นฐพัชนี: นาฏศิลป์สร้างสรรค์เพื่อการยกระดับทุนวัฒนธรรมท้องถิ่น

บทคัดย่อ

         งานวิจัยเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ สร้างสรรค์นวัตกรรมนาฏศิลป์ชุด นฐพัชนี เพื่อการยกระดับทุนวัฒนธรรมท้องถิ่นของจังหวัดนครปฐม ขอบเขตด้านเนื้อหามุ่งศึกษาข้อมูลพื้นฐานเกี่ยวกับสินค้าเศรษฐกิจ แหล่งท่องเที่ยวสำคัญที่เป็นทุนทางวัฒนธรรมเอกลักษณ์เฉพาะที่ปรากฏในคำขวัญจังหวัดนครปฐมเท่านั้น ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน เก็บรวบรวมข้อมูลจากเอกสาร การสัมภาษณ์ การสังเกตการณ์ นำมาวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ ผ่านกระบวนการสร้างสรรค์ และจากนั้นสรุปข้อมูลด้วยการพรรณนาเชิงวิเคราะห์

           ผลการวิจัย พบว่า นวัตกรรมนาฏศิลป์ชุด นฐพัชนี มีแนวคิดการสร้างสรรค์ โดยนำพัดลายอัตลักษณ์พิเศษมาเป็นสื่อกลางในการนำเสนอทุนวัฒนธรรมท้องถิ่นที่ปรากฎในคำขวัญจังหวัดนครปฐม เพื่อส่งเสริมให้บุคคลและประชาชนตระหนักในคุณค่า เกิดความหวงแหนทุนวัฒนธรรมของตนเอง มีรูปแบบการแสดงเป็นระบำนำเสนอในรูปแบบนาฏศิลป์ไทยสร้างสรรค์เชิงอนุรักษ์ แบ่งการแสดงออกเป็น 3 ช่วง ได้แก่ ช่วงที่ 1 สารพัด ช่วงที่ 2 นฐพัชนีศรีทวารา และ ช่วงที่ 3 งามตราตรึงสตรี องค์ประกอบการแสดง ได้แก่ 1) ผู้แสดงใช้ผู้หญิง 8 คน มีรูปร่างสมส่วน มีพื้นฐานทักษะนาฏศิลป์ไทยและนาฏศิลป์ร่วม 2) ดนตรีประกอบการแสดง เป็นเพลงที่สร้างสรรค์ขึ้นใหม่อย่างเรียบง่าย ไพเราะ สื่อถึงจังหวัดนครปฐม ใช้เครื่องดนตรีอิเล็กทรอนิกส์ในการบรรเลง 3) เครื่องแต่งกาย มีแรงบันดาลใจมาจากชุดไทยจักรี เพิ่มมิติความทันสมัยด้วยการห่มสไบผ้าชีฟองอย่างบาง นุ่งผ้าถุงจีบหน้านางลายพุ่มข้าวบิณฑ์ สวมเครื่องประดับทอง 4) อุปกรณ์ประกอบการแสดง ประกอบด้วยพัดลายอัตลักษณ์พิเศษนครปฐม แบ่งเป็นพัดหลัก 8 ชิ้น พัดรอง 7 ชิ้น 5) กระบวนท่ารำ บูรณาการท่ารำเดิมที่มาจากเพลงมาตรฐาน ท่ารำที่มาจากการจัดวางท่านาฏยศัพท์ใหม่ และท่าที่มาจากกิริยาธรรมชาติของมนุษย์ และ 6) การแปรแถวและใช้พื้นที่ในการแสดง แปรแถวโดยมุ่งเน้นความหลากหลาย ได้แก่ การแปรแถวตามรูปเลขาคณิต การแปรแถวรูปแบบเฉพาะ (การตั้งซุ้ม) การแปรแถวแบบอิสระที่มีจุดหมายปลายทาง และการแปรแถวหลายรูปแบบในแถวเดียวกัน ผลการประเมินคุณภาพ สรุปว่า ผู้ชมจำนวน 80 คน มีความพึงพอใจต่อระบำนฐพัชนีในระดับมากที่สุด ค่าเฉลี่ยรวม 4.95 และมีข้อเสนอแนะสอดคล้องกันว่าเป็นชุดการแสดงที่ทำให้ทุนวัฒนธรรมท้องถิ่นของนครปฐมเป็นที่รู้จักมากขึ้น ส่งเสริมให้เห็นคุณค่ามากขึ้น