การวิเคราะห์เปรียบเทียบโมเดลธุรกิจของรายการมวยไทยอาชีพร่วมสมัย: กรณีศึกษาเชิงเอกสารแบบพหุกรณี พ.ศ. 2563–2567
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
อุตสาหกรรมมวยไทยอาชีพในประเทศไทยช่วงปี พ.ศ. 2563–2567 เผชิญการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างที่ส่งผลต่อภูมิทัศน์การแข่งขันในระดับผู้จัดรายการอย่างมีนัยสำคัญ ONE Championship ทำข้อตกลงระยะยาวในการเข้าใช้สนามมวยลุมพินี สนามมวยเวทีราชดำเนินกลับเข้าสู่ตลาดภายใต้การบริหารชุดใหม่ในรูปแบบ pay-per-view ในชื่อ Rajadamnern World Series (RWS) ขณะที่การถ่ายทอดสดภายในประเทศที่ดำเนินมายาวนาน เช่น ศึกมวยช่อง 7 ยังคงดำเนินอยู่ภายในห่วงโซ่คุณค่าที่ผูกกับเครือข่ายค่ายมวยและวัฒนธรรมการพนันแบบดั้งเดิม รายการทั้งสามแข่งขันในกีฬาเดียวกัน ใช้นักกีฬาจากแหล่งเดียวกัน และอยู่ภายใต้หน่วยงานกำกับเดียวกัน แต่ในเชิงธุรกิจกลับดำเนินเป็นข้อเสนอที่กำหนดอิสระจากกัน แม้ที่ผ่านมาจะมีงานวิจัยด้านการจัดการกีฬาศึกษาเกี่ยวกับการแข่งขันสามรายการนี้ แต่ยังไม่มีการเปรียบเทียบโมเดลธุรกิจของทั้งสามรายการอย่างเป็นระบบ บทความนี้ใช้การวิจัยเชิงคุณภาพแบบพหุกรณีศึกษาร่วมกับการวิเคราะห์เอกสาร เปรียบเทียบรายการทั้งสามใน 9 องค์ประกอบของ Business Model Canvas และตีความรูปแบบที่ปรากฏผ่านทฤษฎี Institutional Logics ทั้งนี้ใช้เกณฑ์ความน่าเชื่อถือ (trustworthiness) เป็นแนวทางในการดำเนินวิจัย ข้อมูลที่ใช้เป็นเอกสารสาธารณะทั้งหมด ผลการวิจัยพบตรรกะการจัดการ 3 แบบที่อยู่ร่วมกันภายใต้ความไม่เสถียรเชิงขอบเขต (bounded instability) ซึ่งก่อให้เกิดความตึงเครียดที่สังเกตได้ในด้านค่าตอบแทนนักกีฬาและการบังคับใช้กฎระเบียบที่ไม่เท่ากันระหว่างรายการ ข้อมูลจากการศึกษานี้จะเป็นประโยชน์ต่อผู้ประกอบการจัดรายการมวยไทยอาชีพ การกีฬาแห่งประเทศไทย (กกท.) และคณะกรรมการกีฬามวย ตลอดจนตลาดกีฬาต่อสู้ที่กำลังเกิดขึ้นในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
Andreff, W. (2006). Sport and economic development. In W. Andreff & S. Szymanski (Eds.), Handbook on the economics of sport (pp. 134–147). Edward Elgar.
Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
Brent, J. J., & Kraska, P. B. (2020). "Fighting is the most real and honest thing": Violence and the civilization/barbarism dialectic in mixed martial arts. International Review for the Sociology of Sport, 55(4), 471–490.
Chankuna, D. (2024). Causal model of factors influencing the fundraising in Thai sports industry. Asian Journal of Business Research, 14(2), 60–80. https://doi.org/10.14707/ajbr.240173
Chankuna, D. (2025). From podium to profit: How international sports wins boost national income? Creative Business and Sustainability Journal, 47(2), 104–125. https://doi.org/10.58837/CHULA.CBSJ.47.2.6
Chankuna, D., Ownsungnoen, A., & Numboonjit, A. (2024). Sport entrepreneurial mindset: A narrative study. Journal of Industrial Business Administration, 6(1), 187–205. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/iba/article/view/275545
Chankuna, D., & Sriboon, N. (2022). Fitness center marketing in Thailand. In R. M. Crabtree & J. J. Zhang (Eds.), Sport marketing in a global environment (pp. 34–50). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003270041-3
Chankuna, D., Thanaiudompat, T., & Sukdee, T. (2023). Efficiency assessment with DEA for benchmarking fitness center business performance. Creative Business and Sustainability Journal, 45(2), 1–21. https://doi.org/10.58837/CHULA.CBSJ.45.2.1
Cho, Y., Leary, C., & Jackson, S. J. (2012). Glocalization and sports in Asia. Sociology of Sport Journal, 29(4), 421–432. https://doi.org/10.1123/ssj.29.4.421
Eisenhardt, K. M. (1989). Building theories from case study research. Academy of Management Review, 14(4), 532–550. https://doi.org/10.5465/amr.1989.4308385
European Commission. (2011). Developing the European dimension in sport. Communication from the Commission. Brussels.
Evens, T., Iosifidis, P., & Smith, P. (2013). The political economy of television sports rights. Palgrave Macmillan.
Foss, N. J., & Saebi, T. (2017). Fifteen years of research on business model innovation. Journal of Management, 43(1), 200–227. https://doi.org/10.1177/0149206316675927
Foster, G., O'Reilly, N., & Dávila, A. (2020). Sports business management: Decisions based on data. Routledge.
Friedland, R., & Alford, R. R. (1991). Bringing society back in. In W. W. Powell & P. J. DiMaggio (Eds.), The new institutionalism in organizational analysis (pp. 232–263). University of Chicago Press.
Geeraert, A., Mrkonjic, M., & Chappelet, J.-L. (2014). A rationalist perspective on the autonomy of international sport governing bodies. International Journal of Sport Policy and Politics, 6(3), 473–488. https://doi.org/10.1080/19406940.2014.925953
Government of Thailand. (1999). Boxing Act, B.E. 2542. Royal Thai Government Gazette.
Greenwell, T. C., Simmons, J. M., & Thorn, D. (2019). The sport business model: Value creation, delivery, and capture in professional boxing. Sport Management Review, 22(3), 401–415.
Jangphonak, P., Phongsri, K., Sriramatr, S., & Punthipayanon, S. (2025). The influence of chest and back muscle strength on punching performance. Revista Multidisciplinar de las Ciencias del Deporte, 25(99), 577–594. https://doi.org/10.15366/rimcafd2025.99.037
Kraus, E. (2020). On the front foot: An ethnographic account of Muay Thai training. Sport in Society, 23(8), 1283–1298.
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. SAGE.
Massa, L., Tucci, C. L., & Afuah, A. (2017). A critical assessment of business model research. Academy of Management Annals, 11(1), 73–104. https://doi.org/10.5465/annals.2014.0072
Nite, C., & Edwards, J. (2021). From isomorphism to institutional work: Advancing institutional theory in sport management research. Sport Management Review, 24(5), 815–838. https://doi.org/10.1080/14413523.2021.1896845
Osterwalder, A., & Pigneur, Y. (2010). Business model generation. Wiley.
Parent, M. M., & Smith-Swan, S. (2013). Managing major sports events: Theory and practice. Routledge.
Pluemsamran, T., Pariyavuth, P., Pochai, N., Panurushthanon, & P., Punthipayanon, S. (2025). Emotional states of Thai national team athletes during COVID-19. American Journal of Health Behavior, 49(4), 383-394. https://doi.org/10.5993/AJHB.49.4.2
Punthipayanon S., Kwanboonchan S., Rachanavy P., and Kuo C-H. (2024). Enhanced boxing punch impact with silicone cushioning. Frontiers in Sports and Active Living, 6, 01-07. https://doi.org/10.3389/fspor.2024.1358224
Ratten, V. (2021). Sport entrepreneurship and public policy. Springer.
Smith, A. C. T., & Stewart, B. (2010). The special features of sport: A critical revisit. Sport Management Review, 13(1), 1–13. https://doi.org/10.1016/j.smr.2009.07.002
Stake, R. E. (2006). Multiple case study analysis. Guilford Press.
Stenling, C., & Fahlén, J. (2016). Same same, but different? International Review for the Sociology of Sport, 51(7), 867–883. https://doi.org/10.1177/1012690214557103
Szymanski, S., & Zimbalist, A. (2005). National pastime: How Americans play baseball and the rest of the world plays soccer. Brookings Institution Press.
Thornton, P. H., Ocasio, W., & Lounsbury, M. (2012). The institutional logics perspective. Oxford University Press.
Vaccaro, C. A., & Swauger, M. (2016). Unleashing manhood. Lexington Books.
Vail, P. (2014). Muay Thai: Inventing tradition for a national symbol. Sojourn, 29(3), 509–553. https://doi.org/10.1355/sj29-3a
Washington, M., & Patterson, K. D. W. (2011). Hostile takeover or joint venture: Connections between institutional theory and sport management research. Sport Management Review, 14(1), 1–12. https://doi.org/10.1016/j.smr.2010.06.003
Yin, R. K. (2018). Case study research and applications (6th ed.). SAGE.
Zott, C., Amit, R., & Massa, L. (2011). The business model: Recent developments and future research. Journal of Management, 37(4), 1019–1042. https://doi.org/10.1177/0149206311406265