การยกระดับศักยภาพในการทำงานของผู้สูงอายุที่ช่วยเหลือตัวเองได้ เพื่อรองรับสังคมสูงวัยอย่างมีคุณภาพ

วันชัย ปานจันทร์; สิริมาส หมื่นสาย; ภาสกร เรืองวานิช; ปรัชญา ชุ่มนาเสียว; สุคนธา งามประมวญ

ผู้แต่ง

วันชัย ปานจันทร์ คณะพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง
สิริมาส หมื่นสาย คณะบริหารและการจัดการ มหาวิทยาลัยเจ้าพระยา
ภาสกร เรืองวานิช คณะพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง
ปรัชญา ชุ่มนาเสียว คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง
สุคนธา งามประมวญ ศูนย์วิจัยประสาทวิทยาศาสตร์ สถาบันชีววิทยาศาสตร์โมเลกุล มหาวิทยาลัยมหิดล

คำสำคัญ:

ศักยภาพในการทำงาน, การพัฒนาทักษะ, สังคมสูงวัย, การประยุกต์ใช้แอปพลิเคชันสุขภาพ, สังคมสูงวัยอย่างมีคุณภาพ

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. สร้างรูปแบบการจ้างงานที่เหมาะสมกับพฤฒพลังของกลุ่มผู้สูงอายุ 2. พัฒนาศักยภาพในการวางแผนพัฒนาอาชีพของกลุ่มผู้สูงอายุ 3. สร้างหลักสูตรฝึกอบรมเพื่อเสริมสร้างศักยภาพและโอกาสในการทำงานของกลุ่มผู้สูงอายุ และ 4. กระตุ้นการดูแลสุขภาพด้วยตัวเองเชิงรุกและระบบการบริการชุมชนด้วยแอปพลิเคชันสุขภาพ เพื่อรองรับสังคมสูงวัยอย่างมีคุณภาพ รูปแบบการวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้เทคนิคการประชุมเชิงนโยบาย ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ประกอบด้วย กลุ่มผู้สูงอายุที่ช่วยเหลือตัวเองได้ ตัวแทนภาครัฐ ภาคเอกชน และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เครื่องมือที่ใช้ คือ แบบบันทึก การสังเกตการณ์แบบมีส่วนร่วม วิเคราะห์ข้อมูลแบบองค์รวมและการเทียบเคียงรูปแบบเพื่อหาความสัมพันธ์ของผลการศึกษา

ผลการวิจัยพบว่า 1. การยกระดับศักยภาพในการทำงานของผู้สูงอายุที่ช่วยเหลือตัวเองได้ ควรมีรูปแบบการจ้างงานที่เหมาะสมกับพฤฒพลังและความสามารถของผู้สูงอายุ เพื่อให้สามารถทำงานได้อย่างมีคุณค่าและเหมาะสมกับสภาพร่างกาย 2. การพัฒนาศักยภาพในการวางแผนพัฒนาอาชีพ ควรดำเนินการอย่างเป็นระบบ โดยคำนึงถึงความมั่นคงด้านร่างกาย อารมณ์ และจิตใจของผู้สูงอายุ เพื่อให้เกิดการพัฒนาที่ยั่งยืน 3. การสร้างหลักสูตรฝึกอบรมเพื่อเสริมสร้างศักยภาพและโอกาสในการทำงาน ควรมุ่งเน้นการถ่ายทอดองค์ความรู้และทักษะที่เหมาะสมกับบริบทการทำงานของผู้สูงอายุ และ 4. การกระตุ้นการดูแลสุขภาพด้วยตนเองเชิงรุกและระบบบริการชุมชนผ่านแอปพลิเคชันสุขภาพ ช่วยให้ผู้สูงอายุมีความรู้ในการดูแลตนเอง การป้องกันและบรรเทาโรค รวมถึงสร้างชุมชนแห่งการพึ่งพากันอย่างมีคุณค่า โดยใช้นวัตกรรมการเข้าถึงบริการผ่านเทคโนโลยีติดตามการเคลื่อนไหว “สุขใจ”

เอกสารอ้างอิง

คณะกรรมการส่งเสริมและประสานงานผู้สูงอายุแห่งชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี. (2545). แผนผู้สูงอายุแห่งชาติ ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2545–2564). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว.

ตุลระวี ไชยปัญโญ. (2557). แนวทางการพัฒนาอาชีพสำหรับผู้สูงอายุในเขตเทศบาลตำบลช้างเผือก อำเภอเมืองเชียงใหม่ (การค้นคว้าแบบอิสระศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาอาชีวศึกษา). เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

นงนุช สุนทรชวกานต์ และสายพิณ ชินตระกูลชัย. (2552). การสร้างโอกาสการทำงานของผู้สูงอายุ. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

พรรัตน์ แสดงหาญ และคณะ. (2560). การพัฒนารูปแบบการจ้างงานผู้สูงอายุในธุรกิจโรงแรมในเขตภาคตะวันออก (รายงานผลการวิจัย). ชลบุรี: มหาวิทยาลัยบูรพา.

พิมพงา เพ็งนาเรนทร์. (2564). การมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนาอาชีพเพื่อเพิ่มรายได้ของผู้สูงอายุ. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี, 15(1), 42–58.

ภัทรพรรณ ทำดี และคณะ. (2565). การเตรียมความพร้อมเพื่อการพัฒนาระบบและกลไกรองรับสังคมสูงวัย อย่างมีศักยภาพในเขตสุขภาพที่ 1. วารสารการพัฒนาชุมชนและคุณภาพชีวิต, 10(1), 45–57.

มิ่งขวัญ คงเจริญ และกัมปนาท บริบูรณ์. (2562). การพัฒนารูปแบบโรงเรียนผู้สูงอายุโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน (รายงานผลการวิจัย). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย. (2559). สรุปผลการสัมมนา “แรงงานสูงวัย ลมหายใจของอนาคต”. สืบค้นเมื่อ 12 มกราคม 2568 จาก https://shorturl.asia/xsTDt.

ศุภชัย ศรีสุชาติ และคณะ. (2559). ครงการวิจัยถอดบทเรียนสถานประกอบการที่มีการจ้างแรงงานสูงวัย. กรุงเทพฯ: มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย.

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2564). รายงานภาวะเศรษฐกิจไทย ไตรมาสที่ 4 และทั้งปี 2563 และแนวโน้มปี 2564. สืบค้นเมื่อ 2 มกราคม 2568 จาก https://shorturl.asia/4r8wy.

สุทธิชัย จิตะพันธ์กุล. (2545). ผู้สูงอายุในประเทศไทย: รายงานการทบทวนองค์ความรู้และสถานการณ์ในปัจจุบัน ตลอดจนข้อเสนอแนะทางนโยบายและการวิจัย. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

อนุชา ม่วงใหญ่. (2561). แนวคิดและวิธีการเพื่อการดำรงชีวิตอย่างมีคุณค่าของผู้สูงอายุ. ใน รายงานสืบเนื่องจากการประชุมวิชาการระดับชาติ พะเยาวิจัย ครั้งที่ 7. (น. 2510–2518). พะเยา: มหาวิทยาลัยพะเยา.

อาชัญญา รัตนอุบล และคณะ. (2555). การพัฒนาแนวทางการส่งเสริมการจัดการศึกษา/การเรียนรู้เพื่อการพัฒนาศักยภาพผู้สูงอายุ. วารสารครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 40, 14-28.

Alyami, M. A. & Song, Y.-T. (2016). Removing barriers in using personal health record systems. In 2016 IEEE/ACIS 15th International Conference on Computer and Information Science (ICIS). (pp. 1–8). New York: IEEE.

Pak, J. & Song, Y.-T. (2016). Health capability maturity model: Person-centered approach in personal health record system. In AMCIS 2016 Proceedings. (p.19). San Diego: Association for Information Systems.

Peek, S. T. et al. (2014).Factors influencing acceptance of technology for aging in place: a systematic review. International Journal of Medical Informatics, 83(4), 235-248.

Roehrs, A. et al. (2017). Personal Health Records: A Systematic Literature Review. Journal of Medical Internet Research, 19(1), 1-22.

Taba, H. (1962). Curriculum development: Theory and practice. New York, NY: Harcourt, Brace & World.

World Health Organization. (2002). Active ageing: A policy framework. Geneva, Switzerland: World Health Organization.