ทักษะทางการเงิน: ปัจจัยสำคัญสู่การตัดสินใจออมเงินของคนไทย
คำสำคัญ:
การออม, ทักษะทางการเงิน , บัญชีรายรับรายจ่าย , ระดับรายได้ , ระดับการศึกษาบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการตัดสินใจออมเงินของคนไทย โดยพิจารณาทักษะทางการเงิน เพศ อายุ ระดับการศึกษา ระดับรายได้ และการทำบัญชีรายรับรายจ่าย ใช้วิธีวิจัยเชิงปริมาณที่เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถามจากกลุ่มตัวอย่างชาวไทย 900 คน ซึ่งได้จากการสุ่มตัวอย่างหลายขั้นตอน ครอบคลุมกรุงเทพมหานคร ปริมณฑล ภาคกลางและภูมิภาคอื่นของประเทศ และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยแบบจำลองโพรบิท เนื่องจากตัวแปรตามมีลักษณะข้อมูลแบบทวิลักษณ์ แม้งานวิจัยที่ผ่านมามักอธิบายพฤติกรรมการออมด้วยปัจจัยทางเศรษฐกิจและประชากรศาสตร์เป็นหลัก แต่ยังมีข้อจำกัดในการอธิบายความแตกต่างของการตัดสินใจออมภายใต้บริบทหนี้ครัวเรือนไทย โดยเฉพาะบทบาทของทักษะทางการเงินและการทำบัญชีรายรับรายจ่าย งานวิจัยนี้จึงผนวกรวมปัจจัยเชิงพฤติกรรมดังกล่าวเข้ากับปัจจัยพื้นฐานเพื่ออธิบายความน่าจะเป็นของการตัดสินใจออมเงินของคนไทย
ผลการวิจัยพบว่า ทักษะทางการเงิน ระดับรายได้ ระดับการศึกษาในระดับปริญญาตรีหรือสูงกว่า และการทำบัญชีรายรับรายจ่าย ส่งผลทางบวกต่อการตัดสินใจออมเงินอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ผลการศึกษาสะท้อนว่า การส่งเสริมการออมไม่ควรพิจารณาเพียงรายได้ แต่ควรให้ความสำคัญกับการยกระดับทักษะทางการเงินและการส่งเสริมการทำบัญชีรายรับรายจ่ายควบคู่กัน เพื่อสนับสนุนการออมอย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
คนึงนิจ พลคำมาก. (2565). การศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อการออมเพื่อการวางแผนก่อนวัยเกษียณอายุของเจ้าหน้าที่สำนักงานพิพิธภัณฑ์เกษตรเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว (องค์การมหาชน). สำนักงานพิพิธภัณฑ์เกษตรเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว. https://www.wisdomking.or.th/files/media_manager/12075f8459499dd19b4bc0eed7ccbf39/research/2566/04.pdf
ชลธิชา วิริยะจงเจริญ. (2563). พฤติกรรมการทำบัญชีรายรับรายจ่ายเพื่อการวางแผนการเงินส่วนบุคคลของประชาชนในเขตฝั่งธนบุรี. วารสารรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, 3(1), 9-20.
ชนินทร์ โตโพธิ์ไทย. (2564). ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการออมของคนวัยทำงานในกรุงเทพมหานครในช่วงโควิด 19 [การค้นคว้าอิสระปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. https://ethesisarchive.library.tu.ac.th/thesis/2021/TU_2021_6304010041_15525_20805.pdf
ธนาคารแห่งประเทศไทย. (2561). รายงานผลการสำรวจทักษะทางการเงินของไทย ปี 2561. https://www.bot.or.th/content/dam/bot/image/research-and-publications/2561ThaiFLsurvey.pdf
ธนาคารแห่งประเทศไทย. (2565). รายงานผลการสำรวจทักษะทางการเงินของไทย ปี 2565. https://www.bot.or.th/content/dam/bot/image/research-and-publications/2565ThaiFLsurvey.pdf
ธนาคารแห่งประเทศไทย. (2567). “หนี้ครัวเรือน” ธปท. อยู่ตรงไหนบนเส้นทางแก้หนี้. https://www.bot.or.th/th/research-and-publications/articles-and-publications/bot-magazine-issues/Phrasiam-67-2/2567-specialscoop-BOT-measures.html
นัฐพร โรจนหัสดิน และ ชินวัฒน์ หรยางกูร. (2568, 9 กันยายน). พฤติกรรมการออมในสังคมผู้สูงอายุ. สถาบันวิจัยเศรษฐกิจป๋วย อึ๊งภากรณ์. https://www.pier.or.th/abridged/2025/10/
เนาวรัตน์ ไกรเดช และ มนตรี โสคติยานุรักษ์. (2567). การพัฒนาโมเดลการออมเพื่อการเกษียณในสังคมสูงวัยอย่างยั่งยืน. Journal of Roi Kaensarn Academi, 9(12), 997-1015.
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 10). สุวีริยาสาส์น.
ปฏิมากร ใจอ่อน. (2564). ความสัมพันธ์เชิงสาเหตุของปัจจัยแวดล้อมระดับมหภาค ทักษะทางการเงิน และการจัดการการเงินส่วนบุคคล ที่เป็นสาเหตุปัจจัยแห่งความสำเร็จในการออมเงินของ Gen Y เพื่อวัยเกษียณ. วารสารเศรษฐศาสตร์และบริหารธุรกิจ มหาวิทยาลัยทักษิณ, 13(2), 61-74.
ปุญยกฤษ สุภาพจน์. (2561). ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการก่อหนี้สินเชื่อส่วนบุคคล (Personal Loan) ที่ไม่มีหลักประกันของกลุ่มวัยเริ่มทำงาน (First jobbers) ในเขตกรุงเทพมหานคร [การค้นคว้าอิสระปริญญามหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
พัชรี สิทธิโอฬารสกุล และ มะดาโอะ สุหลง. (2565). ปัจจัยที่ส่งผลต่อการออมของแรงงานนอกระบบในเขตจังหวัดปทุมธานี. วารสารวิชาการสังคมศาสตร์เครือข่ายวิจัยประชาชื่น, 4(3), 1-17.
รัชนี ปรีชา และ ปานแก้วตา ลัคนาวานิช. (2562). พฤติกรรมการออมเงินผ่านกองทุนการออมแห่งชาติของแรงงานนอกระบบในเขตอำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร, 40(1), 48-64.
รุ่งนะภา สรวงษ์ และ สุชาติ เหล่าปรีดา. (2567). ปัจจัยที่ส่งผลต่อการตัดสินใจการออมเงินของนักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏ. วารสารมนุษยสังคมศิลปาสาร, 6(2), 39-59.
วนิดา อินทสาร และ ชณทัต บุญรัตนกิตติภูมิ. (2564). ปัจจัยเชิงประจักษ์ที่ส่งผลต่อการบริหารเงินออมเพื่อเตรียมความพร้อมก่อนวัยสูงอายุของประชาชนในจังหวัดชุมพร. วารสารบริหารธุรกิจ, 11(2), 46-56.
วราลักษณ์ ลิ่มกาญจนา, กลางใจ แสงวิจิตร, พรทิพย์ จิระธำรง, และ ศรรสนีย์ สังข์สุวรรณ. (2563). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการออมเพื่อเตรียมความพร้อมทางการเงินเพื่อวัยเกษียณ: กรณีศึกษาพนักงานธนาคารพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมแห่งประเทศไทย ภาคใต้. BU Academic Review, 19(2), 28-45.
วรภร ศิลาเจริญธนกิจ และ กฤตยชญ์ คำมิ่ง. (2568). การศึกษารูปแบบบัญชีครัวเรือนและพฤติกรรมการออมของครัวเรือนในชุมชนตำบลท้ายเกาะ อำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ, 10(3), 869-877.
วิวรรณ ธาราหิรัญโชติ. (2561, 23 กรกฎาคม). แก้หนี้ครูด้วยวินัยทางการเงิน. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. https://www.chula.ac.th/cuinside/11397/
ศูนย์วิเคราะห์เศรษฐกิจ ทีเอ็มบีธนชาติ. (2568, 21 ตุลาคม). ทีทีบีเปิด Insight มนุษย์เงินเดือน “เดอะแบกตัวจริง” การเงินยุคนี้. https://www.ttbbank.com/th/newsroom/detail/ttb-financial-health-check-oct-2025
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2568). รายได้เฉลี่ยต่อเดือนของครัวเรือนเป็นรายภาคและจังหวัด พ.ศ. 2547-2566. https://www.nso.go.th/nsoweb/downloadFile/stat_impt/jj/file_xls_th
สุดาภรณ์ อรุณดี, อนันต์ ธรรมชาลัย, และ แพรวพลอย สิทธิกรณ์. (2565). การวางแผนการเงินส่วนบุคคลเพื่อสามารถดำรงชีวิตได้ในวัยเกษียณของคน Generation Y ในเขตกรุงเทพมหานคร. วารสารการบริหารนิติบุคคลและนวัตกรรมท้องถิ่น, 9(2), 1-17.
สุพัตรา นามบุญมี. (2563). พฤติกรรมการออมของคนวัยทำงานในกรุงเทพมหานคร [การค้นคว้าอิสระปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยรามคำแหง].
หอการค้าไทย. (2568, 25 กันยายน). สถานภาพหนี้ครัวเรือนไทย 2568. หอการค้าและสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย. https://surli.cc/nshgmn
ฬุลิยา ธีระธัญศิริกุล และ นลินดา รัตนวิจิตร. (2568). ความสัมพันธ์ระหว่างทักษะทางการเงินและพฤติกรรมการออมเพื่อการเกษียณ: กรณีศึกษาพนักงานธนาคารกสิกรไทยส่วนงานเครือข่ายช่องทางธุรกิจใต้ 1. วารสารบริหารธุรกิจและการจัดการปริทัศน์, 17(1), 141-159.
อัจจนา ล่ำซำ, รัฐพร บุญเลิศ, สุรศักดิ์ เจิดพสุพร, และ โสมรัศมิ์ จันทรัตน์. (2562, 16 ธันวาคม). ส่องพฤติกรรมการออมของคนไทย ผ่านข้อมูลบัญชีเงินฝากธนาคารกว่า 80 ล้านบัญชีจาก DPA. สถาบันวิจัยเศรษฐกิจป๋วย อึ๊งภากรณ์. https://www.pier.or.th/abridged/2019/23/
เอมอร ไมตรีจิตร์. (2560). การเรียนรู้การจัดทำบัญชีครัวเรือนของชุมชนหรรษาสร้างสรรค์ เขตหนองแขม จังหวัดกรุงเทพมหานคร. วารสารจันทรเกษมสาร, 23(45), 33-47.
Akyol, P., & Leka, M. (2026). Investigating spillovers of education policy: The impact on household saving behavior. Borsa Istanbul Review, 26(3), 100799. https://doi.org/10.1016/j.bir.2026.100799
Bank of America. (2024, October 22). Paycheck to paycheck: What, who, where and why? https://lakelaw.com/wp-content/uploads/2024/10/BoA-consumer-morsel-paycheck-to-paycheck-2024-10-22.pdf
Gebeyehu, M. G. (2022). Household saving culture and financial literacy in case of Wolaita Zone, Ethiopia. Global Business and Economics Review, 27(2), 232-251. https://doi.org/10.1504/GBER.2022.125043
George, D., & Mallery, P. (2003). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference. 11.0 update (4th ed.). Allyn and Bacon.
Hayat, M., & Khan, R. (2026). An empirical study of saving behavior: Evidence from India. In E. D. R. Santibanez Gonzalez, R. Sijariya, & V. Garg (Eds.), E-financial strategies for sustainable development: A handbook for promoting financial inclusion and ending poverty (SDG 1) (pp. 189-209). CRC Press. https://doi.org/10.1201/9781779640956-10
Keynes, J. M. (1936). The general theory of employment, interest, and money. International Relations and Security Network. https://www.files.ethz.ch/isn/125515/1366_keynestheoryofemployment.pdf
Modigliani, F., & Brumberg, R. (1954). Utility analysis and the consumption function: An interpretation of cross-section data. In K. K. Kurihara (Ed.), Post-Keynesian economics (pp. 388–436). Rutgers University Press.
Nguyen, V. T., & Doan, M. D. (2020). The correlation between financial literacy and personal saving behavior in Vietnam. Asian Economic and Financial Review, 10(6), 590–603. https://doi.org/10.18488/journal.aefr.2020.106.590.603
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2015). OECD/INFE toolkit for measuring financial literacy and financial inclusion. https://www.oecd.org/daf/fin/financial-education/2015_OECD_INFE_Toolkit_Measuring_Financial_Literacy.pdf
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2026). OECD/INFE toolkit for measuring financial literacy, inclusion and well-being 2026. https://www.oecd.org/en/publications/oecd-infe-toolkit-for-measuring-financial-literacy-inclusion-and-well-being-2026_92f2d439-en.html
StataCorp. (2025a). linktest—Specification link test for single-equation models in Stata 19 Base Reference Manual. Stata Press. https://www.stata.com/manuals/rlinktest.pdf
StataCorp. (2025b). estat gof—Pearson or Hosmer-Lemeshow goodness-of-fit test. In Stata 19 Base Reference Manual. Stata Press. https://www.stata.com/manuals/restatgof.pdf
Thaler, R. (1985). Mental accounting and consumer choice. Marketing Science, 4(3), 199-214. https://doi.org/10.1287/mksc.4.3.199
The Pennsylvania State University. (2018). Detecting multicollinearity using variance inflation factors. STAT 462. https://online.stat.psu.edu/stat462/node/180/
Uddin, M. A. (2020). Impact of financial literacy on individual saving: A study in the Omani context. Research in World Economy, 11(5), 123-128. https://doi.org/10.5430/rwe.v11n5p123
Yamane, T. (1973). Statistics: An introductory analysis (3rd ed.). Harper & Row.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารการจัดการโซ่คุณค่าและกลยุทธ์ธุรกิจ
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
