การบ่มเพาะเพื่อเพิ่มศักยภาพการพัฒนาเชิงพื้นที่ด้วยกระบวนการวิศวกรสังคม มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบูรณ์ เพื่อยกระดับสุขภาวะและคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ
คำสำคัญ:
วิศวกรสังคม, การพัฒนาเชิงพื้นที่, คุณภาพชีวิตผู้สูงอายุบทคัดย่อ
การวิจัยเรื่องการบ่มเพาะเพื่อเพิ่มศักยภาพการพัฒนาเชิงพื้นที่ด้วยกระบวนการวิศวกรสังคมของมหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบูรณ์ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและเพิ่มศักยภาพนักศึกษาให้มีคุณลักษณะ 4 ประการตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษา ส่งเสริมการพัฒนาวิศวกรสังคมให้มีทักษะการเป็นนักพัฒนาเพื่อชุมชน สนับสนุนการใช้ข้อมูลชุมชนและเครื่องมือวิศวกรสังคมในการจัดการความรู้ และพัฒนานวัตกรรมเชิงพื้นที่เพื่อยกระดับสุขภาวะและคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ การวิจัยเรื่องการบ่มเพาะเพื่อเพิ่มศักยภาพการพัฒนาเชิงพื้นที่ด้วยกระบวนการวิศวกรสังคมของมหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบูรณ์ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและเพิ่มศักยภาพนักศึกษาให้มีคุณลักษณะ 4 ประการตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษา ส่งเสริมการพัฒนาวิศวกรสังคมให้มีทักษะการเป็นนักพัฒนาเพื่อชุมชน สนับสนุนการใช้ข้อมูลชุมชนและเครื่องมือวิศวกรสังคมในการจัดการความรู้ และพัฒนานวัตกรรมเชิงพื้นที่ เพื่อยกระดับสุขภาวะและคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุ การวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยและพัฒนา (R&D) โดยประยุกต์วิธีการแบบผสมผสาน กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วย นักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบูรณ์ และผู้สูงอายุในพื้นที่เป้าหมาย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยได้แก่ แบบประเมินพฤติกรรมการเรียนรู้ แบบสอบถามคุณภาพชีวิต และการสัมภาษณ์เชิงลึก ผลการวิจัยพบว่า นักศึกษามีพัฒนาการด้านทัศนคติ ทักษะการทำงาน และจิตสำนึกสาธารณะอยู่ในระดับมาก สามารถทำหน้าที่เป็นวิศวกรสังคมได้อย่างมีประสิทธิภาพ ขณะที่ผู้สูงอายุมีคุณภาพชีวิตโดยรวมอยู่ในระดับมาก ทั้งด้านร่างกาย จิตใจ และสังคม นวัตกรรมที่พัฒนาขึ้นจากการใช้เครื่องมือวิศวกรสังคมทั้งห้าประการมีความเหมาะสม ใช้ทรัพยากรท้องถิ่น และสามารถขยายผลได้ งานวิจัยสะท้อนให้เห็นว่ากระบวนการวิศวกรสังคมเป็นกลไกสำคัญในการเชื่อมโยงการพัฒนานักศึกษา ชุมชน และผู้สูงอายุ เพื่อนำไปสู่การพัฒนาเชิงพื้นที่อย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
ชุติพงศ์ คงสันเทียะ, ระพีพรรณ จันทรสา, กนิษฐา เรืองวรรณศักดิ์, ณัฏฐานุช เมฆรา และจุรีรัตน์ ทวยสม. (2566). การจัดการองค์ความรู้เพื่อการเผยแพร่ภูมิปัญญาท้องถิ่นอีสาน: การประดิษฐ์พวงมโหตร (พวงมาลัยอีสาน). วารสารศิลปะและวัฒนธรรมลุ่มแม่น้ำมูล, 12(1), 1–15. https://so07.tci-thaijo.org/index.php/acj/article/view/2154
ณรงค์กร ชัยวงศ์, ณิชาภัทร มณีพันธ์, สุกัญญา บุรวงศ์, ถาวรีย์ แสงงาม และปัณณทัต บนขุนทด. (2567). การพัฒนานวัตกรรมทางสังคมด้วยกระบวนการชุมชนเพื่อสร้างสุขภาวะผู้สูงอายุ ตำบลกลันทา อำเภอเมือง จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9 : วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม, 18(3), 957-973. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/RHPC9Journal/article/view/268410.
พระวินัย อานนฺโท. (2566). การมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่น 5 ปี (พ.ศ. 2566–2570) ของเทศบาลตำบลสุวรรณภูมิ อำเภอสุวรรณภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด. Journal of Spatial Development and Policy, 1(6), 61–74. https://so16.tci-thaijo.org/index.php/JSDP/article/view/586.
พิศมัย นามพรม, สุขใจ สมพงษ์พันธุ์, ฑิฆัมพร โคตรทัศน์, สุจิตรา สงวนศิริ, สุภาภรณ์ จารัตน์, พัสกร ประดับสุข, พชรดล ยุพกาล และสำรวย จันทร์ศิริ. (2563). โครงการการพัฒนากลไกการขับเคลื่อนการจัดการพลังงานทางเลือกจังหวัดสุรินทร์: รายงานฉบับสมบูรณ์. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
พิสมัย ศรีเนตร, กิ่งกาญจน์ สำนวนเย็น, ศิริพร จันทนสกุลวงศ์, อรุณี สัณฐิติวณิชย์ และกรุงไท นพรัตน์. (2567). ทุนชุมชนกับการส่งเสริมคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ : กระบวนการปรับประยุกต์ใช้ทุนชุมชนขององค์การบริหารส่วนตำบลหัวดอน อำเภอเขื่องใน จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารสังคมศาสตร์ปัญญาพัฒน์, 6(1), 421–434. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/JSSP/article/view/271354.
สมชัย ปราบรัตน, นิพัฒน์ โพธิ์วิจิตร, สรัญญา โยะหมาด, ปฏิพัฒน์ กิตติโชควัฒนา และยรรยง คชรัตน์. (2567). แรงงานผู้สูงอายุกับการเรียนรู้แนวคิดทักษะการทำงานใหม่ในยุคดิจิทัล. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 8(8), 336–344. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/JSC/article/view/276387.
นงรัตน์ อิสโร. (2564). คู่มือพัฒนานักศึกษาเพื่อการพัฒนาประเทศ. อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง.
Bowling, A. (2005). Ageing Well: Quality of Life in Old Age. Open University Press.
Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed). SAGE Publications.
Guest, G., Bunce, A., & Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field Methods, 18(1), 59–82. https://doi.org/10.1177/1525822X05279903.
Keating, N. (2022). A research framework for the United Nations Decade of Healthy Ageing (2021–2030). European Journal of Ageing, 19, 775–787. https://doi.org/10.1007/s10433-021-00679-7.
Miles, M. B., Huberman, A. M., & Saldaña, J. (2014). Qualitative data analysis: A methods sourcebook (3rd ed.). SAGE Publications. https://www.metodos.work/wp-content/uploads/2024/01/Qualitative-Data-Analysis.pdf.
Mulgan, G. (2019). Social innovation: How societies find the power to change. Policy Press.
Phillips, J. E., Ajrouch, K. J., & Hillcoat-Nallétamby, S. (2010). Key concepts in social gerontology. SAGE Publications.
Swanson, R. A. (2022). Foundations of human resource development (3rd ed). Berrett-Koehler Publishers.
UNESCO. (2021). Reimagining our futures together: A new social contract for education. UNESCO. https://www.unesco.org/en/articles/reimagining-our-futures-together-new-social-contract-education.
United Nations Department of Economic and Social Affairs. (2024). World population prospects 2024: Summary of results (UN DESA/POP/2024/TR/NO. 9). United Nations. https://desapublications.un.org/file/20847/download.
United Nations Development Programme. (2022). Human development report 2021-2022: Uncertain times, unsettled lives: Shaping our future in a transforming world. United Nations. https://hdr.undp.org/content/human-development-report-2021-22.
World Health Organization. (2021a). Decade of healthy ageing: Baseline report. World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/9789240023307.
World Health Organization. (2021b). Global report on ageism. World Health Organization. https://www.who.int/publications/i/item/9789240016866.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
บทความที่ตีพิมพ์ในวารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร เป็นทัศนะ ลิขสิทธิ์ และความรับผิดชอบของผู้เขียนเจ้าของผลงาน


