การพัฒนาด้านต้นทุนการผลิตและการแปรรูปสินค้าเกษตรให้มีคุณภาพ ปลอดภัยสูงจากภูมิปัญญาท้องถิ่นให้มีประสิทธิภาพอย่างยั่งยืนของกลุ่มเกษตรในชุมชน จังหวัดฉะเชิงเทรา

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาปัจจัยพื้นฐานด้านต้นทุนการผลิตของกลุ่มเกษตรกรในชุมชนจังหวัดฉะเชิงเทรา 2) ศึกษาการแปรรูปสินค้าเกษตรของกลุ่มเกษตรกรในชุมชนจังหวัดฉะเชิงเทรา และ 3) ศึกษารูปแบบการพัฒนาด้านต้นทุนการผลิตและการแปรรูปสินค้าเกษตรให้มีคุณภาพปลอดภัยสูงจากภูมิปัญญาท้องถิ่นให้มีประสิทธิภาพอย่างยั่งยืนของกลุ่มเกษตรในชุมชน จังหวัดฉะเชิงเทรา การวิจัยครั้งนี้ใช้กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมทั้งการวิจัยเชิงคุณภาพมีกลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลัก ได้แก่ กลุ่มเกษตรกร กลุ่มแม่บ้านเกษตรกร กลุ่มส่งเสริมอาชีพ วิสาหกิจชุมชนและผู้นำชุมชน รวม 50 ราย ใช้วิธีการเลือกสุ่มตัวแบบเจาะจงและเก็บข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึก และการวิจัยเชิงปริมาณมีกลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลักที่ผ่านเกณฑ์คัดเลือกและอาสาสมัครรวม 120 ราย การวิเคราะห์ข้อมูลสถิติด้วยใช้โปรแกรมสำเร็จรูป

ผลการวิจัยพบว่า 1) ปัจจัยพื้นฐานด้านต้นทุนการผลิตของกลุ่มเกษตรกรในชุมชนภาพรวมเน้นด้านวัตถุดิบการแปรรูปจากผลผลิตทางเกษตรโดยตรง  ด้านแรงงานจะใช้แรงงานในครอบครัว และด้านค่าใช้จ่ายช่วยกันลดต้นทุนค่าใช้จ่ายให้ได้มาตรฐาน 2) ด้านการแปรรูปสินค้าเกษตรเน้นความรู้ที่ทำอยู่ในการแปรรูปนำความรู้จากภูมิปัญญาท้องถิ่นมาพัฒนาต่อยอดให้เป็นผลิตภัณฑ์ชุมชน การบริหารการผลิตและต้นทุนการผลิตเน้นจำหน่ายเองและมีการบันทึกรายรับ-รายจ่ายทุกครั้ง ขั้นตอนกระบวนการผลิตแปรรูปมีการฝึกอบรมและการเรียนรู้ผ่านออนไลน์นำมาพัฒนาต่อยอด และการเก็บวัตถุดิบและแหล่งที่มาของวัตถุดิบมีโรงเรือนในการแปรรูป และ 3) การพัฒนาด้านต้นทุนการผลิตและการแปรรูปสินค้าเกษตรเน้นการบริหารด้านต้นทุนที่มีประสิทธิภาพโดยจัดทำบัญชีต้นทุนและวางแผนการผลิต มีผลผลิตทางการเกษตรเน้นมาตรฐานคุณภาพและปลอดภัยอย่างเข้มงวด การเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและชุมชนให้มีระบบ และมีความหลากหลายให้กับผลผลิตเพิ่มโอกาสทางการตลาดที่หลากหลายขึ้น