แนวทางการพัฒนาเศรษฐกิจสีเขียวด้วยการแปรรูปมะดันสู่ผลิตภัณฑ์นวัตกรรม เพื่อความยั่งยืนของวิสาหกิจชุมชนกลุ่มแปรรูปมะดันในเขตจังหวัดนครนายก
คำสำคัญ:
เศรษฐกิจสีเขียว, การแปรรูป, มะดัน, ความยั่งยืน, วิสาหกิจชุมชนบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาข้อมูลพื้นฐานและกระบวนการจัดการของวิสาหกิจชุมชนที่ดำเนินการแปรรูปมะดันในจังหวัดนครนายก 2) วิเคราะห์ปัจจัยสภาพแวดล้อมในการพัฒนาและการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากมะดัน และ 3) ทดสอบอิทธิพลของปัจจัยเชิงสาเหตุผลต่อแนวทางการพัฒนาเศรษฐกิจสีเขียวด้วยการแปรรูปมะดันสู่ผลิตภัณฑ์นวัตกรรมเพื่อความยั่งยืน โดยใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกผู้นำวิสาหกิจชุมชนจำนวน 20 คน สำหรับข้อมูลเชิงปริมาณเก็บจากสมาชิกวิสาหกิจชุมชน 200 คน โดยใช้แบบสอบถาม และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา สถิติเชิงพรรณนา และการถดถอยพหุคูณ
ผลการวิจัยพบว่า มะดันเป็นพืชถิ่นที่มีศักยภาพในการพัฒนาเชิงเศรษฐกิจสีเขียว อย่างไรก็ตาม วิสาหกิจชุมชนยังขาดเงินทุน เทคโนโลยีสมัยใหม่ และระบบการจัดการที่มีประสิทธิภาพ ผลการทดสอบสมมติฐาน พบว่า การรับรู้เกี่ยวกับเศรษฐกิจสีเขียว การมีส่วนร่วมของชุมชน และความสามารถด้านนวัตกรรม มีอิทธิพลต่อแนวทางการพัฒนาผลิตภัณฑ์นวัตกรรมจากมะดัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) ขณะที่การรับรู้คุณค่าผลิตภัณฑ์ไม่แสดงอิทธิพลอย่างมีนัยสำคัญ ดังนั้น งานวิจัยนี้จึงมีส่วนสนับสนุนการพัฒนากรอบแนวคิดด้านนวัตกรรมสีเขียวและสามารถต่อยอดสู่เศรษฐกิจสีเขียวสำหรับวิสาหกิจชุมชน และสะท้อนถึงความจำเป็นที่หน่วยงานรัฐควรสนับสนุนด้านเทคโนโลยี เงินทุน และองค์ความรู้ เพื่อเสริมสร้างศักยภาพการแข่งขันและความยั่งยืนของผลิตภัณฑ์พื้นถิ่นในระบบเศรษฐกิจสีเขียว
เอกสารอ้างอิง
กรมส่งเสริมการเกษตร. (2564). สรุปผลการดำเนินงานโครงการศูนย์เรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตร (ศพก.) ปีงบประมาณ พ.ศ. 2564. https://alc.doae.go.th/wp-content/uploads/2022/01/สรุปเล่มผลการดำเนินงาน-ศพก.-ปี64.pdf
กองส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน กรมส่งเสริมการเกษตร. (2566). ผลการจัดการความรู้ ปี 2566 เรื่อง ความรู้เบื้องต้นในการส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน.
ผู้จัดการออนไลน์. (2564, 8 มีนาคม). พลิกวิกฤตเป็นโอกาส! โอทอป “มะดัน” นครนายก สร้างยอดขายเดือนละแสน ผ่าน Herbs Starter สตาร์ทอัปด้านเกษตร. https://mgronline.com/smes/detail/9640000022169
สำนักงานปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์. (2564). ข้อมูลพื้นฐานของจังหวัดนครนายก. https://www.opsmoac.go.th/nakhonnayok-dwl-files-432991791997
สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ. (2564, 29 ธันวาคม). องคมนตรี เปิดงานวิถีเกษตร BCG ขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียง ณ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย. https://bcg.in.th/news/privy-councilor-agricultural-bcg-tistr
Adams, R., Jeanrenaud, S., Bessant, J., Denyer, D., & Overy, P. (2016). Sustainability-oriented innovation: A systematic review. International Journal of Management Reviews, 18(2), 180–205. https://doi.org/10.1111/ijmr.12068
Albort-Morant, G., Leal-Millán, A., & Cepeda-Carrión, G. (2016). The antecedents of green innovation performance: A model of learning and capabilities. Journal of Business Research, 69(11), 4912–4917. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2016.04.052
Álvarez Jaramillo, J., Zartha Sossa, J. W., & Orozco Mendoza, G. L. (2019). Barriers to sustainability for small and medium enterprises in the framework of sustainable development — Literature review. Business Strategy and the Environment, 28(4), 512–524. https://doi.org/10.1002/bse.2261
Barney, J. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99–120. https://doi.org/10.1177/014920639101700108
Basit, S. A., Gharleghi, B., Batool, K., Hassan, S. S., Jahanshahi, A. A., & Kliem, M. E. (2024). Review of enablers and barriers of sustainable business practices in SMEs. Journal of Economy and Technology, 2, 79–94. https://doi.org/10.1016/j.ject.2024.03.005
Brudermann, T., Mitterhuber, C., & Posch, A. (2015). Agricultural biogas plants – A systematic analysis of strengths, weaknesses, opportunities and threats. Energy Policy, 76, 107–111. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2014.11.022
Hajar, M. A., Alkahtani, A. A., Ibrahim, D. N., Al-Sharaf, M. A., Alkawsi, G., Iahad, N. A., Darun, M. R., & Tiong, S. K. (2022). The effect of value innovation in the superior performance and sustainable growth of telecommunications sector: Mediation effect of customer satisfaction and loyalty. Sustainability, 14(10), 6342. https://doi.org/10.3390/su14106342
Kazemi, F., Abolhassani, L., Rahmati, E. A., & Sayyad-Amin, P. (2018). Strategic planning for cultivation of fruit trees and shrubs in urban landscapes using the SWOT method: A case study for the city of Mashhad, Iran. Land Use Policy, 70, 1–9. https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2017.10.006
Kitipadung, J., & Jaiborisudhi, W. (2023). Community enterprise in processed agricultural products after the COVID-19: Problems and adaptation for the development of grassroots economy. WSEAS Transactions on Business and Economics, 20, 573–585. https://doi.org/10.37394/23207.2023.20.53
Kotler, P., & Keller, K. L. (2016). Marketing management (15th ed.). Pearson Education.
Martins, A., Branco, M. C., Melo, P. N., & Machado, C. (2022). Sustainability in small and medium-sized enterprises: A systematic literature review and future research agenda. Sustainability, 14(11), Article 6493. https://doi.org/10.3390/su14116493
Mongkol, K. (2021). The influence of dynamic capabilities on performance of small and medium firms: The case of Thai SMEs. International Journal of Entrepreneurship, 25(S2), 1–11. https://www.abacademies.org/articles/the-influence-of-dynamic-capabilities-on-performance-of-small-and-medium-firms-the-case-of-thai-smes.pdf
Nunnally, J. C., & Bernstein, I. H. (1994). Psychometric theory (3rd ed.). McGraw-Hill.
Pagliarino, E., Lucertini, G., & Musco, F. (2020). Green innovation in SMEs and public policies for sustainable development. Sustainability, 12(22), 9426. https://doi.org/10.3390/su12229426
Phuong, L. N., Tuan, K. C., Duc, N. N., & Uyen, N. T. (2022). The impact of absorption capability, innovation capability, and branding capability on firm performance—An empirical study on Vietnamese retail firms. Sustainability, 14(11), 6422. https://doi.org/10.3390/su14116422
Porter, M. E. (2008). The five competitive forces that shape strategy. Harvard Business Review, 86(1), 78–93.
Pranee, S., Eaknarajindawat, N., Aeknarajindawut, N., Pulphon, S., & Suwannapirom, C. (2024). Sustainable economic development through strategic planning, environmental sustainability, innovation, and learning in community enterprises: Evidence from Ranong Province, Thailand. F1000Research, 13, 86. https://doi.org/10.12688/f1000research.135512.1
Rogers, E. M. (2003). Diffusion of innovations (5th ed.). Free Press.
Shahin, V., Alimohammadlou, M., & Abbasi, A. (2024). Identifying and prioritizing the barriers to green innovation in SMEs and the strategies to counteract the barriers: An interval-valued intuitionistic fuzzy approach. Technological Forecasting and Social Change, 204, 123408. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2024.123408
Sharma, K., Aswal, C., & Paul, J. (2023). Factors affecting green purchase behavior: A systematic literature review. Business Strategy and the Environment, 32(4), 2078–2092. https://doi.org/10.1002/bse.3237
Teece, D. J. (2018). Business models and dynamic capabilities. Long Range Planning, 51(1), 40–49. https://doi.org/10.1016/j.lrp.2017.06.007
Thewtanom, T. (2022). The effectiveness of digital marketing to SMEs business in Thailand. Asia Pacific Journal of Religions and Cultures, 6(1), 79–93.
United Nations ESCAP. (2012). Green growth, resources, and resilience: Environmental sustainability in Asia and the Pacific. United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific. https://hdl.handle.net/20.500.12870/168
Winarni, R. S. D. (2024). The influence of green products on green purchase intention mediated by green brand awareness. International Journal of Applied Finance and Business Studies, 12(1), 44–51. https://doi.org/10.35335/ijafibs.v12i1.285
Zhuang, W., Luo, X., & Riaz, M. U. (2021). On the factors influencing green purchase intention: A meta-analysis. Frontiers in Psychology, 12, 644020. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.644020
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารการจัดการโซ่คุณค่าและกลยุทธ์ธุรกิจ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
