สักขาลายล้านนา: จากอัตลักษณ์โบราณสู่มรดกทางวัฒนธรรมร่วมสมัย
คำสำคัญ:
สักขาลายล้านนา, ทุนทางวัฒนธรรม, เศรษฐกิจสร้างสรรค์, อัตลักษณ์บทคัดย่อ
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา "สักขาลายล้านนา" จากอัตลักษณ์ดั้งเดิมสู่การเป็นทุนทางวัฒนธรรมในระบบเศรษฐกิจสร้างสรรค์ โดยวิเคราะห์ผ่านทฤษฎีทุนทางวัฒนธรรมของ ปิแอร์ บูร์ดิเยอ ผลการศึกษาพบว่าอัตลักษณ์ "ลาวพุงดำ" ในอดีต สามารถจำแนกรูปแบบการสักจากหลักฐานจิตรกรรมฝาผนังได้ 4 ประเภทหลัก ซึ่งสะท้อนสถานะทางสังคมและคติความเชื่อ สำหรับในบริบทร่วมสมัย ลวดลายที่มีศักยภาพสูงสุดในการสร้างมูลค่าเพิ่มและเป็น Soft Power คือ "มอม" และ "ปะลู" ผ่านกลไก "การค้าบนร่างกาย" (Body Commercialize) ที่สร้างรายได้เชิงพาณิชย์
อย่างไรก็ตาม องค์ความรู้ดั้งเดิมซึ่งเป็นความรู้ฝังลึก (Tacit Knowledge) กำลังเผชิญความเสี่ยงต่อการสูญหาย บทความนี้จึงเสนอแนวทางการจัดการโดยบูรณาการเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) เพื่อแปลงองค์ความรู้ด้านสูตรหมึกและอักขระให้เป็นฐานข้อมูลดิจิทัล (Explicit Knowledge) ควบคู่กับการส่งเสริมการออกแบบผลิตภัณฑ์เชิงพาณิชย์ที่คำนึงถึงจริยธรรม เพื่อยกระดับมรดกทางวัฒนธรรมล้านนาสู่ความยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
เกรียงศักดิ์ ชัยดรุณ. (2568). ส่องอดีตล้านนาตะวันออกจากบันทึกการเดินทางของ เรจินาลด์ เลอ เมย์. นันทพันธ์พริ้นติ้ง.
ธวัชชัย ปุณณลิมปกุล. (ม.ป.ป.). การอนุรักษ์จิตรกรรมฝาผนัง. ใน ปูมประวัติวัดภูมินทร์ (หน้า 49-78). บ้านไมตรี พับลิชชิ่ง.
บ็อค, คาร์ล. (2529). ท้องถิ่นสยามยุคพระพุทธเจ้าหลวง. กรุงเทพฯ: ศิลปวัฒนธรรม.
ปดิวลดา บวรศักดิ์. (2568). ลาวพุงดำ. ศิลปวัฒนธรรม. สืบค้นจาก https://www.silpa- mag.com/culture/article_154611.
มูลนิธิสารานุกรมวัฒนธรรมไทย. (2542). สารานุกรมวัฒนธรรมไทย ภาคเหนือ เล่ม 13. สยามเพรส แมเนจเม้นท์.
วัดภูมินทร์ น่าน สัมผัสความงามจิตรกรรมฝาผนังปู่ม่านย่าม่าน. (2568). องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (อพท.). สืบค้นจาก https://www.dasta.or.th/th/article/268
Bock, C. A. (1986). Temples and elephants: Travels in Siam in 1881 – 1882. Oxford University Press.
Broussard, K. A., & Harton, H. C. (2018). Tattoo or taboo? Tattoo stigma and negative attitudes toward tattooed individuals. The Journal of Social Psychology, 158(5), 521-540. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28934022/
Pierre Bourdieu’s symbolic capital in sociology. (2024). Retrieved
from https://easysociology.com/general-sociology/pierre-bourdieus-symbolic-capital-in-sociology/
Hall, S., & du Gay, P. (1996). Questions of Cultural Identity. Sage Publications.
UNESCO. (2003). What is intangible cultural heritage? Retrieved from https://ich.unesco.org/en/what-is-intangible-heritage-00003
ติดต่อสอบถาม คุณวรรณวิสาข์ (เอ็ม) โทร 
