พุทธบูรณาการเพื่อพัฒนาภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของอาสาสมัครจิตอาสาผ่านหลักการกุญแจเก้าดอกของสถาบันพลังจิต ธรรมะ จักรวาล โดยเทศบาลเมืองหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์

ธีระพันธ์  จัดพล; บุญทัน  ดอกไธสง; เติมศักดิ์  ทองอินทร์

ผู้แต่ง

ธีระพันธ์ จัดพล มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
บุญทัน ดอกไธสง มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย
เติมศักดิ์ ทองอินทร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

คำสำคัญ:

พุทธบูรณาการ, ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง, อาสาสมัครจิตอาสา, หลักการกุญแจเก้าดอก

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของอาสาสมัครจิตอาสา 2. ศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลง และ 3. นำเสนอแนวทางพุทธบูรณาการเพื่อพัฒนาภาวะผู้นำผ่านหลักการกุญแจเก้าดอกของสถาบันพลังจิต ธรรมะ จักรวาล ในเขตเทศบาลเมืองหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ใช้การวิจัยแบบผสานวิธีเชิงปริมาณและคุณภาพ กลุ่มตัวอย่างเชิงปริมาณคืออาสาสมัครที่ผ่านการอบรมผู้นำการเปลี่ยนแปลง 139 คน สุ่มแบบแบ่งชั้นภูมิ ใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือ เก็บข้อมูลด้วยการแจกและติดตามภายใน 30 วัน วิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน สำหรับการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 18 รูป/คน ตามแนวคำถามที่สร้างจากกรอบแนวคิด ใช้เวลาสัมภาษณ์ 45–60 นาที บันทึกเสียงและวิเคราะห์เชิงพรรณนา

ผลการวิจัยพบว่า 1. ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง 2. ปัจจัยสำคัญที่ทำนายภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงได้ในระดับมาก คือ หลักไตรสิกขาด้านสมาธิและปัญญา และหลักการกุญแจเก้าดอก 6 ด้าน ได้แก่ การเป็นผู้ให้ การสำรวจตน การแก้ไขปัญหา ทักษะการสื่อสารและทางปัญญา การคิดบวกและให้อภัย และภาวะผู้นำ โดยทั้งหมดมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 และ .05 และ 3. การบูรณาการพุทธธรรมด้านสมาธิช่วยเสริมความมุ่งมั่น อดทน และรอบคอบ ขณะที่การพัฒนาปัญญาส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์และการวิเคราะห์เพื่อปรับปรุงการทำงานอย่างต่อเนื่อง การประยุกต์ใช้หลักกุญแจเก้าดอกร่วมกันอย่างบูรณาการ ช่วยพัฒนาอาสาสมัครให้มีคุณลักษณะผู้นำการเปลี่ยนแปลง 4 ด้าน คือ การมีอิทธิพลเชิงอุดมการณ์ การสร้างแรงบันดาลใจ การกระตุ้นทางปัญญา และการเอาใจใส่ปัจเจกบุคคล

เอกสารอ้างอิง

กัลยา วานิชย์บัญชา. (2553). การวิเคราะห์สถิติขั้นสูงด้วย SPSS for Windows (พิมพ์ครั้งที่ 8). กรุงเทพฯ: ภาควิชาสถิติ คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ไกรศร วันละ และเสาวลักษณ์ โกศลกิตติอัมพร. (2564). การขับเคลื่อนเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืนของประเทศไทย. วารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์, 7(3), 56-66.

ชญาดา เข็มเพชร. (2559). การพัฒนาผู้นำต้นแบบในสังคมไทย. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 6(4), 38–50.

ชณภา ปุญณนันท์ และบุญทัน ดอกไธสง. (2567). การพัฒนาภาวะผู้นำเชิงนวัตกรรมผ่านหลักการกุญแจเก้าดอกของสถาบันพลังจิต ธรรมะ จักรวาลของบุคลากรเทศบาลเมืองในจังหวัดประจวบคีรีขันธ์. วารสารพุทธนวัตกรรมและการจัดการ, 7(5), 1–14.

ดวงใจ ปินตามูล และคณะ. (2560). การพัฒนาคุณลักษณะภาวะผู้นำมุ่งให้บริการของผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดเพชรบูรณ์ตามแนวพุทธธรรม. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 6(2-04), 199-210.

นฤมล เพ็ญสิริวรรณ และคณะ. (2562). ปัจจัยที่ส่งผลต่อภาวะผู้นำของผู้บริหารเทศบาลตำบลในจังหวัดนนทบุรี. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 6(4), 5641-5658.

นัทปภา นุชาภัทร และบุญทัน ดอกไธสง. (2567). ประสิทธิผลการพัฒนาทุนมนุษย์ผ่านหลักการกุญแจเก้าดอกของสถาบันพลังจิต ธรรมะ จักรวาล. วารสารพุทธนวัตกรรมและการจัดการ, 7(5), 15–28.

ประจักษ์ ขุราษี. (2560). การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อพัฒนาภาวะผู้นำทางการบริหารของกรุงเทพมหานคร. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 6(2-03), 255–268.

พระครูปลัดชาติชาย ญาณโสภโณ (ขุมเงิน) และคณะ. (2563). การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อการพัฒนาศักยภาพผู้สูงอายุของเทศบาลในจังหวัดลำพูน. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 9(4), 64–75.

พระครูปลัดวัชรพงษ์ วชิรปญฺโญ (ปล้องขัน). (2559). ภาวะผู้นำเชิงพุทธเพื่อการบูรณาการพัฒนาชุมชนในจังหวัดน่าน. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 6(2-04), 433–448.

พระประเสริฐ วรธมฺโม (ธิลาว) และคณะ. (2559). พุทธบูรณาการการพัฒนาทุนมนุษย์สู่ความเป็นองค์กรสมรรถนะสูงของสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษาของคณะสงฆ์ไทย. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 5(1), 71-84.

พระมหาสกล วงษ์เขียด และคณะ. (2560). รูปแบบการเสริมสร้างภาวะผู้นำกลุ่มสัจจะสะสมทรัพย์เพื่อการพัฒนาชุมชนยั่งยืน ภาคเหนือตอนล่าง. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 6(3), 14–25.

รักยิ่ง โรจนเกตุปัญญา และบุญทัน ดอกไธสง. (2567). การประยุกต์หลักพุทธจริยธรรมผ่านหลักการกุญแจเก้าดอกเพื่อพัฒนาภาวะผู้นำนักศึกษาระดับปริญญาตรีในกรุงเทพมหานคร ของสถาบันพลังจิตธรรมะ จักรวาล. วารสารพุทธนวัตกรรมและการจัดการ, 7(5), 29–44.

วรรณกานต์ ขาวลาภ. (2560). การพัฒนาภาวะผู้นำในการสื่อสารเชิงพุทธบูรณาการของกระทรวงแรงงาน. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 6(2-05), 161–170.

ไอทีธุรกิจ. (2568). หัวหินเมืองตากอากาศของไทยและต่างชาติ. สืบค้น 10 มกราคม 2568, จาก https://today.line.me/th/v2/article/DWGXGg

Hinkle, D.E. et al., (2003). Applied Statistics for the Behavioral Sciences (5th ed.). Boston, MA: Houghton Mifflin.

Likert, R. (1967). The method of constructing and attitude scale. New York: Wiley & Son.

Poedloknimit, C., & Klomkul, L. (2020). A causal relationship model of mental development and create intellectual prosperity among ethical training in Palangjit Dhamma Jakrawan Institution with Nine-Keys Philosophy as a mediator. Solid State Technology, 63(2), 1576-1581.

Punnanan, C. (2021). Effects of Dharma practices on psychological well-being of the participants mental development and create intellectual program of the Palangjit Dharma Jakrawan Institute (PDJ) applying the principles of the Nine Keys Philosophy. Psychology and Education Journal, 58(1), 5503-5509.

United Nations Environment Programme. (2019). Global environment outlook – GEO-6: Healthy planet, healthy people. Retrieved December 25, 2024, from https://www.unep.org/resources/global-environment-outlook-6

Yamane, T. (1973). Statistics: An introductory analysis (3rd ed.). New York: Harper and Row Publications.