การพัฒนาผลิตภัณฑ์ยาดมสมุนไพรเมนทอลกลิ่นต้มยำและการออกแบบบรรจุภัณฑ์: การประเมินการสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจและสังคมสำหรับวิสาหกิจชุมชน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ชุมชนเกษตรกรรมในจังหวัดหนองคายมีทรัพยากรสมุนไพรพื้นบ้านที่ยังไม่ได้รับการพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์เชิงพาณิชย์มูลค่าสูง การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์ยาดมเมนทอลต้มยำนวัตกรรมที่ผสมผสานสมุนไพรไทยอัตลักษณ์จากเครื่องต้มยำ ได้แก่ ข่า ตะไคร้ มะกรูด พริก และหอมแดง เข้ากับเมนทอลเพื่อสรรพคุณทางยา ควบคู่กับการออกแบบบรรจุภัณฑ์ที่สื่อสารอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม เพื่อยกระดับรายได้เกษตรกรในพื้นที่ภายใต้กรอบโครงการหนองคายโมเดล การวิจัยใช้การออกแบบแบบผสมผสานเชิงลำดับ ประกอบด้วย 3 ระยะหลัก ได้แก่ 1. การปรับสูตรผลิตภัณฑ์ให้เหมาะสมที่สุดโดยใช้ระเบียบวิธีพื้นผิวตอบสนอง (RSM) 2. การประเมินทางประสาทสัมผัสและความพึงพอใจของผู้บริโภค (n=100) และ 3. การประเมินบรรจุภัณฑ์โดยการวิเคราะห์คอนจอยต์ สูตรยาดมที่ได้รับการปรับให้เหมาะสมที่สุดประกอบด้วยเมนทอลความเข้มข้น 18.2% (น้ำหนักต่อน้ำหนัก) ผสมกับน้ำมันหอมระเหยสมุนไพรต้มยำในสัดส่วนที่สมดุล (ข่า:ตะไคร้:มะกรูด:พริก:หอมแดง = 2:3:2:1:2) บรรจุในกระปุกขนาด 8 กรัม โมเดลกำลังสองที่สร้างจาก RSM มีนัยสำคัญสูง (R² = 0.9318, p < 0.0001) โดยสูตรที่ปรับให้เหมาะสมให้คะแนนความยอมรับโดยรวม 8.31 ± 0.29 บนมาตราส่วนเฮโดนิก 9 คะแนน การประเมินความพึงพอใจของผู้บริโภคต่อการออกแบบบรรจุภัณฑ์ใช้มาตราส่วนลิเคิร์ท 5 ระดับ โดยความพึงพอใจต่อบรรจุภัณฑ์ได้รับการประเมินในระดับสูงสุด (ค่าเฉลี่ยโดยรวม 4.63 ± 0.89) และด้านการตลาดได้คะแนนเฉลี่ยสูงสุด (4.66 ± 0.90) การวิเคราะห์คอนจอยต์ระบุว่าบรรจุภัณฑ์แบบเล่าเรื่อง (P3) สามารถตั้งราคาพรีเมียมได้สูงกว่าการออกแบบมินิมอล 31.2% ผลิตภัณฑ์สามารถเพิ่มราคาจำหน่ายที่เสนอขายได้ถึงร้อยละ 82.5 จากราคาเดิม 120 บาท เป็น 219 บาทต่อกล่อง (6 กระปุก) นอกจากนี้ ผลการประเมินผลตอบแทนทางสังคมจากการลงทุน (SROI) ที่คาดการณ์ไว้ภายใต้สมมติฐานการดำเนินงาน 1 ปี มีค่าเท่ากับ 3.30 ซึ่งหมายความว่าทุก 1 บาทที่ลงทุนจะได้รับผลตอบแทนทางสังคม 3.30 บาท แสดงให้เห็นถึงศักยภาพอย่างมีนัยสำคัญในการสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจและสังคมอย่างยั่งยืน การศึกษาครั้งนี้จึงถือเป็นแบบจำลองที่สามารถนำไปปฏิบัติซ้ำได้สำหรับการเปลี่ยนทรัพยากรสมุนไพรพื้นบ้านให้เป็นผลิตภัณฑ์นวัตกรรมมูลค่าสูงภายในกรอบวิสาหกิจชุมชน เพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจชนบทอย่างยั่งยืนต่อไป
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของคณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี
ข้อความที่ปรากฏในบทความแต่ละเรื่องในวารสารวิชาการเล่มนี้
ไม่ใช่ความคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้จัดทำ บรรณาธิการ กองบรรณาธิการ และคณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี ความรับผิดชอบด้านเนื้อหาและการตรวจร่างบทความแต่ละเรื่องเป็นความคิดเห็นของผู้เขียนบทความแต่ละท่าน
เอกสารอ้างอิง
Amornpinyo, S. (2021). Enhancement the creative products by participatory action research community enterprise group, Ban Kong Nang farmer housewives group, ThaBo district, Nong Khai province. Journal of Management Science Udon Thani Rajabhat University, 3(6), 103–121. (in Thai). https://so08.tci-thaijo.org/index.php/MSJournal/article/view/2964
Ashton, K., Cotter-Roberts, A., Clemens, T., Green, L., & Dyakova, M. (2024). Advancing the social return on investment framework to capture the social value of public health interventions: Semistructured interviews and a review of scoping reviews. Public Health, 226, 122–127. https://doi.org/10.1016/j.puhe.2023.11.004
Avoseh, O., Oyedeji, O., Rungqu, P., Nkeh-Chungag, B., & Oyedeji, A. (2015). Cymbopogon species: Ethnopharmacology, phytochemistry and the pharmacological importance. Molecules, 20(5), 7438–7453. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25915460/
Bhattacharjee, B., Sandhanam, K., Ghose, S., Barman, D., & Sahu, R. K. (2024). Market overview of herbal medicines for lifestyle diseases. In Role of herbal medicines: Management of lifestyle diseases (pp. 597–614). Springer Nature Singapore. https://doi.org/10.1007/978-981-99-7703-1_30
Mahae, N., & Chaiseri, S. (2009). Antioxidant activities and antioxidative components in extracts of Alpinia galanga (L.) Sw. Agriculture and Natural Resources, 43(2), 358–369. https://li01.tci-thaijo.org/index.php/anres/article/view/244680
Montgomery, D. C. (2019). Design and analysis of experiments (10th ed.). John Wiley & Sons.
Office of Agricultural Economics. (2023). Report on the cultivation situation of economic herbs in Thailand, in 2022–2023. Ministry of Agriculture and Cooperatives. (in Thai). https://www.opsmoac.go.th/chaiyaphum-dwl-files-451891791011
Rakkitathammo, P. C. (2024). The innovative development of Thai medical plants to add the local economy community in Khlong Hoi Khong District, Songkhla province. Journal of Social Science and Cultural, 8(11), 163–173. (in Thai). https://so06.tci-thaijo.org/index.php/JSC/article/view/278218/185684
Rundh, B. (2016). The role of packaging within marketing and value creation. British Food Journal, 118(10), 2491–2511. https://doi.org/10.1108/BFJ-10-2015-0390
Sthapit, E. (2017). Exploring tourists’ memorable food experiences: A study of visitors to Santa’s official hometown. Anatolia, 28(3), 404–421. https://doi.org/10.1080/13032917.2017.1328607
Suwankesorn, S., Nuchpho, P., & Chantharaksa, W. (2024). Using social return on investment to analyze worthiness of academic services: A case study of Rai Fung Fueng Muang Bangklang Community Enterprise in Muang Bangklang Subdistrict, Sawankhalok District, Sukhothai Province. Parichart Journal, 37(3), 670–689. (in Thai). https://doi.org/10.55164/pactj.v37i3.270577
