หลักธรรมปัญญา 3 กับการบูรณาการความรู้สู่การตัดสินใจเชิงนโยบาย

วสุชาติ มีบุญมี

ผู้แต่ง

วสุชาติ มีบุญมี บริษัท เมทิส อินเตอร์เทรด จำกัด

คำสำคัญ:

ปัญญา 3, การบูรณาการความรู้, การตัดสินใจเชิงนโยบาย

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการประยุกต์ใช้หลักธรรม ปัญญา 3 ในพระพุทธศาสนา การตัดสินใจเชิงนโยบายในปัจจุบันมีข้อมูลมากมายแต่ขาดกรอบการใช้ความรู้ที่เหมาะสม การศึกษานี้นำเสนอการประยุกต์ใช้หลักธรรมปัญญา 3 จากพระพุทธศาสนา ได้แก่ สุตมยปัญญา (ปัญญาจากการศึกษา) จินตมยปัญญา (ปัญญาจากการคิดพิจารณา) และภาวนามยปัญญา (ปัญญาจากการปฏิบัติ) เป็นกรอบแนวคิดสำหรับการพัฒนาคุณภาพของการตัดสินใจเชิงนโยบาย การบูรณาการความรู้ต้องเชื่อมโยงความรู้จากหลายแหล่ง ทั้งความรู้ทางวิชาการ ประสบการณ์ และภูมิปัญญาท้องถิ่น ผ่านกระบวนการรับข้อมูล สังเคราะห์ วิเคราะห์ และตัดสินใจอย่างมีจริยธรรม การประยุกต์ใช้ปัญญา 3 ช่วยให้เกิดการตัดสินใจที่รอบคอบ ได้แก่ การศึกษาข้อมูลและฟังเสียงผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย การลดอคติและคิดอย่างเป็นระบบ และการสร้างภาวะผู้นำเชิงจริยธรรมด้วยการใคร่ครวญผลกระทบ พบว่า ความรู้ที่ดีต้องมีจริยธรรม และการตัดสินใจที่มีคุณภาพไม่อาจเกิดจากข้อมูลเพียงอย่างเดียว การพัฒนาระบบการตัดสินใจเชิงนโยบายที่มีคุณภาพควรใช้ปัญญา 3 เป็นฐานคิดควบคู่กับการวางระบบข้อมูล กลไกการมีส่วนร่วม และธรรมาภิบาล

เอกสารอ้างอิง

พุทธทาสภิกขุ. (2546). พุทธธรรม ฉบับปรับขยาย. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ธรรมสภา.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

สถาบันพระปกเกล้า. (2564). รายงานสถานการณ์ธรรมาภิบาลของประเทศไทย ปี 2563 – 2564. กรุงเทพฯ: สถาบันพระปกเกล้า.

Anderson, J. E. (2015). Public policymaking (8th ed.). Boston, MA: Cengage Learning.

Arnstein, S. R. (1969). A ladder of citizen participation. Journal of the American Institute of Planners, 35(4), 216–224. https://doi.org/10.1080/01944366908977225

Clark, W. C., & Holmes, J. (2010). Knowledge systems for sustainable development. PNAS, 100(14), 8086–8091. https://doi.org/10.1073/pnas.1231332100

Clark, W. C., et al. (2016). Crafting usable knowledge for sustainable development. Proceedings of the National Academy of Sciences, 113(17), 4570–4578. https://doi.org/10.1073/pnas.1601266113

Greer, S. L., et al. (2020). Civil society and health: Contributions and potential. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe.

Dye, T. R. (2013). Understanding public policy (14th ed.). Boston, MA: Pearson.

Etzioni, A. (1967). Mixed - scanning: A “third” approach to decision-making. Public Administration Review, 27(5), 385–392. https://doi.org/10.2307/973394

Heifetz, R. A., et al. (2009). The practice of adaptive leadership: Tools and tactics for changing your organization and the world. Boston: Harvard Business Press.

Head, B. W. (2010). Reconsidering evidence-based policy: Key issues and challenges. Policy and Society, 29(2), 77–94.

Howlett, M., & Cashore, B. (2014). Conceptualizing public policy. In I. Engeli & C. R. Allison (Eds.), Comparative policy studies: Conceptual and methodological challenges (pp. 17–33). Palgrave Macmillan.

Mitchell, M., et al. (2015). Beginning at the end: The outcome spaces framework to guide purposive transdisciplinary research. Futures, 65(1), 86–96. https://doi.org/10.1016/j.futures.2014.10.007

Newell, W. H. (2001). A theory of interdisciplinary studies. Issues in Integrative Studies, 19, 1–25.

Nutley, S. M., Powell, A., & Davies, H. T. O. (2013). What counts as good evidence? London: Alliance for Useful Evidence.

Pahl-Wostl, C., et al. (2007). Managing change toward adaptive water management through social learning. Ecology and Society, 12(2), 30. https://doi.org/10.5751/ ES-02147-120230

Repko, A. F., & Szostak, R. (2020). Interdisciplinary research: Process and theory (3rd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.

Schoon, M. L., et al. (2015). What do we mean by social-ecological systems? A framework and lexicon. Ecology and Society, 20(4), 27. https://doi.org/10.5751/ES-07990-200427

Simon, H. A. (1957). Administrative behavior (2nd ed.). New York: Free Press.

Stone, D. (2012). Policy paradox: The art of political decision making (3rd ed.). New York: W.W. Norton & Company.