พรหมวิหาร 4 กับการพัฒนาศักยภาพผู้นำในองค์กรสมัยใหม่

ผู้แต่ง

  • อนันตชัย แก้วศรีงาม กองทัพอากาศ

คำสำคัญ:

พรหมวิหาร 4, การพัฒนาศักยภาพผู้นำ, องค์กรสมัยใหม่

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์บทบาทของพรหมวิหาร 4 ในการพัฒนาศักยภาพผู้นำในองค์กรสมัยใหม่ โดยศึกษาความเชื่อมโยงกับทฤษฎีภาวะผู้นำร่วมสมัย และนำเสนอแนวทางการประยุกต์ใช้หลักธรรมดังกล่าวในบริบทของการจัดการทรัพยากรมนุษย์และการสร้างวัฒนธรรมองค์กร การศึกษานี้ใช้วิธีการวิเคราะห์เอกสารและการสังเคราะห์แนวคิดเชิงทฤษฎี โดยเปรียบเทียบหลักพรหมวิหาร 4 ได้แก่ เมตตา กรุณา มุทิตา และอุเบกขา กับทฤษฎีภาวะผู้นำสมัยใหม่ อาทิ ภาวะผู้นำแบบเปลี่ยนแปลง ภาวะผู้นำแบบผู้รับใช้ ภาวะผู้นำเชิงจริยธรรม ความฉลาดทางอารมณ์ และภาวะผู้นำแท้จริง ผลการวิเคราะห์พบว่า พรหมวิหาร 4 สามารถเสริมสร้างคุณลักษณะภายในของผู้นำให้มีความตระหนักรู้ในตนเองและผู้อื่น มีความมั่นคงทางจิตใจ มีความเมตตาและยุติธรรม ซึ่งสอดคล้องกับความต้องการขององค์กรในยุคที่มีความเปลี่ยนแปลงและซับซ้อนสูง นอกจากนี้ การประยุกต์ใช้หลักธรรมดังกล่าวยังส่งเสริมความสัมพันธ์เชิงบวกภายในทีม เสริมสร้างวัฒนธรรมองค์กรที่มีจริยธรรม และสนับสนุนการเติบโตอย่างยั่งยืนขององค์กร การบูรณาการหลักพรหมวิหาร 4 เข้ากับภาวะผู้นำสมัยใหม่จึงเป็นทางเลือกใหม่ที่มีศักยภาพในการสร้างผู้นำแบบองค์รวมที่มีทั้งประสิทธิภาพทางการจัดการและความมั่นคงทางจิตใจ เหมาะสมกับสภาพสังคมและความต้องการขององค์กรในยุคปัจจุบันที่ต้องการความยั่งยืนและการพัฒนาที่เป็นมิตรต่อมนุษย์

เอกสารอ้างอิง

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2543). พุทธธรรม (ฉบับปรับขยาย). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

Avolio, B. J. & Gardner, W. L. (2005). Authentic Leadership Development: Getting to The Root of Positive Forms of Leadership. The Leadership Quarterly, 16(3), 315–338.

Bass, B. M. & Riggio, R. E. (2006). Transformational Leadership (2nd ed.). Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.

Brown, M. E. & Treviño, L. K. (2006). Ethical Leadership: A Review and Future Directions. The Leadership Quarterly, 17(6), 595–616.

Daft, R. L. (2021). Organization Theory and Design (13th ed.). Boston, MA: Cengage Learning.

Goleman, D. (2006). Emotional Intelligence: Why It Can Matter More Than IQ. New York, NY: Bantam Books.

Greenleaf, R. K. (1977). Servant Leadership: A Journey into The Nature of Legitimate Power and Greatness. New York, NY: Paulist Press.

Gunaratana, H. (2002). Eight Mindful Steps to Happiness: Walking the Buddha's Path. Somerville, MA: Wisdom Publications.

Northouse, P. G. (2021). Leadership: Theory and Practice (9th ed.). Thousand Oaks, CA: SAGE Publications.

Scharmer, O. C. (2009). Theory U: Leading from The Future as It Emerges. San Francisco, CA: Berrett-Koehler Publishers.

Schein, E. H. (2017). Organizational Culture and Leadership (5th ed.). Hoboken, NJ: Wiley.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-04-25

รูปแบบการอ้างอิง

แก้วศรีงาม อ. (2026). พรหมวิหาร 4 กับการพัฒนาศักยภาพผู้นำในองค์กรสมัยใหม่. วารสารวิชาการรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์, 8(2), 183–197. สืบค้น จาก https://so08.tci-thaijo.org/index.php/AJPP/article/view/5299

ฉบับ

ประเภทบทความ

บทความวิชาการ

หมวดหมู่