การกระจายอำนาจกับผลกระทบของการบริหารท้องถิ่นต่อความมั่นคงของรัฐ

ผู้แต่ง

  • อัครพงศ์ ชิณประทีป นักวิชาการอิสระ

คำสำคัญ:

การกระจายอำนาจ, การบริหารท้องถิ่น, ความมั่นคงของรัฐ

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา “การกระจายอำนาจกับผลกระทบของการบริหารท้องถิ่นต่อความมั่นคงของรัฐ” บทความนี้มุ่งอธิบายแนวคิด ความสำคัญ และผลกระทบของการกระจายอำนาจต่อความมั่นคงของรัฐ รวมทั้งเสนอแนะแนวทางเชิงนโยบายเพื่อพัฒนาระบบการบริหารท้องถิ่นของไทยอย่างมีประสิทธิภาพ โดยส่วนแรกอธิบายว่า การกระจายอำนาจหมายถึงกระบวนการที่รัฐบาลกลางมอบอำนาจ หน้าที่ และความรับผิดชอบให้แก่หน่วยงานระดับรองหรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เพื่อให้องค์กรเหล่านี้มีสิทธิในการตัดสินใจและจัดบริการสาธารณะตามบริบทของพื้นที่ตนเอง โดยรัฐบาลกลางทำหน้าที่กำกับดูแลมากกว่าสั่งการ ทั้งนี้นักวิชาการหลายท่านให้ความหมายสอดคล้องกันว่า การกระจายอำนาจเป็นการลดความรวมศูนย์ของรัฐ เปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการปกครอง และเป็นเครื่องมือสร้างความอิสระในการพัฒนาท้องถิ่น ยิ่งไปกว่านั้น ได้มีการชี้ให้เห็นความสับสนทางแนวคิดในประเทศไทยเกี่ยวกับความหมายของ “อำนาจ” ซึ่งมักถูกตีความผิดว่าเกี่ยวข้องกับอำนาจอธิปไตย ทั้งที่แท้จริงหมายถึง “อำนาจการตัดสินใจ” ในการดำเนินงานเท่านั้น ส่วนที่สองกล่าวถึงผลกระทบของการบริหารท้องถิ่นต่อความมั่นคงของรัฐ โดยชี้ว่าการมอบอำนาจให้ท้องถิ่นช่วยให้การจัดบริการสาธารณะมีประสิทธิภาพ ตอบสนองปัญหาเฉพาะพื้นที่ได้ตรงจุด และสร้างความไว้วางใจต่อรัฐ อย่างไรก็ดี ไทยยังประสบข้อจำกัดหลายด้าน เช่น การควบคุมจากส่วนกลางที่เข้มงวด ภารกิจจำนวนมากแต่ทรัพยากรไม่เพียงพอ การถ่ายโอนภารกิจไม่ครบถ้วน และรายได้ของ อปท. ที่ต่ำกว่าเป้าหมาย ส่งผลให้ศักยภาพการพัฒนาท้องถิ่นยังไม่เต็มที่ และอาจกระทบต่อเสถียรภาพของรัฐในระยะยาว ส่วนสุดท้ายเสนอแนะแนวทางเชิงนโยบาย ได้แก่ การกำหนดแผนการกระจายอำนาจที่ชัดเจนและต่อเนื่อง การพัฒนาศักยภาพบุคลากรท้องถิ่น การจัดตั้งระบบตรวจสอบแบบอิสระ โปร่งใส และส่งเสริมให้ประชาชนมีส่วนร่วมในทุกขั้นตอนของการกำหนดนโยบายท้องถิ่น ทั้งหมดนี้จะช่วยเสริมสร้างความเข้มแข็งของท้องถิ่น ลดความเหลื่อมล้ำ และสนับสนุนความมั่นคงของรัฐอย่างยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

จรัส สุวรรณมาลา. (2538). ปฏิรูประบบการคลังไทย: กระจายอำนาจสู่ภูมิภาคและท้องถิ่น. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.

จรูญ สุภาพ. (2531). สารานุกรมรัฐศาสตร์ (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ: ไทยวัฒนาพานิชย์.

ชูวงศ์ ฉายะบุตร. (2539). การปกครองท้องถิ่นไทย (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ: สมาคมนิสิตเก่ารัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ติน ปรัชญพฤทธิ์. (2535). ศัพท์รัฐประศาสนศาสตร์. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

นครินทร์ เมฆไตรรัตน์. (2540). การปฏิวัติสยาม พ.ศ.2475 (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: อมรินทร์วิชาการ.

_____. (ม.ป.ป.). การกระจายอำนาจ. สืบค้นเมื่อ 27 พฤศจิกายน 2568 จาก https://wiki.kpi.ac.th/index.php?title=การกระจายอำนาจ.

พระราชบัญญัติกำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2542. (2542, 17 พฤศจิกายน). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 116 ตอน 114 ก. หน้า 48–66.

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540. (2540, 11 ตุลาคม). ราชกิจจานุเบกษา. 114 ตอน 55 ก. หน้า 1–99.

วสันต์ เหลืองประภัสร์. (2547). สารานุกรมการปกครองท้องถิ่นไทย หมวดที่ 4 องค์ประกอบขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ลำดับที่ 2 ภารกิจหน้าที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. นนทบุรี: วิทยาลัยพัฒนาการปกครองส่วนท้องถิ่น สถาบันพระปกเกล้า.

วิทยากร เชียงกูล. (2543). อธิบายศัพท์การเมืองการปกครองสมัยใหม่. กรุงเทพฯ: สายธาร.

ศุภสวัสดิ์ ชัชวาลย์. (2567). การปกครองท้องถิ่น : มุมมองจากประเทศฝรั่งเศส ญี่ปุ่น สหราชอาณาจักร สหรัฐอเมริกา และไทย. กรุงเทพฯ: สยามปริทัศน์.

สรวิศ มา. (2565). ประเมินสถานะการกระจายอำนาจ: 2 ทศวรรษที่ยังไปไม่ถึงเป้า. สืบค้นเมื่อ 27 พฤศจิกายน 2568 จาก https://www.the101.world/two-decades-of-decentralization/.

เสน่ห์ จุ้ยโต. (2548). การบริหารนวัตกรรมแนวใหม่. นนทบุรี: สำนักวิชาการ มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-10-25

รูปแบบการอ้างอิง

ชิณประทีป อ. (2026). การกระจายอำนาจกับผลกระทบของการบริหารท้องถิ่นต่อความมั่นคงของรัฐ. วารสารวิชาการรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์, 8(5), 179–188. สืบค้น จาก https://so08.tci-thaijo.org/index.php/AJPP/article/view/6468