ปรากฏการณ์ “สนามแตก” กับการจัดการความปลอดภัยในการแข่งขันฟุตบอลไทย: บทวิเคราะห์เชิงโครงสร้างและข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ระบบการจัดการความปลอดภัยและการบริหารฝูงชนในการจัดการแข่งขันฟุตบอลของประเทศไทย โดยใช้แนวทางการศึกษาเชิงประวัติศาสตร์เปรียบเทียบ ถอดบทเรียนจาก 5 กรณีศึกษาสำคัญ ได้แก่ ฟุตบอลชิงถ้วยพระราชทานคิงส์คัพ ครั้งที่ 14 พ.ศ. 2524 และ ครั้งที่ 24 พ.ศ. 2536, เหตุความวุ่นวายฟุตบอลถ้วยพระราชทานประเภท ก พ.ศ. 2553, โศกนาฏกรรมสนามกันจูรูฮัน ประเทศอินโดนีเซีย พ.ศ. 2565 และฟุตบอลนักเรียนแชมป์กีฬา 7 เอชดี พ.ศ. 2568 โดยใช้องค์ความรู้ด้านการจัดการฝูงชน และมาตรฐานความปลอดภัยสากลของสหพันธ์ฟุตบอลนานาชาติ, สมาพันธ์ฟุตบอลเอเชีย และ สำนักงานความปลอดภัยสนามกีฬาแห่งสหราชอาณาจักร เป็นกรอบในการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการศึกษาพบว่า ปรากฏการณ์ผู้ชมแออัดล้นทะลัก หรือ ภาวะ"สนามแตก" สะท้อนถึงความท้าทายเชิงโครงสร้าง 3 มิติ ได้แก่ 1) มิติสถาปัตยกรรมกายภาพและการควบคุมทางเข้า ซึ่งเสี่ยงต่อการถูกบุกรุกแนวปริมณฑล ภายใต้แรงกดดันฝูงชนตามช่วงเวลา 2) มิติการบริหารจัดการและงบประมาณที่มีความคลุมเครือในขอบเขตหน้าที่ระหว่างหน่วยงานภาครัฐ ผู้บังคับใช้กฎหมาย และฝ่ายจัดการแข่งขันภาคเอกชน ตลอดจนช่องโหว่ความน่าเชื่อถือของบุคลากรสนับสนุนภายนอก และ 3) มิติด้านสถานะทางกฎหมายซึ่งเจ้าหน้าที่สนาม ขาดอำนาจตามกฎหมายในการบังคับใช้มาตรการความปลอดภัย

บทความนี้เสนอแนะแนวทางยกระดับนโยบายสู่การลงทุนเชิงป้องกัน  ผ่าน 4 กลไกสำคัญ ได้แก่ 1) การตรากฎหมายลำดับรองเพื่อรับรองอำนาจหน้าที่ของเจ้าหน้าที่สนาม 2) การใช้โมเดลร่วมทุนรัฐ-เอกชน พัฒนาเทคโนโลยีสนามกีฬาอัจฉริยะ 3) การจัดตั้งศูนย์บัญชาการเหตุการณ์ร่วม และ 4) การบังคับใช้มาตรการคำสั่งห้ามเข้าสนาม และ การส่งเสริมวัฒนธรรมการเชียร์กีฬาอย่างปลอดภัยในระดับฟุตบอลเยาวชนและนักเรียน เพื่อยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยในอุตสาหกรรมฟุตบอลไทยอย่างยั่งยืน