ปัจจัยความสำเร็จในการเจรจายุติปัญหาพรรคคอมมิวนิสต์มลายา (พคม.) ในประเทศไทย

อรชา รักดี

ผู้แต่ง

อรชา รักดี คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

คำสำคัญ:

พรรคคอมมิวนิสต์มลายา (พคม.), ข้อตกลงสันติภาพหาดใหญ่, ปัจจัยความสำเร็จ

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยความสำเร็จในกระบวนการเจรจาสันติภาพเพื่อยุติปัญหาการต่อสู้ด้วยกำลังอาวุธของพรรคคอมมิวนิสต์มลายา (พคม.) ในประเทศไทย ซึ่งนำไปสู่การลงนามในข้อตกลงสันติภาพหาดใหญ่ในวันที่ 2 ธันวาคม พ.ศ. 2532 โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพด้วยเครื่องมือการวิจัยเอกสารทั้งเอกสารชั้นต้นของพคม. รัฐบาลไทย และรัฐบาลมาเลเซียและเอกสารชั้นรอง การสังเกตการณ์แบบไม่มีส่วนร่วมและเครื่องมือการสัมภาษณ์เชิงลึกในกลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลักที่สำคัญ 2 กลุ่ม คือ อดีตสมาชิก พคม. ในประเทศไทยและประเทศมาเลเซียและเจ้าหน้าที่รัฐไทยและมาเลเซียที่เกี่ยวข้องกับการเจรจา จำนวน 21 คน และนำข้อมูลมาใช้การวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า ปัจจัยที่ผลักดันสู่ความสำเร็จในการเจรจาแบ่งเป็น 2 ปัจจัย คือ ปัจจัยภายนอกประเทศหรือปัจจัยระหว่างประเทศที่สำคัญ 4 ประการ คือ 1. สภาพแวดล้อมระหว่างประเทศที่ต้องการสันติภาพและการคลี่คลายของสงครามเย็น 2. ความแตกแยกระหว่างจีนและสหภาพโซเวียตรวมทั้งเวียดนาม 3. การเปลี่ยนแปลงนโยบายของจีนในยุคเติ้งเสี่ยวผิง และ 4. การปรับเปลี่ยนนโยบายต่างประเทศของมาเลเซียและการแลกเปลี่ยนผลประโยชน์ระหว่างจีนและมาเลเซีย (Quid Pro Quo) ในขณะที่ปัจจัยในระดับที่สอง คือ ปัจจัยภายในประเทศไทย แบ่งได้ 4 ประการคือ 1. เจตจำนงและความตั้งใจของผู้กำหนดนโยบายในการใช้แนวทางการเจรจา 2. ความสำเร็จในกระบวนการสร้างความสัมพันธ์และความไว้วางใจ 3. เงื่อนไขการเจรจาและทางออกที่ยอมรับได้ของทุกฝ่าย และ 4. สภาพทางตันทางยุทธศาสตร์ของพคม. ปัจจัยเหล่านี้หลอมรวมกันสร้างเงื่อนไขทางตันร่วม (Mutually Hurting Stalemate) ตามแนวคิด Ripeness Theory ของ Zartman ซึ่งเป็นการวิเคราะห์จุดสุกงอมที่นำไปสู่การเจรจาและบรรลุข้อตกลงสันติภาพในที่สุด

เอกสารอ้างอิง

เฉิน เฉิน. (2531). ทำไมการปฏิวัติมลายาประสบความล้มเหลว (อา หสุย, ผู้แปล). [เอกสารอัดสำเนา].

ประทุมพร วัชรเสถียร. (2553). โลกร่วมสมัย 2: คำตอบที่คนรุ่นใหม่ใคร่รู้. กรุงเทพฯ: ปาเจรา.

วรศักดิ์ มหัทธโนบล. (2564). ครองแผ่นดินจีน: พรรค ผู้นำ อำนาจรัฐ (พิมพ์ครั้งที่ 2, ฉบับปรับปรุง). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สุธาชัย ยิ้มประเสริฐ (บ.ก.). (2557). ประวัติศาสตร์คู่ขนาน: เรื่องเล่าเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์มลายา (ธันว์รวี, ผู้แปล). กรุงเทพฯ: พี.เพรส.

Amer, R. (2007). Resolution of the Cambodian conflict: Assessing the explanatory value of Zartman's ‘ripeness theory’. Journal of Peace Research, 44(6), 729–742.

Australian Foreign Affairs Record. (1978, November). Visit to Malaysia by Deng Xiaoping. Australian Foreign Affairs Record, 49(11), 545–546.

Chin, C. C. & Hack, K. (Eds.). (2004). Dialogues with Chin Peng: New light on the Malayan Communist Party. Singapore: Singapore University Press.

Crocker, C. A. et al. (Eds.). (1999). Herding cats: Multiparty mediation in a complex world. Washington, DC: United States Institute of Peace Press.

Harris, A. W. (2010). Coming to terms with separatist insurgencies. Negotiation Journal, 26(3), 327–356.

National Archive of Malaysia. (n.d.). 36 tahun hubungan diplomatik Malaysia China.

Nibhatsukit, W. (2025). A paradigm shift in policy-making: The evolution of Thailand’s anti-communism strategy through Prime Minister’s Office Order No. 66/2523. Journal of Arts and Thai Studies, 47(1), E4312, 1–13.

Rosenau, J. N. (Ed.). (1969). Linkage politics: Essays on the convergence of national and international systems. New York, NY: Free Press.

Saravanamuttu, J. (2010). Malaysia’s foreign policy, the first fifty years: Alignment, neutralism, Islamism. Singapore: Institute of Southeast Asian Studies.

Schiff, A. (2014). Reaching a mutual agreement: Readiness theory and coalition building in the Aceh peace process. Negotiation and Conflict Management Research, 7(1), 57–82.

Yahuda, M. (1996). The international politics of the Asia-Pacific, 1945–1995. London: Routledge.

Zartman, I. W. (2000). Ripeness: The hurting stalemate and beyond. In National Research Council (Ed.), International conflict resolution after the Cold War (pp. 225–250). Washington, DC: National Academies Press.