นโยบายการใช้ AI

ประกาศ วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร

เรื่อง  นโยบายการใช้ปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์ (Generative AI Policy) ฉบับปรับปรุงแก้ไข ครั้งที่ 2

------------------------------------------------------------------

โดยที่เป็นการสมควรกำหนดนโยบายและแนวปฏิบัติเกี่ยวกับการใช้ปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์ (Generative Artificial Intelligence) ในกระบวนการตีพิมพ์ผลงานวิชาการของวารสาร วิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร เพื่อรักษาไว้ ซึ่งความน่าเชื่อถือ ความซื่อสัตย์ทางวิชาการ และความโปร่งใสในวงวิชาการ อันสอดคล้องกับมาตรฐานของคณะกรรมการจริยธรรมการตีพิมพ์ (Committee on Publication Ethics: COPE) แนวทางของ ICMJE ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2569 การจำแนกประเภทการใช้ AI ของ STM และเกณฑ์การประเมินคุณภาพวารสารของศูนย์ดัชนีการอ้างอิงวารสารไทย (TCI) รอบที่ 5

อาศัยอำนาจตามมติที่ประชุมกองบรรณาธิการวารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร ครั้งที่ 2/2569 เมื่อวันที่ 28 กันยายน พ.ศ. 2569 กองบรรณาธิการจึงออกประกาศกำหนดนโยบายการใช้ปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์ ไว้ดังต่อไปนี้

หมวดที่ 1  บทนิยามและหลักการทั่วไป

ข้อ 1  ในประกาศนี้

"ปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์" หรือ "Generative AI" หมายความว่า เทคโนโลยีปัญญา ประดิษฐ์ที่สามารถสร้างเนื้อหา ข้อความ รหัสโปรแกรม หรือสื่อรูปแบบต่าง ๆ ได้โดยอัตโนมัติ ได้แก่ แต่ไม่จำกัดเฉพาะ ChatGPT, Claude, Gemini และระบบที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน

"ผู้นิพนธ์" หมายความว่า บุคคลซึ่งส่งต้นฉบับบทความเพื่อรับการพิจารณาตีพิมพ์ในวารสาร

"ผู้ทรงคุณวุฒิ" หมายความว่า ผู้เชี่ยวชาญซึ่งวารสารแต่งตั้งให้ประเมินคุณภาพบทความ

"กองบรรณาธิการ" หมายความว่า คณะบุคคลซึ่งรับผิดชอบการดำเนินงานและการตัดสินใจ ตีพิมพ์ของวารสาร

ข้อ 2  นโยบายนี้ยึดหลักการร่วม 4 ประการ ตามมาตรฐาน Springer Nature พ.ศ. 2569 ได้แก่

(1) ความรับผิดชอบของมนุษย์ (Human Accountability) — มนุษย์เป็นผู้รับผิดชอบ ต่อเนื้อหาทั้งปวง

(2) ความโปร่งใส (Transparency) — ต้องเปิดเผยการใช้ AI ทุกกรณีที่กำหนด

(3) การกำกับดูแลโดยมนุษย์ (Human Oversight) — มนุษย์ต้องตรวจสอบและตัดสินใจ ขั้นสุดท้ายเสมอ

(4) การรักษาความลับ (Confidentiality) — ห้ามเปิดเผยข้อมูลในกระบวนการตีพิมพ์ แก่ระบบ AI สาธารณะ

ข้อ 3  ประกาศนี้มีผลบังคับใช้กับบทความทุกประเภทที่ส่งเข้ามาในระบบตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2570 เป็นต้นไป บทความที่ส่งก่อนวันดังกล่าวให้ใช้เกณฑ์ตามนโยบายที่บังคับใช้อยู่ ณ วันที่ส่ง

หมวดที่ 2  แนวปฏิบัติสำหรับผู้นิพนธ์ (เสาที่ 1)

ข้อ 4  ผู้นิพนธ์มีพันธกรณีต้องปฏิบัติตามหลักการ ดังต่อไปนี้

(1) ห้ามระบุให้ AI เป็นผู้นิพนธ์หรือผู้นิพนธ์ร่วม เนื่องจาก AI ไม่อาจรับผิดชอบต่อ ความถูกต้องของเนื้อหา ไม่มีสถานะ ทางกฎหมาย และไม่อาจให้ความยินยอมในการตีพิมพ์

(2) ผู้นิพนธ์ต้องรับผิดชอบต่อความถูกต้อง ความสมบูรณ์ และความน่าเชื่อถือของเนื้อหา ทั้งหมดในบทความอย่างเต็มที่ การใช้ AI ไม่อาจลดหรือถ่ายโอนความรับผิดชอบดังกล่าว

(3) ห้ามอัปโหลดข้อมูลส่วนบุคคลของผู้ให้ข้อมูล ต้นฉบับที่ยังไม่ได้ตีพิมพ์ หรือข้อมูลที่มี สัญญาผูกพัน ขึ้นระบบ AI สาธารณะ อันอาจเป็นการละเมิดพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562

(4) ผู้นิพนธ์ต้องตรวจสอบความมีอยู่จริงของเอกสารอ้างอิงทุกรายการ ห้ามอ้างอิงงานที่ AI สร้างขึ้นแต่ไม่มีจริง

ข้อ 5  การใช้ AI แบ่งออกเป็น 3 ระดับ ดังนี้

ระดับที่ 1  การใช้ที่วารสารอนุญาต (ระดับสีเขียว)

(1) การตรวจสอบไวยากรณ์และตัวสะกด โดยผู้นิพนธ์เป็นผู้ร่างเนื้อหาเอง

(2) การปรับปรุงความสละสลวยของภาษา (Language Polishing)

(3) การช่วยแปลภาษา โดยผู้นิพนธ์ตรวจสอบและยืนยันความถูกต้องเทียบกับต้นฉบับ

(4) การจัดรูปแบบรายการอ้างอิงจากแหล่งที่มาจริงซึ่งผู้นิพนธ์ได้อ่านแล้ว

(5) การช่วยเขียนรหัสโปรแกรมสำหรับการวิเคราะห์ข้อมูล โดยผู้วิจัยตรวจสอบและเข้าใจกระบวนการทั้งหมด

ระดับที่ 2  การใช้ที่ต้องเปิดเผยและใช้ด้วยความระมัดระวัง (ระดับสีเหลือง)

(1) การแปลต้นฉบับทั้งฉบับ โดยเฉพาะภาษาไทยเป็นภาษาอังกฤษ

(2) การเขียนรหัสโปรแกรมและการวิเคราะห์ข้อมูล ซึ่งต้องระบุในส่วนวิธีการวิจัยและแนบรหัสโปรแกรมเป็น Supplementary Material

(3) การช่วยสรุปประเด็นเบื้องต้นจากวรรณกรรม โดยผู้วิจัยต้องอ่านต้นฉบับจริงทุกรายการ

(4) การสร้างแผนภาพแนวคิดหรือแผนภูมิกระบวนการ ซึ่งต้องระบุในคำอธิบายภาพ

ระดับที่ 3  การใช้ที่วารสารห้ามโดยเด็ดขาด (ระดับสีแดง)

(1) การสร้างเนื้อหาหลักของบทความ ไม่ว่าจะเป็นบทนำ วิธีการวิจัย ผลการวิจัย หรืออภิปรายผล

(2) การสร้างหรือดัดแปลงภาพผลการวิจัยปฐมภูมิ

(3) การสร้างข้อมูลการวิจัย (Data Fabrication) หรือข้อมูลเท็จในรูปแบบใดก็ตาม

(4) การสร้างรายการอ้างอิงที่ไม่มีอยู่จริง (Fake Citations / Hallucinations)

(5) การฝัง hidden prompts ในต้นฉบับหรือการใช้บริการจาก paper mills

ข้อ 6  ผู้นิพนธ์มีหน้าที่เปิดเผยการใช้ AI อย่างชัดเจนในตำแหน่งดังต่อไปนี้

(1) จดหมายนำส่ง (Cover Letter) — แจ้งให้บรรณาธิการทราบตั้งแต่วันที่ส่งบทความว่าใช้ AI อย่างไร

(2) กิตติกรรมประกาศ (Acknowledgments) — ในกรณีที่ใช้ AI ช่วยเขียน เกลาภาษา หรือแปล

(3) ส่วนวิธีการวิจัย (Methods) — ในกรณีที่ใช้ AI ในขั้นตอนการวิจัย การวิเคราะห์ข้อมูล หรือการเขียนรหัสโปรแกรม และต้องสามารถทำซ้ำผลได้

ข้อ 7  การเปิดเผยตามข้อ 6 ให้ใช้รูปแบบมาตรฐานครบ 4 องค์ประกอบ ดังนี้

"ระหว่างการเตรียมต้นฉบับนี้ ผู้นิพนธ์ได้ใช้ [ชื่อและเวอร์ชันของเครื่องมือ AI] เพื่อ [วัตถุประสงค์] โดยใช้ในส่วน [ส่วนของบทความ] ผู้นิพนธ์ได้ตรวจสอบและแก้ไขเนื้อหาที่ได้รับจาก AI ทั้งหมด และขอรับรองความถูกต้อง ความสมบูรณ์ และความน่าเชื่อถือของผลงานแต่เพียงผู้เดียว"

ข้อ 8  ในกรณีที่ผู้นิพนธ์ไม่ได้ใช้ AI ใด ๆ ในการเตรียมต้นฉบับ ให้ระบุข้อความดังนี้

"ผู้นิพนธ์ขอรับรองว่าไม่ได้ใช้ปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์หรือเทคโนโลยีที่ใช้ AI ช่วยเหลือในรูปแบบใดก็ตามในการเตรียมต้นฉบับนี้"

ข้อ 9  ผลทางกฎหมายของการไม่ปฏิบัติตามข้อ 5 ถึง ข้อ 8 มีดังนี้

(1) กรณีเล็กน้อย — ผู้นิพนธ์ลืมระบุการใช้ AI ที่อนุญาต: วารสารจะแจ้งให้เพิ่มคำประกาศก่อนดำเนินการต่อ

(2) กรณีปานกลาง — ผู้นิพนธ์ใช้ AI เกินขอบเขตที่กำหนดโดยไม่แจ้ง: ส่งกลับให้แก้ไขหลัก (Major Revision) และตรวจสอบซ้ำ

(3) กรณีร้ายแรง — ผู้นิพนธ์ไม่เปิดเผยการใช้ AI สร้างเนื้อหาหลัก: ปฏิเสธการตีพิมพ์ (Reject) พร้อมออกหนังสือแจ้งเตือน

(4) กรณีร้ายแรงที่สุด — มีการอ้างอิงปลอม การปลอมแปลงข้อมูล หรือใช้บริการ paper mill: ปฏิเสธการตีพิมพ์ทันที แจ้งสถาบันต้นสังกัดของผู้นิพนธ์ และพิจารณาห้ามส่งบทความเป็นเวลา 2 ถึง 5 ปี

หมวดที่ 3  แนวปฏิบัติสำหรับผู้ทรงคุณวุฒิ (เสาที่ 2)

ข้อ 10  ผู้ทรงคุณวุฒิมีหน้าที่ต้องปฏิบัติ ดังต่อไปนี้

(1) ต้องอ่านและวิเคราะห์คุณค่าทางวิชาการของต้นฉบับด้วยตนเอง AI ไม่อาจรับมอบหมายงานประเมินแทน

(2) ต้องกรอกแบบฟอร์ม Reviewer Declaration ทุกครั้ง โดยระบุว่าได้ใช้ AI หรือไม่ อย่างไร

(3) ต้องระวัง hidden prompts ที่อาจซ่อนอยู่ในต้นฉบับ โดยสามารถตรวจสอบโดยกดปุ่ม Ctrl+A เพื่อเปิดเผยข้อความที่ซ่อนอยู่

ข้อ 11  ข้อห้ามสำหรับผู้ทรงคุณวุฒิมีดังต่อไปนี้

(1) ห้ามอัปโหลดต้นฉบับหรือส่วนหนึ่งส่วนใดของต้นฉบับ รวมถึงภาพและตาราง ขึ้นระบบ AI สาธารณะ เนื่องจากถือเป็นการละเมิดความลับอย่างร้ายแรง

(2) ห้ามให้ AI เป็นผู้สร้างรายงานการประเมินทั้งฉบับ หรือมอบหมายกระบวนการประเมินให้กับ AI

ข้อ 12  สิ่งที่ผู้ทรงคุณวุฒิอาจกระทำได้ในกรณีที่วารสารอนุญาต ได้แก่

(1) การปรับปรุงภาษาของความเห็นที่ตนเขียนขึ้นเอง โดยไม่ป้อนเนื้อหาต้นฉบับเข้าสู่ระบบ AI

(2) การค้นหาวรรณกรรมพื้นหลังด้วยเครื่องมือที่รักษาความลับและได้รับอนุญาตจากวารสาร

ข้อ 13  แบบฟอร์ม Reviewer Declaration ที่ผู้ทรงคุณวุฒิต้องลงนามทุกครั้งมีดังต่อไปนี้

☐  ข้าพเจ้าไม่ได้ใช้ปัญญาประดิษฐ์ใดในการประเมินนี้

☐  ข้าพเจ้าใช้ AI เฉพาะในการปรับภาษาของความเห็นที่ตนเขียนเอง (เครื่องมือ: ____________________) โดยไม่ได้ป้อนเนื้อหาต้นฉบับเข้าสู่ระบบ AI

☐  ข้าพเจ้าขอรับรองว่าไม่ได้อัปโหลดต้นฉบับขึ้นระบบ AI ใด ๆ และได้อ่านและวิเคราะห์ต้นฉบับด้วยตนเอง

หมวดที่ 4  แนวปฏิบัติสำหรับกองบรรณาธิการ (เสาที่ 3)

ข้อ 14  กองบรรณาธิการต้องปฏิบัติตามหลักการกำกับดูแลโดยมนุษย์ ดังนี้

(1) การตัดสินใจรับ แก้ไข หรือปฏิเสธบทความทุกกรณีต้องกระทำโดยบรรณาธิการซึ่งเป็นมนุษย์เท่านั้น AI อาจช่วยคัดกรองสัญญาณเบื้องต้นได้ แต่ต้องมีมนุษย์ตรวจทานผลทุกครั้ง

(2) ต้นฉบับ รายงานผู้ทรงคุณวุฒิ และการติดต่อโต้ตอบทั้งหมดในกระบวนการตีพิมพ์ถือเป็นความลับ ห้ามอัปโหลดขึ้นระบบ AI สาธารณะโดยเด็ดขาด

ข้อ 15  กองบรรณาธิการห้ามใช้คะแนนจากเครื่องมือตรวจจับ AI เป็นหลักฐานชี้ขาดในการปฏิเสธบทความแต่เพียงอย่างเดียว ทั้งนี้เนื่องจากงานวิจัยของ Liang et al. (Patterns, 2566) พบว่าเครื่องมือดังกล่าวมีอัตราการระบุผิดพลาด (False Positive) สูงถึงร้อยละ 61.3 สำหรับผู้นิพนธ์ที่ไม่ได้ใช้ภาษาอังกฤษเป็นภาษาแม่ และยังไม่มีผลการตรวจสอบความน่าเชื่อถือ (Validation) กับภาษาไทยอย่างเป็นทางการ

ข้อ 16  เมื่อกองบรรณาธิการพบสัญญาณน่าสงสัยในต้นฉบับก่อนการตีพิมพ์ ให้ดำเนินการตามลำดับขั้นตอน ดังนี้

(1) ตรวจสอบซ้ำด้วยตนเอง ได้แก่ การตรวจอ้างอิง ภาพประกอบ และข้อความที่อาจซ่อนอยู่ในต้นฉบับ

(2) สอบถามผู้นิพนธ์ด้วยภาษาที่เป็นกลาง ไม่มีลักษณะกล่าวโทษ พร้อมขอหลักฐาน และกำหนดระยะเวลาตอบสนองไม่น้อยกว่า 7 วันและไม่เกิน 14 วัน

(3) ประเมินคำชี้แจงและหลักฐานที่ได้รับแล้วจึงตัดสินใจตามสัดส่วนความร้ายแรง

ข้อ 17  เมื่อพบปัญหาภายหลังการตีพิมพ์ ให้กองบรรณาธิการดำเนินการตาม COPE Retraction Guidelines พ.ศ. 2568 ตามลำดับขั้นตอน ดังนี้

(1) รับแจ้งและบันทึกวันที่รับเรื่องพร้อมชื่อผู้แจ้ง

(2) รวบรวมหลักฐานด้วยตนเองตามรายการตรวจสอบ โดยคะแนนจากเครื่องมือตรวจจับ AI ถือเป็นเพียงสัญญาณเบื้องต้น

(3) ติดต่อผู้นิพนธ์ทุกคน และกำหนดระยะเวลาตอบสนองไม่น้อยกว่า 2 สัปดาห์และไม่เกิน 4 สัปดาห์

(4) ตัดสินใจเลือกดำเนินการใดดำเนินการหนึ่ง ได้แก่ การออกประกาศแก้ไข (Correction) การออกประกาศแสดงข้อกังวล (Expression of Concern) หรือการถอนบทความออกจากการตีพิมพ์ (Retraction) ตามความน่าเชื่อถือของผลการวิจัย

(5) ประกาศบนหน้าบทความในระบบโดยไม่ลบไฟล์เดิม และประทับตราคำว่า "RETRACTED" บนไฟล์ พร้อมแจ้งต่อ TCI และฐานข้อมูลที่ทำดัชนีบทความ รวมถึงแจ้งสถาบันต้นสังกัดของผู้นิพนธ์ในกรณีที่มีความร้ายแรง

หมวดที่ 5  การเปิดเผยการใช้ AI ของวารสาร (เสาที่ 4)

ข้อ 18  วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร ขอเปิดเผยการใช้ปัญญาประดิษฐ์ของตนเองตามแนวทาง COPE และ ICMJE พ.ศ. 2569 ณ ที่นี้ ดังนี้

รายการ	รายละเอียด
เครื่องมือที่ใช้	CopyCatch (พัฒนาโดย NECTEC) สำหรับตรวจสอบความซ้ำซ้อนของเนื้อหา
วัตถุประสงค์	คัดกรองสัญญาณเบื้องต้นเท่านั้น ไม่ใช่เพื่อตัดสินใจแทนบรรณาธิการ
กระบวนการตรวจทาน	บรรณาธิการอ่านรายงานและยืนยันก่อนดำเนินการทุกกรณี
สิ่งที่วารสารไม่อนุญาต	การให้ AI สร้างข้อสรุป เขียนจดหมายตัดสิน หรือรับมอบหมายการประเมินบทความ
ผู้รับผิดชอบนโยบาย	รองศาสตราจารย์ ดร. สัญญาศรณ์ สวัสดิ์ไธสง บรรณาธิการวารสาร
ช่องทางอุทธรณ์	jmssnru@gmail.com (หัวข้อ: อุทธรณ์การพิจารณา AI)

หมวดที่ 6  การบังคับใช้ ช่องทางอุทธรณ์ และการทบทวน

ข้อ 19  ประกาศนี้มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2570 เป็นต้นไป ครอบคลุมผู้นิพนธ์ ผู้ทรงคุณวุฒิ และกองบรรณาธิการทุกคน และบทความทุกประเภทของวารสาร

ข้อ 20  ผู้นิพนธ์และผู้ทรงคุณวุฒิมีสิทธิ์อุทธรณ์การตัดสินใจใด ๆ เกี่ยวกับนโยบายนี้ โดยยื่นอุทธรณ์เป็นลายลักษณ์อักษรมายัง jmssnru@gmail.com ภายในกำหนดระยะเวลา 30 วันนับจากวันที่ได้รับแจ้ง

ข้อ 21  กองบรรณาธิการจะทบทวนและปรับปรุงประกาศนี้ทุก 6 เดือน หรือเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงสำคัญในมาตรฐานวิชาการ ระดับสากล ซึ่งรวมถึงแต่ไม่จำกัดเพียง Vancouver Standard เมื่อมีผลบังคับใช้ โดยจะเผยแพร่ฉบับปรับปรุงพร้อมวันที่มีผล และเลขเวอร์ชันบนเว็บไซต์ของวารสาร

ข้อ 22  ในกรณีที่มีข้อสงสัยหรือต้องการคำปรึกษาเกี่ยวกับนโยบายนี้ก่อนส่งบทความ ให้ติดต่อกองบรรณาธิการที่

อีเมล: jmssnru@gmail.com  (หัวข้อ: สอบถามนโยบาย AI) โทรศัพท์: 065-646-9226 และ 094-652-4145

ประกาศ ณ วันที่  30  ตุลาคม  พ.ศ.  2569

(รองศาสตราจารย์ ดร. สัญญาศรณ์  สวัสดิ์ไธสง)

บรรณาธิการวารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร

เอกสารอ้างอิงที่ใช้ในการจัดทำนโยบาย

• Committee on Publication Ethics (COPE). (2023). Position Statement on AI in Authorship.
• International Committee of Medical Journal Editors (ICMJE). (2026). Recommendations for the Conduct, Reporting, Editing, and Publication of Scholarly Work in Medical Journals. Section V.
• Liang, W., et al. (2023). GPT detectors are biased against non-native English writers. Patterns.
• STM. (2025). Recommendations for a Classification of AI Use in Academic Manuscript Preparation.
• Springer Nature. (2026). Generative AI Policy Framework (September 2026).
• Topaz, J.M., et al. (2026). Artificial intelligence hallucinations in biomedical literature. The Lancet, 407, 1779–1781.