การพัฒนาองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดเพชรบุรี โดยใช้ปัญญาและคุณธรรมเป็นฐาน

พระเทพวัชรสารบัณฑิต (ประสาร จนฺทสาโร); วรรณีศา สีฟ้า

ผู้แต่ง

พระเทพวัชรสารบัณฑิต (ประสาร จนฺทสาโร) มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
วรรณีศา สีฟ้า มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

คำสำคัญ:

การบริหารท้องถิ่น, ปัญญา, คุณธรรม, ธรรมาภิบาล, พุทธธรรม

บทคัดย่อ

บทความวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหา อุปสรรค และแนวทางการพัฒนาการบริหารขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 2. สังเคราะห์ (ถอดรูปแบบ) กระบวนการพัฒนาการบริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และ 3. เสนอต้นแบบการบริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นด้วยหลักปัญญาและคุณธรรมในจังหวัดเพชรบุรี ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จำนวน 8 แห่ง ได้แก่ เทศบาลตำบลและองค์การบริหารส่วนตำบล โดยใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึกการสนทนากลุ่ม และการสังเกตภาคสนาม

ผลการวิจัยพบว่า 1. การบริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจังหวัดเพชรบุรีด้วยหลักปัญญาและคุณธรรม เป็นแนวทางที่สอดคล้องกับบริบทท้องถิ่นไทยและสามารถปฏิบัติได้จริง ส่งเสริมความโปร่งใส ความไว้วางใจ และการมีส่วนร่วมของประชาชนหากได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง จะเป็นต้นแบบการบริหารท้องถิ่นที่ยั่งยืนบนฐานแห่ง “ปัญญา” และ “คุณธรรม 2. งานวิจัยสังเคราะห์ “แบบจำลองธรรมาภิบาลปัญญาและคุณธรรมเพชรบุรี” ขับเคลื่อนผ่าน 6 ขั้นตอน (ปัญญา-ผู้นำ-ส่วนร่วม-ธรรมาภิบาล-วัฒนธรรม-เรียนรู้) โดยบูรณาการหลักพุทธธรรมเข้ากับการบริหาร เพื่อสร้างองค์กรที่โปร่งใสและเข้มแข็ง ตามแนวคิด “บริหารด้วยปัญญา นำด้วยคุณธรรม พัฒนาด้วยส่วนร่วม” สู่ความยั่งยืนของท้องถิ่น 3. ต้นแบบนี้ยึดรากฐานจากหลักพุทธธรรม ได้แก่ อริยสัจ 4 พรหมวิหาร 4 สังคหวัตถุ 4 และหลักธรรมาภิบาล โดยมีแนวคิดสำคัญว่า “บริหารด้วยปัญญา นำด้วยคุณธรรม สร้างการมีส่วนร่วม และพัฒนาอย่างยั่งยืน” ซึ่งสะท้อนการบริหารท้องถิ่นแบบองค์รวม ที่ผสานเหตุผลทางปัญญาเข้ากับคุณค่าทางจิตใจ จนนำไปสู่การบริหารที่โปร่งใส เป็นธรรม และได้รับความไว้วางใจจากประชาชนอย่างแท้จริง

เอกสารอ้างอิง

ชาญยุทธ หาญชนะ. (2567). การบริหารตามหลักธรรมาภิบาลที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. วารสารการบริหารการศึกษาและภาวะผู้นำ, 12(48), 350–359.

ถวิลวดี บุรีกุล. (2552). การมีส่วนร่วมของประชาชนในกระบวนการนโยบายสาธารณะ. นนทบุรี: สถาบันพระปกเกล้า.

ธนกร ชูสุขเสริม และพระมหาวิรุธ วิโรจโน. (2565). ธรรมาภิบาลกับการมีส่วนร่วมของประชาชนในการบริหารจัดการองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไทย. วารสารพุทธศาสตร์ มจร.อุบลราชธานี, 4(2), 581–594.

มณฑิรา มีรส. (2559). รูปแบบการประยุกต์ใช้หลักธรรมาภิบาลในการบริหารงานองค์การบริหารส่วนจังหวัด: กรณีศึกษา จังหวัดปราจีนบุรี. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 24(44), 105–120.

สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.). (2567). รายงานประจำปีเกี่ยวกับการร้องเรียนทุจริตระดับท้องถิ่น. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ.

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ. (2560). หลักธรรมาภิบาลของการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ.

_____. (2566). รายงานแนวทางธรรมาภิบาลขององค์กรภาครัฐ. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ.

สำนักงานส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นจังหวัดเพชรบุรี. (2567). รายงานการประเมินประสิทธิภาพการบริหารขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจังหวัดเพชรบุรี. เพชรบุรี: สำนักงานส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นจังหวัดเพชรบุรี.

อภิชัย พิทยานนทกุล. (2566). ธรรมาภิบาลกับการบริหารงานองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไทย. วารสารวิชาการรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์, 5(2), 1–12.

อรนันท์ กลันทปุระ และปฏิภาณ ชัยเสนา. (2565). การมีส่วนร่วมของประชาชนในการปกครองส่วนท้องถิ่น กรณีศึกษา องค์การบริหารส่วนตำบลรำพัน อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี. วารสารพุทธนวัตกรรมและการจัดการ, 5(2), 69–80.

Denhardt, J. V. & Denhardt, R. B. (2000). The New Public Service: Serving Rather Than Steering. New York: M.E. Sharpe.

Osborne, D. & Gaebler, T. (1992). Reinventing Government: How The Entrepreneurial Spirit is Transforming the Public Sector. New York: Addison-Wesley.

Putnam, R. D. (1993). Making Democracy Work: Civic Traditions in Modern Italy. Princeton. New York: Princeton University Press.

UNDP. (2018). Governance for Sustainable Development: Principles and Practices. New York: United Nations Development Programme.