การพัฒนาศักยภาพการท่องเที่ยวเชิงเส้นทางเพื่อส่งเสริมเศรษฐกิจอย่างยั่งยืน: กรณีศึกษาถนนสายเชียงใหม่–เชียงราย (ทางหลวง 118)

Nathatchaphong Chotpreecharat; Sornchai Taomitr; Chot Bodeerat

Authors

Nathatchaphong Chotpreecharat Faculty of Social Sciences and Local Development, Pibulsongkram Rajabhat University
Sornchai Taomitr Faculty of Social Sciences and Local Development, Pibulsongkram Rajabhat University
Chot Bodeerat Faculty of Social Sciences and Local Development, Pibulsongkram Rajabhat University

Keywords:

Tourism Potential, Tourism Corridor, Sustainable Tourism, HSTC Model, Highway 118

Abstract

The purposes of this research article were to: 1. compare tourists’ perceptions of the tourism potential of the Chiang Mai–Chiang Rai Highway (Highway 118) based on different personal characteristics; 2. compare tourists’ perceptions according to different travel behaviors; and 3. investigate guidelines for developing tourism corridor potential to promote sustainable economic development. The study employed a Sequential Explanatory Mixed Methods Design. Quantitative data were collected from 400 tourists using a structured questionnaire and analyzed using frequency, percentage, mean, standard deviation, and one-way analysis of variance. Qualitative data were obtained through in-depth interviews with 17 key informants and analyzed using content analysis.

The findings revealed that the overall tourism potential of the Chiang Mai–Chiang Rai Highway (Highway 118) was perceived at a high level. Tourists with different personal characteristics and travel behaviors demonstrated significantly different perceptions of tourism potential. In addition, the development of tourism corridor potential should focus on five key components: attraction, accessibility, amenity, accommodation, and activity, together with the promotion of community participation, place identity, and sustainable tourism governance. The study generated a new body of knowledge, namely the HSTC Model (Highway 118 Sustainable Tourism Corridor Model), which explains that sustainable tourism corridor development requires the integration of the 5As framework with community participation, place identity, and tourism governance mechanisms. Such integration enhances destination competitiveness, promotes equitable income distribution, strengthens local communities, and contributes to sustainable economic development at the regional level.

References

กนกณิศา ธนาโชคพิสิษฐ์ และอลงกรณ์ อรรคแสง. (2564). แนวทางการจัดการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของอำเภอเขมราฐ จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 8(6), 177-191.

กรมทางหลวง. (2566). นโยบายขยายทางหลวงหมายเลข 118 เชียงใหม่-เชียงราย. กรุงเทพฯ: กรมทางหลวง.

กัญญวรา ศรีธารธรรม. (2566). การศึกษาพฤติกรรมการท่องเที่ยวและความพึงพอใจของนักท่องเที่ยวชาวไทยที่มีต่อหาดไม้ขาว จังหวัดภูเก็ต (สารนิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการการท่องเที่ยว). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์.

การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย. (2568). พฤติกรรมท่องเที่ยวภายในประเทศของชาวไทย ปี 2568. สืบค้นเมื่อ 10 พฤษภาคม 2569 จาก https://datacatalog.tat.or.th/th/dataset/tourist-behavior.

ฐานเศรษฐกิจ. (2567). ต่างชาติเที่ยวไทยทะลุ 32 ล้านคนแล้ว เปิด 5 ชาติเข้าไทยสูงสุด. สืบค้นเมื่อ 10 ตุลาคม 2568 จาก https://www.thansettakij.com/business/tourism/614151.

ณัฐรินทร์ ปริวงศ์กุลธร. (2562). แนวทางการพัฒนาศักยภาพการท่องเที่ยวของจังหวัดสมุทรสาคร. วารสารเซนต์จอห์น, 23(32), 147-161.

ทิพย์รุ่ง เพิ่มพูนศรีศิลป์ และสโรชินี ศิริวัฒนา. (2566). ปัจจัยที่ส่งผลต่อการเพิ่มศักยภาพการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ: กรณีศึกษาเกาะเสม็ด จังหวัดระยอง. วารสาร มจร การพัฒนาสังคม, 8(2), 299–310.

ปิยะพงศ์ พัดชา และคณะ. (2563). ปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจของนักท่องเที่ยวต่อการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพในพื้นที่กลุ่มจังหวัดชายทะเลภาคตะวันออก. วารสารนวัตกรรมและการจัดการ, 5(5), 87–102.

ปุณยวีร์ วิเศษสุนทรสกุล และคณะ. (2563). แนวทางการพัฒนาศักยภาพการท่องเที่ยวโดยชุมชน จังหวัดนครราชสีมา. วารสารการวิจัยการบริหารการพัฒนา, 10(3), 22-33.

พิชญนันท์ นภาพรจินดาพัชร์. (2562). พฤติกรรมของนักท่องเที่ยวชาวไทยที่มีความตั้งใจที่จะเดินทางมาท่องเที่ยวในอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ (การค้นคว้าอิสระปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการอุตสาหกรรมการบริการและการท่องเที่ยว). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยกรุงเทพ.

ศิวาพร พยัคฆนันท์ และคณะ. (2564). การพัฒนาศักยภาพการจัดการท่องเที่ยวชุมชนผ้าไหมทอมือ ตำบลสวาย อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์. วารสารธรรมศาสตร์, 40(2), 130-156.

สารภี ธิติภาทร และวัชรากร มยุรี. (2567). ปัจจัยที่ส่งผลต่อความตั้งใจกลับมาท่องเที่ยวซ้ำของนักท่องเที่ยว ในเกาะพะงัน จังหวัดสุราษฎร์ธานี. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี, 18(2), 189-206.

สุวิมล บัวทอง และปิยะนุช พรประสิทธิ์. (2567). การพัฒนาเส้นทางการท่องเที่ยวชุมชนอย่างมีส่วนร่วม กรณีศึกษาชุมชนเกาะแต้ว อำเภอเมือง จังหวัดสงขลา. วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์ สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 11(2), 66-94.

Butler, R. W. (1980). The Concept of a Tourist Area Cycle of Evolution: Implications for Management of Resources. Canadian Geographer, 24(1), 5-12.

Cochran, W. G. (2007). Sampling Techniques. Hoboken: John Wiley & Sons.

Creswell, J. W. & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and Conducting Mixed Methods Research (3rd ed.). Los Angeles: Sage.

Dwyer, L. & Kim, C. (2003). Destination Competitiveness: Determinants and Indicators. Current Issues in Tourism, 6(5), 369-414.

Holloway, J. C. & Humphreys, C. (2019). The business of tourism (11th ed.). New Jersey: Pearson Education.

Middleton, V. T. C. & Clarke, J. (2001). Marketing in travel and tourism (3rd ed.). Oxford: Butterworth-Heinemann.

United Nations Environment Programme & World Tourism Organization. (2005). Making tourism more sustainable: A guide for policy makers. Madrid: World Tourism Organization.

United Nations World Tourism Organization (UNWTO). (2018). Tourism and the Sustainable Development Goals: Journey to 2030. Madrid: UNWTO.

World Tourism Organization & United Nations Development Programme. (2018). Tourism and the Sustainable Development Goals – Journey to 2030. Madrid: World Tourism Organization.