การประเมินผลกระทบทางสังคมและนำเสนอแนวทางการวิเคราะห์ผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุนของแหล่งเรียนรู้เชิงศิลปะและการออกแบบ: กรณีศึกษา ศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบ กรุงเทพมหานคร

บทคัดย่อ

งานวิจัยมีวัตถุประสงค์คือเพื่อระบุห่วงโซ่ผลกระทบทางสังคม ประเมินผลกระทบทางสังคม (Social Impact Assessment: SIA) ที่เกิดขึ้นจากแหล่งเรียนรู้เชิงศิลปะและการออกแบบ: กรณีศึกษาศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบ กรุงเทพมหานคร อีกทั้งนำเสนอแนวทางการวิเคราะห์ผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุน (Social Return On Investment: SROI) โดยใช้กรณีศึกษาจากศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบ กรุงเทพมหานคร ซึ่งเป็นหนึ่งในหน่วยงานหลักในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจสร้างสรรค์ของประเทศ กระบวนการวิจัยดำเนินผ่านการเก็บรวบรวมข้อมูลเชิงลึกจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในย่านเจริญกรุง อันเป็นพื้นที่ต้นแบบของการพัฒนาพื้นที่สร้างสรรค์บนฐานทุนวัฒนธรรมและความเป็นย่านดั้งเดิม เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกจากกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 22 คน ซึ่งคัดเลือกจากการเป็นผู้พักอาศัย ในย่านเจริญกรุง ใช้วิเคราะห์การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ โดยเริ่มจากการจัดระเบียบข้อมูล จากนั้นให้รหัสข้อมูล จัดกลุ่มข้อมูล แล้วจึงหาความสัมพันธ์เชื่อมโยงระหว่างกลุ่มข้อมูลที่ได้ เพื่อสร้างบทสรุป ผลการวิจัยพบว่า ศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบมีบทบาทในการยกระดับศักยภาพของชุมชนในมิติต่าง ๆ ทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม เช่น การเพิ่มรายได้จากกิจกรรมสร้างสรรค์ การกระตุ้นความภาคภูมิใจในอัตลักษณ์ของย่าน การสร้างเครือข่ายระหว่างนักสร้างสรรค์และผู้ประกอบการในพื้นที่ อย่างไรก็ตามการใช้กรอบวิเคราะห์ SROI ยังชี้ให้เห็นถึงความคุ้มค่าในการลงทุนของภาครัฐในผลลัพธ์เชิงคุณภาพ เช่น การเข้าถึงโอกาสการเรียนรู้ใหม่ ๆ การมีส่วนร่วมของชุมชน และการเปลี่ยนแปลงทัศนคติที่ส่งเสริมวัฒนธรรมการเรียนรู้ตลอดชีวิต