แซนโฎนตา: พลวัต บทบาท และนวัตกรรมนันทนาการเชิงวัฒนธรรม

บทคัดย่อ

ในภูมิทัศน์ทางสังคมร่วมสมัยที่โลกาภิวัตน์และเทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามามีบทบาทอย่างลึกซึ้ง ประเพณีแซนโฎนตาของชาวไทยเชื้อสายเขมรได้ปรากฏขึ้นในฐานะพื้นที่ทางวัฒนธรรมที่สะท้อนทั้งความต่อเนื่องของคติความเชื่อดั้งเดิมและการปรับตัวให้เข้ากับยุคสมัยใหม่ ประเพณีนี้มิได้หยุดอยู่ที่พิธีกรรมการอุทิศบุญส่วนกุศลแก่บรรพบุรุษ แต่ได้ขยายตัวเป็นพื้นที่สาธารณะและพื้นที่ดิจิทัลที่มีชีวิตชีวา อย่างไรก็ตาม การศึกษาในมิติที่มองแซนโฎนตาเป็นพื้นที่นันทนาการเชิงวัฒนธรรมยังมีอยู่อย่างจำกัดและต้องการการวิเคราะห์เชิงลึกมากขึ้น ดังนั้นบทความนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์พลวัตของประเพณีแซนโฎนตาในฐานะพื้นที่นันทนาการทางวัฒนธรรม 2) อธิบายบทบาทของกิจกรรมนันทนาการในประเพณีแซนโฎนตา         3) สังเคราะห์การเปลี่ยนแปลงของมิติทางนันทนาการในประเพณีแซนโฎนตาจากอดีตสู่ปัจจุบันภายใต้อิทธิพลของเศรษฐกิจ สังคม และโลกาภิวัตน์ และ 4) เสนอแนวทางการพัฒนาประเพณีแซนโฎนตาในฐานะนวัตกรรมนันทนาการเชิงวัฒนธรรมที่ยั่งยืน โดยอาศัยการสังเคราะห์ข้อมูลจากเอกสารวิชาการ บทวิเคราะห์เชิงแนวคิด และการเชื่อมโยงกับทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง ผลการวิเคราะห์พบว่า ประเพณีแซนโฎนตาได้พัฒนาไปไกลกว่าพิธีกรรมครอบครัวเชิงศาสนา แต่กลายเป็นพื้นที่นันทนาการที่เกื้อหนุนสุขภาวะองค์รวมของผู้คน ทั้งในมิติร่างกาย จิตใจ ความสัมพันธ์ทางสังคม และอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม กิจกรรมต่าง ๆ ตั้งแต่พิธีกรรมที่ใช้ดนตรีท้องถิ่นเพื่อการเยียวยา การรวมญาติเพื่อประกอบอาหารและเซ่นไหว้ ไปจนถึงขบวนแห่และการแสดงศิลปะ ได้ทำหน้าที่เป็นทั้งการผ่อนคลาย ความบันเทิง และการปลูกฝังคุณธรรมในเวลาเดียวกัน ขณะเดียวกัน การเปลี่ยนผ่านสู่เทศกาลสาธารณะและพื้นที่ดิจิทัลได้เปิดมิติใหม่เชิงเศรษฐกิจสร้างสรรค์และการท่องเที่ยววัฒนธรรม ซึ่งแม้จะสร้างโอกาสใหม่ แต่ก็มาพร้อมกับความท้าทายในการรักษาคุณค่าดั้งเดิม บทความนี้จึงเสนอแนวทางบูรณาการสุขภาวะ อัตลักษณ์ ทุนสังคม เศรษฐกิจสร้างสรรค์ เทคโนโลยี สิ่งแวดล้อม และนโยบายรัฐอย่างมีส่วนร่วม เพื่อให้แซนโฎนตาดำรงอยู่ทั้งในฐานะมรดกวัฒนธรรมของชุมชนท้องถิ่นและนวัตกรรมนันทนาการที่เชื่อมโยงกับการพัฒนาสังคมไทยอย่างยั่งยืน