จากการรับรู้ข่าวสารทางสังคมการเมืองสู่วัฒนธรรมทางการเมืองแบบประชาธิปไตยของนักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา

ทิพย์ชญา อินทรสูต; วันวิชิต บุญโปร่ง; ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์

ผู้แต่ง

ทิพย์ชญา อินทรสูต คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต
วันวิชิต บุญโปร่ง คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต
ธำรงศักดิ์ เพชรเลิศอนันต์ คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต

คำสำคัญ:

วัฒนธรรมทางการเมืองแบบประชาธิปไตย, การมีส่วนร่วมทางการเมือง, การรับรู้ข่าวสารทางสังคมการเมือง, สื่อสังคมออนไลน์, นักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาระดับวัฒนธรรมทางการเมืองแบบประชาธิปไตยของนักศึกษา 2. วิเคราะห์ความแตกต่างของวัฒนธรรมทางการเมืองแบบประชาธิปไตยตามปัจจัยส่วนบุคคล 3. ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างการรับรู้ข่าวสารทางสังคมการเมืองผ่านสื่อสังคมออนไลน์กับวัฒนธรรมทางการเมืองแบบประชาธิปไตย และ 4. วิเคราะห์คำอธิบายและความเข้าใจของนักศึกษาเกี่ยวกับวัฒนธรรมทางการเมืองแบบประชาธิปไตยในเชิงลึก โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสานชนิดอธิบายตามลำดับ (Explanatory Sequential Mixed Methods Design) การวิจัยเชิงปริมาณใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูลจากนักศึกษาระดับปริญญาตรี จำนวน 450 คน และการวิจัยเชิงคุณภาพใช้แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างในการเก็บรวบรวมข้อมูลจากผู้ให้ข้อมูลคนสำคัญ จำนวน 40 คน วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติทดสอบสมมติฐาน ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เนื้อหา และบูรณาการผลการวิจัยทั้งสองส่วน

ผลการวิจัยพบว่า 1. นักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมามีวัฒนธรรมทางการเมืองแบบประชาธิปไตยโดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด โดยด้านการมีส่วนร่วมทางการเมืองมีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด 2. ปัจจัยส่วนบุคคลส่วนใหญ่ ได้แก่ เพศ ชั้นปี ภูมิลำเนา และรายได้ของครอบครัวต่อเดือน ไม่พบความแตกต่างของวัฒนธรรมทางการเมืองแบบประชาธิปไตยอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยยกเว้นกลุ่มคณะที่กำลังศึกษา 3. ปัจจัยด้านการรับรู้ข่าวสารทางสังคมการเมืองส่วนใหญ่มีความสัมพันธ์กับวัฒนธรรมทางการเมืองแบบประชาธิปไตยอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ยกเว้นความถี่ในการสนทนาทางการเมืองภายในครอบครัว และ 4. การวิเคราะห์คำอธิบายของนักศึกษาร่วมกับการบูรณาการผลการวิจัยเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ นำไปสู่ข้อค้นพบเชิงแนวคิดเรื่อง ช่องว่างระหว่างการยอมรับกับความเข้าใจเชิงโครงสร้างในระบอบประชาธิปไตย (Democratic Acceptance–Structural Understanding Gap) ซึ่งสะท้อนว่า แม้นักศึกษาจะยอมรับคุณค่าและหลักการประชาธิปไตยในระดับมากที่สุด แต่ความเข้าใจเกี่ยวกับหลักการ กลไก และโครงสร้างของระบอบประชาธิปไตยยังแตกต่างกัน ดังนั้น การพัฒนาการเรียนรู้ด้านประชาธิปไตยในสถาบันอุดมศึกษาควรมุ่งส่งเสริมทั้งการยอมรับคุณค่าประชาธิปไตยและความเข้าใจเชิงโครงสร้างควบคู่กับการพัฒนาทักษะการคิดเชิงวิพากษ์และการรู้เท่าทันสื่อ

เอกสารอ้างอิง

กษิดิ์เดช มีเย็น. (2559). อิทธิพลของวัฒนธรรมทางการเมืองกับการรับรองสิทธิเสรีภาพในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ (รัชกาลที่ 4–ก่อนการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475) (วิทยานิพนธ์ปริญญานิติศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชานิติศาสตร์). กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ชูเกียรติ ผลาผล และคณะ. (2562). การกล่อมเกลาทางการเมืองที่นำไปสู่แบบแผนวัฒนธรรมทางการเมืองของผู้นำทางการเมืองในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสารวิชาการธรรมทรรศน์, 19(4), 47–58.

ปวรนันท์ ธัมมัญญุตานันท์. (2568). ความสำคัญของการรู้เท่าทันสื่อ (Media Literacy) ในยุคข้อมูลข่าวสารท่วมท้น. วารสารสหวิทยาการ มหาวิทยาลัยชินวัตร, 2(2), 50–67.

ภูวน อุ่นจันทร์. (2548). วัฒนธรรมทางการเมืองแบบประชาธิปไตยของนิสิต นักศึกษา: ศึกษาเปรียบเทียบนิสิตมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์กับนักศึกษามหาวิทยาลัยรามคำแหง (วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปะศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชารัฐศาสตร์). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.

วิฑูรย์ วีรศิลป์. (2568). พฤติกรรมการรับรู้ข้อมูลข่าวสารและการมีส่วนร่วมทางการเมืองของนักศึกษาหลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรบัณฑิต มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ในยุคดิจิทัลผ่านสื่อสังคมออนไลน์. วารสารการจัดการองค์กรและพัฒนาสังคม, 5(1), 187–194.

วีระศักดิ์ จินารัตน์. (2567). ผลกระทบของการใช้สื่อสังคมที่มีผลต่อความรอบรู้ทางการเมืองและการมีส่วนร่วมทางการเมืองของกลุ่มคนเจเนอเรชัน Y และ Z ในประเทศไทย. วารสารศิลปะการจัดการ, 8(2), 547–563.

สำนักส่งเสริมวิชาการและงานทะเบียน มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา. (2568). ข้อมูลจำนวนนักศึกษาระดับปริญญาตรี ปีการศึกษา 2568. สืบค้นเมื่อ 12 มกราคม 2569 จาก https://apro.nrru.ac.th/.

สุเทวี คงคูณ. (2560). วัฒนธรรมทางการเมืองแบบประชาธิปไตยของนักศึกษา วิทยาลัยกฎหมายและการปกครองมหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ พ.ศ. 2560 (รายงานผลการวิจัย). ศรีสะเกษ: มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ.

อวัสดา ตรีรยาภิวัฒน์. (ม.ป.ป.). The Movements: Korat Movement กับการถอดชุดวาทกรรม ‘โง่ จน เจ็บ’ ที่รัฐครอบให้กับคนภาคอีสาน. สืบค้นเมื่อ 30 เมษายน 2569 จาก https://commonmuze.com/node/483.

Almond, G. A. & Verba, S. (1972). The civic culture: Political attitudes and democracy in five nations. Princeton, NJ: Princeton University Press.

Asia Centre. (2024). Do Thais enjoy social media just for fun? Evolving social media trends and Thai digital citizenship. Retrieved June 26, 2026, from https://asiacentre.org/do-thais-enjoy-social-media-just-for-fun-evolving-social-media-trends-and-thai-digital-citizenship/.

Chantakiri, S. (2024). The role of social media in political engagement among Thai youth. Asian Journal of Humanities and Social Innovation, 1(4), 39–50.

Cleofas, J. V. & Labayo, C. C. (2024). Youth netizens as global citizens: Digital citizenship and global competence among undergraduate students. Frontiers in Communication, 9, Article 1398001.

Firmansyah, Y. et al. (2023). Opportunities and challenges towards the 2024 election: The “echo chamber” phenomenon and the influence of social media on the levels of political literacy of beginner and millennial voter. International Conference on Community Development (ICCD), 5(1), 243–249.

Hammonds, W. (2023). Culture and democracy, the evidence: How citizens’ participation in cultural activities enhances civic engagement, democracy and social cohesion: Lessons from international research. Retrieved January 25, 2026, from https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/07370fba-110d-11ee-b12e-01aa75ed71a1/language-en.

Jitsaeng, K. (2023). The use of social media among Thai youths for political communication. Journal of Contemporary Social Sciences and Humanities, 10(1), 1–10.

Kulachai, W. et al. (2024). Beyond the ballot: Factors shaping political participation among university students in Bangkok. Journal of Infrastructure Policy and Development, 8(13), Article 8501.

Lertchoosakul, K. (2021). The white ribbon movement: High school students in the 2020 Thai youth protests. Critical Asian Studies, 53(2), 206–218.

Lorenz-Spreen, P. et al. (2023). A systematic review of worldwide causal and correlational evidence on digital media and democracy. Nature Human Behaviour, 7(1), 74–101.

Taneerat, W. & Dongnadeng, H. A. (2024). Digital political trends and behaviors among Generation Z in Thailand. Southeast Asian Studies, 13(3), 521–545.

Yamane, T. (1973). Statistics: An Introductory Analysis (3rd ed.). New York: Harper and Row.