การเปรียบเทียบระดับการรับรู้และการยอมรับเทคนิคการทำนาแบบเปียกสลับแห้งของเกษตรกรในพื้นที่ชลประทานมูลบน จังหวัดนครราชสีมา
คำสำคัญ:
การทำนาแบบเปียกสลับแห้ง, การยอมรับเทคโนโลยี, แหล่งน้ำ, กลุ่มเกษตรกร, ทฤษฎี UTAUTบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อเปรียบเทียบระดับการรับรู้เกี่ยวกับประโยชน์ของเทคนิค ความคาดหวังในความพยายาม อิทธิพลจากผู้อื่น ปัจจัยสนับสนุนการใช้งาน ทัศนคติ และการควบคุมพฤติกรรมที่รับรู้ของเกษตรกร จำแนกตามประเภทแหล่งน้ำที่ใช้ในการเพาะปลูก 2) เพื่อเปรียบเทียบพฤติกรรมการยอมรับเทคนิคการทำนาแบบเปียกสลับแห้งของเกษตรกร จำแนกตามประเภทแหล่งน้ำ 3) เพื่อเปรียบเทียบระดับการรับรู้เกี่ยวกับประโยชน์ของเทคนิค ความคาดหวังในความพยายาม อิทธิพลจากผู้อื่น ปัจจัยสนับสนุนการใช้งาน ทัศนคติ และการควบคุมพฤติกรรมที่รับรู้ของเกษตรกร จำแนกตามประเภทกลุ่มเกษตรกรที่สังกัด 4) เพื่อเปรียบเทียบพฤติกรรมการยอมรับเทคนิคการทำนาแบบเปียกสลับแห้งของเกษตรกร จำแนกตามประเภทกลุ่มเกษตรกรที่สังกัด กลุ่มตัวอย่างคือเกษตรกรในพื้นที่โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษามูลบน จังหวัดนครราชสีมา จำนวน 357 ราย โดยการสุ่มแบบกลุ่ม ใช้แบบสอบถามมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับ ที่ผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้เชี่ยวชาญ 3 ท่าน และมีค่าความเชื่อมั่นของเครื่องมือโดยรวม (Cronbach’s alpha) พบว่ามีค่าระหว่าง .980 - .981 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ Mann-Whitney U ผลการวิจัยพบว่า ประเภทแหล่งน้ำมีความสัมพันธ์กับระดับการรับรู้และการยอมรับเทคนิค AWD อย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะเกษตรกรที่ใช้น้ำฝนและแหล่งน้ำธรรมชาติแสดงระดับการรับรู้และการยอมรับสูงในทุกมิติ ขณะที่ผู้ใช้น้ำจากสระขุดแตกต่างเพียงบางมิติ ด้านกลุ่มเกษตรกร พบว่า กลุ่มที่เคยอบรม หรือเป็นสมาชิกศูนย์ข้าวชุมชน ศพก. และ Thai Rice NAMA มีระดับการรับรู้และการยอมรับสูงอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะด้านทัศนคติ อิทธิพลจากผู้อื่น ปัจจัยสนับสนุน และการควบคุมพฤติกรรมที่รับรู้ ขณะที่กลุ่มไม่มีสมาชิกภาพ หรือเป็นสมาชิกธนาคารเพื่อการเกษตรฯ มีระดับการรับรู้ต่ำกว่าทุกมิติ ข้อค้นพบสะท้อนบทบาทของแหล่งน้ำและการรวมกลุ่มของเกษตรกรต่อการยอมรับเทคโนโลยีการจัดการน้ำอย่างยั่งยืน ซึ่งควรได้รับการออกแบบเชิงนโยบายให้สอดคล้องกับบริบทของแต่ละพื้นที่
เอกสารอ้างอิง
ชวกร ริ้วตระกูลไพบูลย, ธนวรรณ วรรณวงษ, วศัน สดศรี, ธัญลักษณ แตบรรพกุล, อมรรัตน อินทรมั่น, พิทวัส วิชัยดิษฐ, พัฒนศักดิ์ จันทรสอง และนฤกมล จันทรจิราวุฒิกุล. (2566). โครงการการศึกษาเปรียบเทียบการให้น้ำแบบประหยัดสำหรับนาข้าว จังหวัดสุพรรณบุรีกรณีศึกษาสายพันธุ์ข้าว กข41. สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ.
พนิดา พุทธรัตน์รักษา และอุ่นเรือน เล็กน้อย (2564). ผลกระทบและการยอมรับการทำนาแบบเปียกสลับแห้งเพื่อรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของชาวนาในอำเภอศรีประจันต์ จังหวัดสุพรรณบุรี. วารสาร มหาจุฬานาครทรรศน, 8(1), 134-144.
สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร. (2566). การศึกษาพฤติกรรมการยอมรับเทคโนโลยีการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากนาข้าว. สํานักวิจัยเศรษฐกิจการเกษตร สํานักงานเศรษฐกิจการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ.
Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T.
Cronbach, L. J. (1990). Essentials of psychological testing (5th ed). Harper & Row.
Enriquez, Y., Yadav, S., Evangelista, G. K., Villanueva, D., Burac, M. A., & Pede, V. (2021). Disentangling challenges to scaling alternate wetting and drying technology for rice cultivation: Distilling lessons from 20 years of experience in the Philippines. Frontiers in Sustainable Food Systems, 5, 675818. https://doi.org/10.3389/fsufs.2021.675818.
Intergovernmental Panel on Climate Change. (1997). Revised 1996 IPCC guidelines for national greenhouse gas inventories: Volume 3 – Reference manual. IPCC. https://www.ipcc-nggip.iges.or.jp/public/gl/invs1.html.
International Rice Research Institute. (2014). Saving water with alternate wetting and drying (AWD). IRRI Knowledge Bank. http://www.knowledgebank.irri.org/training/fact-sheets/water-management/saving-water-alternate-wetting-drying-awd.
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.
Kumar, K., & Rajitha, G. (2019). Alternate Wetting and Drying (AWD) irrigation - A smart water saving technology for rice: A review. International Journal of Current Microbiology and Applied Sciences 8(3), 2561-2571. https://doi.org/10.20546/ijcmas.2019.803.304.
Salman, M., Suzuki, H., Ahmad, W., Giusti, S., Ali, A., Rathnayake, W. M. U. K., Sirisena, D. N., Senanayake, D. M. J. B., Herath, W. M. T. M., Meegasthenna, J., Ponnampalam, Y., Bandulasena, W. M., De Silva, A., Bandara, D., Nandharathne, A. B. D. T., Sooriyaarachchi, A. T., & Pathmarajah, S. (2022). Efficient agricultural water use and management in paddy fields in Sri Lanka – National outlook. FAO. https://doi.org/10.4060/cc2778en.
Suwanmaneepong, S., Kultawanich, K., Khurnpoon, L., Sabaijai, P. E., Cavite, H. J., Llones, C., Lepcha, N., & Kerdsriserm, C. (2023). Alternate wetting and drying as water-saving technology: An adoption intention in the perspective of good agricultural practices (GAP) suburban rice farmers in Thailand. Water, 15(3), 402. https://doi.org/10.3390/w15030402
Venkatesh, V., Morris, M. G., Davis, G. B., & Davis, F. D. (2003). User acceptance of information technology: Toward a unified view. MIS Quarterly, 27(3), 425–478. https://doi.org/10.1037/t57185-000.
Yasarapu, J., Khan, S., & Jirathanapiwat, W. (2024). Final evaluation and learning exercise of the Thai Rice project. Mitigation Action Facility. Final Report. AMBERO & Oxford Policy Management. https://mitigation-action.org/wp-content/uploads/Final-ELE-report-of-Thai-Rice-project-1-1.pdf.
Zhang, X., Xu, Y., & Linquist, B. (2024). Opportunities for mitigating net system greenhouse gas emissions in rice production. Agricultural Systems, 212, 103738. https://doi.org/10.1016/j.agee.2023.108812.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
บทความที่ตีพิมพ์ในวารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร เป็นทัศนะ ลิขสิทธิ์ และความรับผิดชอบของผู้เขียนเจ้าของผลงาน
