ประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมท้องถิ่นชุมชนเมืองถลางบ้านดอน  ตำบลเทพกระษัตรี อำเภอถลาง จังหวัดภูเก็ต

จารุณี คงกุล

ผู้แต่ง

จารุณี คงกุล คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต

คำสำคัญ:

ประวัติศาสตร์ชุมชน, วัฒนธรรมท้องถิ่น, เมืองถลางบ้านดอน, จังหวัดภูเก็ต

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมท้องถิ่นชุมชนเมืองถลางบ้านดอน ตำบลเทพกระษัตรี อำเภอถลาง จังหวัดภูเก็ต เป็นการวิจัย เชิงคุณภาพใช้วิธีการเก็บข้อมูลจากเอกสารร่วมกับการสัมภาษณ์ตัวแทนผู้นำชุมชน ตัวแทนชาวบ้าน ผู้เชี่ยวชาญท้องถิ่น นักวิชาการ และผู้ที่อยู่ในพื้นที่ชุมชนเมืองถลางบ้านดอน จำนวน 9 คน โดยเป็นผู้อาศัยอยู่ในชุมชนอย่างน้อย 5 ปี มีความรู้ ความเข้าใจในบริบทพื้นที่ประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และการท่องเที่ยวของชุมชนเมืองถลางบ้านดอน ผลการวิจัย พบว่า ชุมชนเมืองถลางบ้านดอนมีประวัติศาสตร์ที่ยาวนานและมีความสำคัญต่อจังหวัดภูเก็ต โดยในสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลาย หรือสมัยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ชุมชนเมืองถลางบ้านดอนมีบทบาทสำคัญทางการปกครอง เศรษฐกิจ และสังคม ชุมชนเมืองถลางบ้านดอนมีบุคคลสำคัญที่แสดงให้เห็นถึงความเชื่อมโยงระหว่างประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และความศรัทธาทางศาสนาของชุมชน สำหรับวัฒนธรรมท้องถิ่นชุมชนเมืองถลางบ้านดอนสะท้อนเอกลักษณ์ของชุมชน อย่างชัดเจนในด้านความเชื่อ ภูมิปัญญา และประเพณี แสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างคนกับธรรมชาติ หรือสิ่งที่มนุษย์และธรรมชาติพึ่งพากัน มนุษย์ใช้ประโยชน์จากธรรมชาติ มนุษย์รู้จักการปรับตัวและอยู่ร่วมกับธรรมชาติได้ ซึ่งข้อมูลจากการศึกษาครั้งนี้สามารถนำไปใช้เพื่อเป็นส่วนหนึ่งในการพิจารณาสนับสนุนงบประมาณจากหน่วยงานต่าง ๆ ในการจัดกิจกรรมทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยว หรือเพื่อประกอบการจัดตั้งศูนย์การเรียนรู้ประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมท้องถิ่นในอำเภอถลาง จังหวัดภูเก็ต ให้ชุมชนตระหนักถึงคุณค่าทางมรดกท้องถิ่นที่มีมาตั้งแต่อดีต และเพื่อส่งเสริมกลุ่มที่ดำเนินการเกี่ยวกับการอนุรักษ์ประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมท้องถิ่นในอำเภอถลาง จังหวัดภูเก็ต เพื่อนำองค์ความรู้มาสนับสนุนการท่องเที่ยว

เอกสารอ้างอิง

การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย. (2540). รายงานสถิติประจำปี 2540. การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย.

คณะกรรมการฝ่ายประมวลเอกสารและจดหมายเหตุในคณะกรรมการอำนวยการจัดงานเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว. (2544). วัฒนธรรม พัฒนาการทางประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์และภูมิปัญญา จังหวัดภูเก็ต. กรมศิลปากร.

จารุณี คงกุล. (2565). อันดามันวิวรรธน์. โอเอสพริ้นติ้งเฮ้าส์.

ชัยวัฒน์ ทองเพ็ช และสุธาทิพย์ งามนิล. (2563). การพัฒนาหน่วยการเรียนรู้วิธีการทางประวัติศาสตร์ที่ส่งเสริมผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและความภาคภูมิใจในท้องถิ่น สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3. วารสารวิชาการเครือข่ายบัณฑิตศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏภาคเหนือ, 10(1), 93-108.

ชาญวิทย์ เกษตรศิริ. (2540). อารยธรรมพื้นฐานทางประวัติศาสตร์. ต้นอ้อแกรมมี่.

ชิรวัฒน์ นิจเนตร บรรณาธิการ. (2546). ประวัติและผลงาน “เลียบ ชนะศึก”. (พิมพ์ครั้งที่ 5). สถาบันราชภัฏภูเก็ต.

ดุษฎี ช่วยสุข. (2559). การท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ กรณีศึกษา บ้านชีทวน. วารสารวิถีสังคมมนุษย์, 4(2), 296-309.

เทศบาลตำบลเทพกระษัตรี. (2563). วัฒนธรรม วิถีชีวิต และภูมิปัญญา เมืองถลาง บ้านเคียน. ป่าตองอ๊อฟเซ็ทเพลส.

นันธวัช นุนารถ. (2560). ภูมิปัญญาท้องถิ่น คุณค่าแห่งวิถีชีวิต วัฒนธรรม เพื่อการศึกษาที่ยั่งยืน. วารสารวิชาการและวิจัยสังคมศาสตร์, 12(34). 17-26.

ปัญญา ศรีนาค. (2546). ถลาง ภูเก็ต และบ้านเมืองฝั่งทะเลตะวันตก. มติชน.

มูลนิธิสารานุกรมวัฒนธรรมไทย ธนาคารไทยพาณิชย์. (2542). สารานุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคใต้ เล่ม 17 : สุบินสำนวนเก่า : วรรณกรรม-หาดใหญ่, อำเภอ. มูลนิธิสารานุกรมวัฒนธรรมไทย ธนาคารไทยพาณิชย์.

_______. (2542). สารานุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคใต้ เล่ม 3 : คอกช้าง : การจับช้างเถื่อน-จับ ฐิตธมฺโม. มูลนิธิสารานุกรมวัฒนธรรมไทย ธนาคารไทยพาณิชย์.

ราชบัณฑิตยสถาน. (2527). สารานุกรมไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน เล่ม 14 ทะเบียน-ธรรมราชา (พิมพ์ครั้งที่ 2). ประยูรวงศ์.

โรงเรียนวัดเทพกระษัตรี. (2560, 6 กันยายน). ประวัติโรงเรียน. http://watthepkrasattrischool.ac.th/datashow_42758

ฤดี ภูมิภูถาวร. (2550). นักประวัติศาสตร์รุ่นเยาว์กับการสืบค้นเมืองถลางบ้านดอน. ภูเก็ตบูลเลทิน.

วิบูลย์ ลี้สุวรรณ. (2553). นามานุกรม เครื่องจักสาน. เมืองโบราณ.

ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดภูเก็ต. (2534). เลียบ ชนะศึก : ขุนทรัพย์วัฒนธรรมถลาง. หอวัฒนธรรมภูเก็จ ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดภูเก็ต.

สมใจ จิตวารินทร์. (2528). ปริศนาคำทายจากบ้านดอน. ศูนย์ศิลปวัฒนธรรม จังหวัดภูเก็ต.

สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดภูเก็ต กลุ่มส่งเสริมการศาสนาและวัฒนธรรม. (2544). ผู้เฒ่าเล่าขาน เรื่องงานเดือนสิบภูเก็ต. สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดภูเก็ต.

สุนทรชัย ชอบยศ. (2562). ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นเพื่อการพัฒนารากฐานท้องถิ่นที่เข้มแข็งและยั่งยืน. วารสารสถาบันพระปกเกล้า, 17(2), 115-138.

องค์การบริหารส่วนตำบลเทพกระษัตรี. (2559, 1 เมษายน). วัดเทพกระษัตรี (วัดบ้านดอน). https://www.thepkrasattri.go.th/travel/detail/511/data.html.

ออมสิน จตุพร และอมรรัตน์ วัฒนาธร. (2562). การพัฒนาหลักสูตรประวัติศาสตร์ท้องถิ่นตามแนวคิดการศึกษาอิงถิ่นฐาน สำหรับนักเรียนระดับประถมศึกษา: กรณีชุมชนลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาตอนบน จังหวัดนครสวรรค์. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 21(4), 342-356.

อัคราพงษ์ ศิลปะรังสรรค์. (2563). วัดเทพกระษัตรี. SBL บันทึกประเทศไทย, 10(104), 136-137.