การวิพากษ์สัญญาประชาคมของ Hobbes, Locke และ Rousseau กับความชอบธรรมของรัฐสมัยใหม่

ผู้แต่ง

  • ศุภาพิชญ์ ศิริพร ณ ราชสีมา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฎนครปฐม

คำสำคัญ:

ความชอบธรรมของรัฐ, ความยินยอมทางการเมือง, ความยินยอมเชิงสมมติ, การกำกับเชิงสถาบัน, ความไม่เสมอภาคเชิงโครงสร้าง

บทคัดย่อ

บทความนี้เป็นบทความวิชาการเชิงทฤษฎีที่มุ่งวิเคราะห์และวิพากษ์แนวคิดเรื่องความชอบธรรมของรัฐในกรอบทฤษฎีสัญญาประชาคมของ Thomas Hobbes, John Locke และ Jean-Jacques Rousseau โดยพิจารณาผ่านสามมิติสำคัญ ได้แก่ สมมติฐานว่าด้วยธรรมชาติมนุษย์ รูปแบบของอำนาจอธิปไตยและสถานะของประชาชนในฐานะผู้ให้ความยินยอมทางการเมือง บทความนี้ใช้การวิเคราะห์เชิงแนวคิดและการเปรียบเทียบเชิงทฤษฎี เพื่อทำความเข้าใจทั้งจุดร่วมและความแตกต่างของนักคิดทั้งสามในฐานะรากฐานของการอธิบายความชอบธรรมของรัฐสมัยใหม่ ผลการวิเคราะห์พบว่า แม้แนวคิดของ Hobbes, Locke และ Rousseau จะมีความแตกต่างกันในรายละเอียด แต่ต่างตั้งอยู่บนสมมติฐานร่วมที่ผูกความชอบธรรมของอำนาจรัฐเข้ากับ “ความยินยอม” ของปัจเจกในฐานะคู่สัญญา อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณาในบริบทของรัฐสมัยใหม่ที่อำนาจดำเนินผ่านสถาบัน นโยบาย และกระบวนการบริหารที่ซับซ้อน กรอบดังกล่าวกลับไม่สามารถอธิบายความชอบธรรมของอำนาจได้อย่างเพียงพอ ข้อวิพากษ์ของบทความนี้พัฒนาในสามประเด็นหลัก ได้แก่ ปัญหาความยินยอมเชิงสมมติซึ่งไม่ปรากฏในเชิงกระบวนการ ปัญหาความไม่เสมอภาคเชิงโครงสร้างที่ทำให้สถานะของคู่สัญญาไม่เท่าเทียมในทางปฏิบัติ และข้อจำกัดของกรอบอำนาจแบบอธิปไตยในการอธิบายอำนาจเชิงสถาบันของรัฐร่วมสมัย ในเชิงข้อเสนอ บทความเสนอให้ขยับกรอบการพิจารณาความชอบธรรมจากจุดกำเนิดของอำนาจไปสู่การประเมินคุณภาพของกระบวนการทางการเมืองและโครงสร้างเชิงสถาบัน โดยเน้นการมีส่วนร่วม ความโปร่งใส และความสามารถของรัฐในการลดความไม่เสมอภาคซึ่งช่วยให้การอธิบายความชอบธรรมของรัฐสอดคล้องกับพลวัตของสังคมร่วมสมัยมากยิ่งขึ้น

เอกสารอ้างอิง

ชัยณรงค์ ศรีมันตะ. (2563). ธรรมชาติมนุษย์ในปรัชญาของโทมัส ฮอบส์. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 28(1), 48–72.

ศุภชัย ศุภผล. (2562). ปรัชญาการเมืองเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

อภิรดี โกเฮง และขวัญชนก สายชมภู. (2567). ทฤษฎีสัญญาประชาคมกับอำนาจอธิปไตยของประชาชนไทย. วารสารวิชาการรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์, 6(1), 202–210.

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. (2560, 6 เมษายน). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 134 ตอนที่ 40 ก. หน้า 1-90.

Foucault, M. (2007). Security, Territory, Population: Lectures at the Collège de France, 1977–1978 (M. Senellart, Ed.; G. Burchell, Trans.). New York: Palgrave Macmillan.

Fraser, N. (2009). Scales of Justice: Reimagining Political Space in A Globalizing World. New York: Columbia University Press.

Hobbes, T. (1996). Leviathan (Original Work Published 1651). Cambridge, England: Cambridge University Press.

Locke, J. (1988). Two Treatises of Government (Original Work Published 1689). Cambridge, England: Cambridge University Press.

Mills, C. W. (1997). The Racial Contract. Ithaca, NY: Cornell University Press.

Pateman, C. (1988). The Sexual Contract. Stanford, CA: Stanford University Press.

Rousseau, J.-J. (2011). The Social Contract (Original Work Published 1762). London: Penguin Books.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-06-25

รูปแบบการอ้างอิง

ศิริพร ณ ราชสีมา ศ. (2026). การวิพากษ์สัญญาประชาคมของ Hobbes, Locke และ Rousseau กับความชอบธรรมของรัฐสมัยใหม่. วารสารวิชาการรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์, 8(3), 136–146. สืบค้น จาก https://so08.tci-thaijo.org/index.php/AJPP/article/view/6433