อิทธิบาท 4 กับพลังงานทดแทนเพื่อการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม

มัญช์ณณิชา นันทรัฐปิติโภคิน

ผู้แต่ง

มัญช์ณณิชา นันทรัฐปิติโภคิน กรมยุทธศึกษาทหารอากาศ กองทัพอากาศ

คำสำคัญ:

อิทธิบาท 4, พลังงานทดแทน, การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมด้วยการส่งเสริมพลังงานทดแทนเป็นแนวทางสำคัญในการลดผลกระทบจากการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลทั้งในด้านภาวะโลกร้อน มลพิษทางอากาศ และการเสื่อมโทรมของทรัพยากรธรรมชาติ อย่างไรก็ตาม การพัฒนาพลังงานทดแทนให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดจำเป็นต้องอาศัยทั้งเทคโนโลยี จิตสำนึก และความร่วมมือของทุกภาคส่วน งานวิจัยนี้นำเสนอการประยุกต์ใช้หลักอิทธิบาท 4 ได้แก่ ฉันทะ วิริยะ จิตตะ และวิมังสา ซึ่งเป็นหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาที่ส่งเสริมความสำเร็จในการดำเนินงาน มาปรับใช้ในการส่งเสริมการใช้พลังงานทดแทนในระดับบุคคล ชุมชน และนโยบาย โดยบทความใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพผ่านการวิเคราะห์เอกสารและการสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญ ผลการศึกษาชี้ว่า หลักอิทธิบาท 4 มีศักยภาพในการเป็นกรอบแนวคิดเชิงจริยธรรมที่ช่วยขับเคลื่อนการพัฒนาพลังงานสะอาดควบคู่กับการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ. (2562). แผนพัฒนาพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือก พ.ศ. 2558-2579. สืบค้น 15 มิถุนายน 2568, จาก https://shorturl.asia/oQ43U

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2549). พระพุทธศาสนาพัฒนาคนและสังคม. กรุงเทพฯ: สหธัมมิก.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

รัตติกร โสมสมบัติ. (2563). รูปแบบการส่งเสริมการจัดการเรียนรู้สิ่งแวดล้อมศึกษาเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืนในสถานศึกษาอาชีวศึกษาเอกชน (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการศึกษา). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์.

อานันท์ กาญจนพันธุ์. (2544). มิติชุมชน : วิธีคิดท้องถิ่นว่าด้วย สิทธิ อำนาจ และการจัดการทรัพยากร. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.

Attenborough, D. & Hughes, J. (2020). A Life on Our Planet: My Witness Statement and A Vision for The Future. London: Ebury Press.

Ehrlich, P. R. (1968). The Population Bomb. New York, NY: Ballantine Books.International Energy Agency (IEA). (2023). Renewables – Energy System. Retrieved June 15, 2025, from https://www.iea.org/topics/renewables

_____. (2023). World Energy Outlook 2023. Paris: IEA.

Meadows, D. H. et al. (1972). The Limits to Growth. New York: Universe Books.

Tietenberg, T. H. & Lewis, L. (2020). Environmental and Natural Resource Economics (11th ed.). New York, NY: Routledge.

United Nations Environment Programme. (2022). Emissions Gap Report 2022. Nairobi: UNEP.

United Nations. (n.d.). What is Renewable Energy?. Retrieved June 15, 2025, from https://shorturl.asia/h5iRQ

Wilson, E. O. (2016). Half-Earth: Our Planet’s Fight for Life. New York: Liveright Publishing Corporation.

World Commission on Environment and Development. (1987). Our Common Future. Oxford: Oxford University Press.