสุขลักษณะและโภชนาการ ควบคุมคุณภาพให้สม่ำเสมอ รูปแบบผลิตภัณฑ์ต้องสอดคล้องกับวิถีชีวิตสมัยใหม่ และการสร้างอัตลักษณ์และสร้างแบรนด์ผ่านการเล่าเรื่องเพื่อเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจและวัฒนธรรม 2. ระบบการตลาดของม้าฮ่อยังขาดความต่อเนื่องและโครงสร้างที่ชัดเจน เพราะมีการจำหน่ายแบบเฉพาะกิจหรือการสั่งจองล่วงหน้าเป็นหลัก ทำให้ผู้บริโภคเข้าถึงผลิตภัณฑ์ได้ยาก ขาดความสะดวก รวดเร็วและยังไม่มีความแน่นอนของสินค้า กลยุทธ์การตลาดที่เป็นธรรมควรพัฒนาระบบสั่งจองล่วงหน้าอย่างเป็นระบบ จัดตั้งจุดจำหน่ายถาวร พัฒนาช่องทางออนไลน์และการสร้างเครือข่ายในพื้นที่ และ 3. รูปแบบการพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากจากม้าฮ่อควรบูรณาการ โดยพัฒนาห่วงโซ่คุณค่าเศรษฐกิจชุมชน ตั้งแต่ต้นน้ำ (การจัดหาวัตถุดิบ) กลางน้ำ (การแปรรูปและการรวมกลุ่มผู้ผลิต) และปลายน้ำ (ตลาด การท่องเที่ยว และการสร้างมูลค่าเพิ่ม) ควบคู่กับการส่งเสริมการรวมกลุ่มวิสาหกิจชุมชน เชื่อมโยงการท่องเที่ยวเชิงอาหารและบทบาทของภาครัฐในฐานะผู้อำนวยความสะดวกด้านองค์ความรู้ มาตรฐาน และโครงสร้างตลาด เพื่อเกิดการหมุนเวียนรายได้ เกิดการพัฒนาเศรษฐกิจ และเสริมสร้างความเข้มแข็งของเศรษฐกิจฐานรากอย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
กรมวิทยาศาสตร์บริการ. (2566). รายงานผลการดำเนินงานโครงการส่งเสริมวิสาหกิจรายย่อยเพื่อยกระดับสินค้า OTOP ให้ได้มาตรฐานเพื่อเพิ่มโอกาสทางการตลาดในพื้นที่ภูมิภาค. กรุงเทพฯ: สำนักเทคโนโลยีชุมชน กรมวิทยาศาสตร์บริการ.
ฉวีวรรณ สุวรรณาภา และคณะ. (2560). อาหารพื้นบ้าน: กระบวนการจัดการเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตและจริยธรรมทางสังคมในชุมชนภาคเหนือ (รายงานผลการวิจัย). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
จิรัฏฐิตติ สันต๊ะยศ และคณะ. (2567). การส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงอาหารโดยชุมชนท่องเที่ยวในเขตพื้นที่กรุงเทพมหานคร. วารสารมนุษยสังคมปริทัศน์, 26(2), 86–100.
จันทนา ฤทธิ์สมบูรณ์ และทักษญา สง่าโยธิน. (2562). ห่วงโซ่มูลค่าเพื่อการพัฒนาวิสาหกิจชุมชนอย่างยั่งยืนด้วยแนวคิดผู้ประกอบการรุ่นใหม่ (YEC). วารสารวิทยบริการ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, 30(1), 104–117.
ฉัตยาพร เสมอใจ. (2556). การจัดการและการตลาดบริการ. กรุงเทพฯ: ซีเอ็ดยูเคชั่น.
ชนิกานต์ พนมอุปถัมภ์. (2565). นวัตกรรมผลิตภัณฑ์และกิจกรรมพื้นฐานของห่วงโซ่คุณค่าที่ส่งผลต่อผลการดำเนินงานวิสาหกิจชุมชนที่ประกอบกิจการผลิตภัณฑ์สมุนไพรในประเทศไทย. วารสารนวัตกรรมสังคมและเทคโนโลยีสื่อสารมวลชน, 5(2), 64–77.
ชมพูนุท ศรีพงษ์ และคณะ. (2564). การพัฒนาห่วงโซ่คุณค่าวิสาหกิจชุมชนทำขนมต้นแบบ (ทองม้วน-ทองพับ) จังหวัดยะลา. วารสารมหาวิทยาลัยคริสเตียน, 27(1), 24–40.
ณรงค์ศักดิ์ วดีศิริศักดิ์. (2555). นวัตกรรมของการออกแบบบรรจุภัณฑ์เพื่อการตลาดเชิงสุนทรีย์ : กรณีศึกษาบรรจุภัณฑ์น้ำผลไม้ (วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชานวัตกรรมวิทยาการจัดการสื่อสาร). ปทุมธานี: วิทยาลัยมหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ในพระบรมราชูปถัมภ์.
ทาริกา สระทองคำ และคณะ. (2565). รูปแบบการพัฒนาผลิตภัณฑ์ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนที่ตอบสนองความต้องการลูกค้าในยุคอนาคต. วารสารวิจัยมหาวิทยาลัยเวสเทิร์น มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 8(1), 239–250.
ปรรณวัฒน์ ชูวิเชียร และคณะ. (2566). ความแปลกใหม่ของสินค้าที่พัฒนาจากวัตถุดิบอันเป็นภูมิปัญญาประจำท้องถิ่น: กรณีศึกษาข้าวเกรียบสมุนไพรประจำท้องถิ่นของชาวชุมชนสระแจง อำเภอบางระจัน จังหวัดสิงห์บุรี. วารสารการวิจัยการบริหารการพัฒนา, 13(1), 213–222.
พลวัต อนุกูล และบุญเลิศ วงศ์เจริญแสงสิริ. (2566). ปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจการเลือกซื้อสินค้าจากร้านสะดวกซื้อในเขตบางใหญ่. วารสารสุทธิปริทัศน์, 37(4), 97–111.
ภูธิป มีถาวรกุล. (2565). ปัจจัยที่มีต่อการตัดสินใจซื้อสินค้าชุมชนของกลุ่มวัยรุ่นผ่านช่องทางออนไลน์. วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ, 11(2), 76-85.
เมธาวี จำเนียร และคณะ. (2568). การสร้างสรรค์เรื่องเล่าเพื่อสื่อสารอาหารอัตลักษณ์ชนชาติจีนส่งเสริมเศรษฐกิจชุมชนและการท่องเที่ยวเส้นทางเชื่อมโยงจังหวัดนครศรีธรรมราชและจังหวัดตรัง. วารสารวิจัยและพัฒนา มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย, 20(74), 82-94.
รัชดา มงคลโรจน์สกุล และคณะ. (2568). การศึกษาแนวทางการจัดหมวดหมู่ผลิตภัณฑ์การท่องเที่ยวเชิงอาหารสู่การยกระดับการท่องเที่ยวเชิงอาหารของชุมชนไทยสู่ความยั่งยืน. Journal of Social Science and Cultural, 9(6), 382-397.
โรงเรียนการเรือน มหาวิทยาลัยสวนดุสิต. (2569). ม้าฮ่อ (MA HOR) อาหารไทยโบราณ. สืบค้นเมื่อ 15 เมษายน 2569 จาก https://food.dusit.ac.th/home/?p=14662.
วิกานดา เกษตรเอี่ยม และจตุรงค์ ศรีวงษ์วรรณะ (2568). การพัฒนาผลิตภัณฑ์ บรรจุภัณฑ์ และการตลาดดิจิทัล ของผลิตภัณฑ์น้ำมันไพล วิสาหกิจชุมชนเกษตรสมุนไพรท้องถิ่น ต.นาเยีย อ.นาเยีย จ.อุบลราชธานี. Journal of Management and Development Ubon Ratchathani Rajabhat University, 12(2), 58–73.
วิษณุ วาสนกมล และธนบดี อัศววงษ์วิจิตร. (2567). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจซื้อสินค้าที่ผลิตโดยชุมชนของผู้บริโภคในประเทศไทย. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 11(4), 240-248.
สำนักงานจังหวัดนนทบุรี. (2565). แผนพัฒนาจังหวัดนนทบุรี 5 ปี พ.ศ.2566-2570 ฉบับทบทวน ประจำปีงบประมาณ 2567. สืบค้นเมื่อ 15 ตุลาคม 2568 จาก https://ww2.nonthaburi.go.th/files/com_news_council15/2023-03_9c5fda1b7f50920.pdf.
สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดนนทบุรี. (2567). จังหวัดนนทบุรีได้พัฒนาภายใต้เป้าหมายการพัฒนา “จังหวัดนนทบุรี เป็นเมืองน่าอยู่ (Livable City)” ขับเคลื่อนจังหวัดตามแผนพัฒนาจังหวัด 5 ปี (พ.ศ. 2566 - 2570) ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2568. สืบค้นเมื่อ 15 ตุลาคม 2568 จาก https://nonthaburi.prd.go.th/th/content/category/detail/id/9/iid/336567.
เสาวพร สุขเกิด. (2564). กลยุทธ์โลจิสติกส์ทางการตลาดของสินค้าวิสาหกิจชุมชนกลุ่มประเภทอาหารในประเทศไทย. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 9(4), 1497–1512.
Cochran, W. G. (1977). Sampling techniques (3rd ed.). New York: John Wiley & Sons.
Porter, M. E. (1985). Competitive advantage: Creating and sustaining superior performance. New York: Free Press.
Schumacher, E. F. (1973). Small is beautiful: Economics as if people mattered. New York: Harper & Row.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
หมวดหมู่
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารวิชาการรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
