หลักการคุ้มครองสิทธิของคู่กรณีในกระบวนการใช้วิธีการชั่วคราวก่อนการพิพากษาคดีปกครอง: ศึกษาเปรียบเทียบกฎหมายไทย ฝรั่งเศส และเยอรมัน
DOI:
https://doi.org/10.14456/mfulj.2026.13คำสำคัญ:
วิธีการชั่วคราวก่อนการพิพากษา, การทุเลาคำสั่งการบังคับตามคำสั่งทางปกครอง, การบรรเทาทุกข์ชั่วคราวบทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบระบบกฎหมายของไทย ฝรั่งเศสและเยอรมนี ซึ่งเป็นสองประเทศต้นแบบที่มีอิทธิพลต่อกฎหมายปกครองของไทยอย่างมีนัยสำคัญ การศึกษานี้มุ่งเน้นไปที่การคุ้มครองสิทธิของคู่กรณีในกระบวนการใช้วิธีการชั่วคราวก่อนการพิพากษาคดีปกครอง ซึ่งเป็นหลักการที่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางในกฎหมายปกครองในปัจจุบัน
การศึกษาพบว่าประเทศไทยได้พัฒนาการคุ้มครองสิทธิของคู่กรณีในกระบวนการใช้วิธีการชั่วคราวก่อนการพิพากษาในคดีปกครอง ระบบนี้แบ่งออกเป็นสองประเภท ได้แก่ การทุเลาการบังคับตามกฎหรือคำสั่งทางปกครอง และการบรรเทาทุกข์ชั่วคราว แม้ว่าบทบัญญัติเหล่านี้จะมีรูปแบบและลักษณะคล้ายคลึงกับบทบัญญัติในหลายเขตอำนาจศาล แต่ระบบกฎหมายของฝรั่งเศสและเยอรมนีได้พัฒนารูปแบบการคุ้มครองเฉพาะทางมากขึ้นเพื่อให้สอดคล้องกับระบบกฎหมายของสหภาพยุโรป
แม้ว่าประเทศไทยจะไม่ได้เป็นสมาชิกสหภาพยุโรป แต่ก็ได้พัฒนาระบบการคุ้มครองการพิจารณาคดีชั่วคราวของตนเองแบบค่อยเป็นค่อยไป โดยอาศัยประสบการณ์ทางกฎหมายของฝรั่งเศสและเยอรมนีเป็นหลัก และนำมาปรับให้เข้ากับบริบททางสังคมและวัฒนธรรมของไทย ดังนั้น การศึกษานี้จึงได้ระบุถึงข้อบกพร่องทางกฎหมายที่เป็นโอกาสในการพัฒนาระบบของไทยในการคุ้มครองสิทธิของคู่กรณีในกระบวนการใช้วิธีการชั่วคราวก่อนการพิพากษาคดีปกครอง โดยต่อยอดจากแนวปฏิบัติและการบังคับใช้กฎหมายของประเทศไทยที่มีมากว่าสองทศวรรษ
Downloads
เอกสารอ้างอิง
Benjamin Huglo and Madeleine Babes, Guide pratique des référés administratifs (Berger-Levrault 2021).
Bernard Pacteau, Manuel de contentieux administratif (3 éd, PUF 2014).
B Peter, Spécificités au regard du droit français des procédures d’urgence en droit allemand (RDP 1994).
C Lavialle, L’évolution de la conception de la décision exécutoire en droit administratif français (LGDJ 1974).
René Chapus, Droit du contentieux administratif (6 éd, Montchrestien 1996).
Xavier Matharan, Référé - sursis à exécution: Les procédures d’urgence devant le juge administratif (2000) 1 (La Lettre du Cadre Territorial 2000).
Gabriel Eckert, ‘Du sursis à exécution au référé-suspension’ in Patrick Wachsmann (ed) Le nouveau juge administratif des référés: Réflexion sur la réforme opérée par la loi du 30 juin 2000 (PUS 2002).
Geneviève Gondouin, ‘L’oralité dans la procédure de référé’ in Zéhina Ait-El-Kadi and Erwan Royer (eds), Réforme du référé administratif: 20 ans après (1 éd, Dalloz 2020).
นฤมล ขณะรัตน์, ‘การทุเลาการบังคับตามคําสั่งทางปกครอง ในระบบกฎหมายไทยเปรียบเทียบระบบกฎหมายเยอรมัน: ศึกษากรณีคดีปกครองเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อม’ (2565) 1 วารสารวิชาการศาลปกครอง 104.
ฤทัยรัตน์ ปทุมานนท์, ‘ศาลปกครองกับการทุเลาการบังคับตามคำสั่งทางปกครองในคดีพิพาทเกี่ยวกับการควบคุม อาคารและผังเมือง: ศึกษาเปรียบเทียบกฎหมายฝรั่งเศสและกฎหมายไทย’ (2559) 1 วารสารวิชาการศาลปกครอง 51.
Anne Weber, ‘Le juge administratif unique, nécessaire à l’efficacité de la justice ?’ (2008) 1 RFAP 179.
G Porcell, ‘Le sursis à exécution au cœur du débat’ (1984) AJDA 149.
Jean-Claude Beguin, ‘L’effet suspensif des recours en annulation en droit administratif allemand’ (1973) 4 IRAS 398.
Jean-Marc Février, ‘Remarques sur la procédure du sursis à exécution (L’exemple du contentieux de l’urbanisme)’ (1998) 1 Droit et Ville 7.
ธันยพร พึ่งพุ่มแก้ว, ‘การทุเลาการบังคับตามกฎหรือคำสั่งทางปกครอง’ (วิทยานิพนธ์ นิติศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 2555).
Sénat, ‘Le référé administratif: Étude de législation comparée n° 45 - octobre 1998’ (Sénat, octobre 1998) <https://www.senat.fr/lc/lc45/lc45.html> สืบค้นเมื่อวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2568.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
