การเพิ่มขีดความสามารถของชุมชนท้องถิ่นพึ่งตนเองในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาขีดความสามารถของชุมชนท้องถิ่นพึ่งตนเอง 2. ให้ได้นวัตกรรมกระบวนการเชิงเพิ่มขีดความสามารถของชุมชนท้องถิ่นพึ่งตนเอง และ 3. ประเมินนวัตกรรมกระบวนการเชิงเพิ่มขีดความสามารถของชุมชนท้องถิ่นพึ่งตนเองในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ดำเนินการวิธีวิจัยแบบผสานวิธี เก็บข้อมูลกับกลุ่มตัวอย่างในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา จำนวน 392 คน สัมภาษณ์ จำนวน 18 รูปหรือคน และทำการประเมินนวัตกรรม 9 รูปหรือคน โดยใช้การสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง เครื่องมือในการวิจัยเป็นแบบสอบถาม ซึ่งมีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.981 และใช้แบบสัมภาษณ์ในการสัมภาษณ์ ใช้การวิเคราะห์ข้อมูลทั้งเชิงพรรณนาและเชิงอนุมาน

ผลการวิจัยพบว่า 1. ขีดความสามารถของชุมชนท้องถิ่นพึ่งตนเอง พบว่า โดยภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง ได้แก่ การปรับพฤติกรรมในระดับครัวเรือน ศักยภาพของชุมชนในการพึ่งตนเองและการพึ่งพากันเอง ภูมิคุ้มกันทางปัญญาของชุมชน และการมีส่วนร่วมของภาคส่วนเพื่อสร้างประชาธิปไตยชุมชน 2. นวัตกรรมกระบวนการเชิงเพิ่มขีดความสามารถของชุมชนท้องถิ่นพึ่งตนเอง พบว่า ชุมชนมีการนำหลักการเสริมสร้างพลังทางสังคม คือ การสร้างสังคมเข้มแข็งที่แบ่งปันไม่ทอดทิ้งกันและมีคุณธรรม การรองรับสังคมสูงวัยอย่างมีคุณภาพ การสนับสนุนความร่วมมือกับทุกภาคส่วน การส่งเสริมความเสมอภาคทางเพศในชุมชน การพัฒนาบนฐานทุนทางสังคมและวัฒนธรรม โดยนำหลักอิทธิบาท 4 มาเป็นหลักปฏิบัติคือ ฉันทะ วิริยะ จิตตะ วิมังสา จนนำไปสู่เพิ่มขีดความสามารถของชุมชน ทำให้เกิดการปรับพฤติกรรมในระดับครัวเรือน การพัฒนาศักยภาพของชุมชนในการพึ่งตนเองและการพึ่งพากันเอง การมีส่วนร่วมของภาคส่วนเพื่อสร้างประชาธิปไตยชุมชน และการสร้างภูมิคุ้มกันทางปัญญาของชุมชน และ 3. ประเมินผลนวัตกรรมกระบวนการเชิงเพิ่มขีดความสามารถของชุมชนท้องถิ่นพึ่งตนเองในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา พบว่า ด้านนวัตกรรมการเสริมสร้างพลังทางสังคมของชุมชน ด้านหลักอิทธิบาท 4 และด้านนวัตกรรมกระบวนการเชิงเพิ่มขีดความสามารถของชุมชนท้องถิ่นพึ่งตนเองในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา พบว่ามีความเหมาะสมมากที่สุดทุกด้าน