ความท้าทายของการจัดการน้ำท่วมอย่างยั่งยืนในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา
คำสำคัญ:
ความท้าทาย, การจัดการน้ำท่วมอย่างยั่งยืน, พระนครศรีอยุธยาบทคัดย่อ
บทความเรื่องความท้าทายของการจัดการน้ำท่วมอย่างยั่งยืนในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา มีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายถึงแนวคิดการจัดการน้ำท่วมอย่างยั่งยืน ประกอบด้วย การแก้ปัญหาที่อาศัยโดยธรรมชาติเป็นหลัก ระบบระบายน้ำที่ยั่งยืน การจัดการน้ำท่วมแบบบูรณาการ การจัดการที่ราบลุ่มน้ำท่วม ความยืดหยุ่นและการจัดการเชิงปรับตัว โดยประเทศไทยได้นำแนวคิดการจัดการน้ำท่วมแบบบูรณาการมาประยุกต์ใช้กับการจัดการลุ่มน้ำโขงและลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา ซึ่งจังหวัดพระนครศรีอยุธยา เป็นจังหวัดที่อยู่ภายใต้การจัดการลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา การจัดการน้ำท่วมในจังหวัดพระนครศรีอยุธยาประสบปัญหาน้ำท่วมซ้ำซากและน้ำขังในพื้นที่ระยะเวลานานหลายเดือน โดยมาจากปัจจัยต่างๆ ได้แก่ ลักษณะภูมิประเทศเป็นที่ราบลุ่ม และมีฝนตกชุกในฤดูฝน การตัดสินใจของผู้บริหารในระบายน้ำจากเขื่อนโดยไม่คำนึงถึงข้อจำกัดของสภาพพื้นที่รับน้ำและขาดการมีส่วนร่วมของประชาชน โดยมีประเด็นที่ท้าทายต่อการจัดการน้ำท่วมอย่างยั่งยืน ได้แก่ สภาพดิน ต้องใช้งบประมาณจำนวนมาก การใช้เทคโนโลยีใหม่และผู้ที่มีความเชี่ยวชาญในระดับสูง การขยายตัวของเมือง การจัดการแบบองค์รวมตั้งแต่ต้นน้ำไปถึงปลายน้ำ การดูแลอย่างสม่ำเสมอไม่ปล่อยให้เสื่อมโทรม ความร่วมมือระหว่างหน่วยงาน การมีส่วนร่วมของภาคประชาชน
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. (ม.ป.ป.). การบริหารจัดการน้ำท่วม. สืบค้น พฤศจิกายน 17, 2568 จาก http://oopm.rid.go.th/pdf/icewarm/IWRM.pdf.
กรมควบคุมมลพิษ. (2567) Nature Based Solution กับการจัดการลุ่มน้ำ. สืบค้น พฤศจิกายน 17, 2568 จาก https://www.pcd.go.th/wp-content/uploads/2024/06/pcdnew-2024-06-28_06-57-55_040020.pdf.
กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย. (2559). การลดความเสี่ยงจากสาธารณภัย. กรุงเทพฯ: เวิร์ค พริ้นติ้ง
กรมทรัพยากรน้ำ.(2555). การบริหารจัดการอุทกภัยแบบยั่งยืน (Sustainable Flood Management) กรอบการดําเนินงานของบังคลาเทศ. สืบค้น พฤศจิกายน 14, 2568 จาก https://dwr.go.th/uploads/file/article/2012/article_th-30082012-135816-634695.pdf.
กองอำนวยการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดพระนครศรีอยุธยา. (2566). แผนเผชิญเหตุอุทกภัย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา. สืบค้น พฤศจิกายน 14, 2568 จาก
เกียรติกมล นิลาภรณ และกุลดนัย ทายตะคุ. (2562). พลวัตน้ำหลากและนิเวศบริการของทุ่งน้ำหลากพื้นที่ลุ่มเจ้าพระยา กรณีศึกษาชุมชนลาดชะโด อําเภอผักไห่ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา.วารสารสาระศาสตร์, 2, 256-270
บีบีซีนิวส์. (2568). เปิดสาเหตุน้ำท่วมหนักอยุธยาเพราะภูมิประเทศหรือบริหารผิดพลาด. สืบค้น พฤศจิกายน 18, 2568 จาก https://www.bbc.com/thai/articles/c98n21ldgddo.
ณัฏฐกิษฐ นบนอบ. (2011). แนวทางในการบรรเทาปัญหาอุทกภัย กรณีศึกษา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา.วารสารวิชาการคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สจล,13, 25-35.
เดช วัฒนชัยยิ่งเจริญ และคณะ. (2567). การบริหารจัดการน้ำโดยชุมชนมีส่วนร่วมตั้งรับปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงระบบนิเวศเกษตรจากการพัฒนาระบบชลประทาน. วารสารเกษตรนเรศวร, 21(2), 1-22.
ธิติพัฒน์ เอี่ยมนิรันดร์. (2568). ก้าวข้ามวิกฤติ: การพัฒนาระบบสื่อสารสาธารณภัยเชิงบูรณาการของ กรุงเทพมหานคร.วารสารวิชาการ วิจัย และนวัตกรรม มสธ. (มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์), 5(2), 79-102.
ผู้จัดการออนไลน์. (2568). อยุธยาสาหัส! น้ำท่วมลุกลาม 11 อำเภอ กระทบเกือบ 6 หมื่นครัวเรือน ถนน–จุด กลับรถจม ร้านอาหารหยุดยาว 3 เดือน ขาดรายได้ต่อเนื่อง. สืบค้น พฤศจิกายน 14, 2568 จาก https://mgronline.com/local/detail/9680000107567.
ไทยพีบีเอส. (2568) 6 ทุ่งรับน้ำ" พื้นที่กันชน-กักน้ำ-ระบายน้ำ ของอยุธยา.
สืบค้น พฤศจิกายน 14, 2568 จาก https://www.thaipbs.or.th/news/content/343877.
ผู้จัดการออนไลน์. (2566). ทุ่งมะขามหย่อง” พื้นที่สำคัญในประวัติศาสตร์สู่โครงการแก้ปัญหาน้ำ ด้วยแนวพระราชดำริ ในหลวง ร.๙. สืบค้น พฤศจิกายน 14, 2568 จากhttps://mgronline.com/travel/detail/9660000109130 .
พชรพร กระสินธ์. (2566). ปัจจัยด้านความร่วมมือในเชิงพื้นที่กับการจัดการอุทกภัย : กรณีศึกษาเทศบาลเมืองเสนา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา. [การค้นคว้าอิสระรัฐศาสตรมหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
อาทิตย์ ภูบุญคง. (2566). การจัดการน้ำในพื้นที่รับน้ำบางบาล อำเภอบางบาล จังหวัดพระนครศรีอยุธยา: ผลกระทบและการต่อรองของผู้คนในพื้นที่. วารสารวิชาการอยุธยาศึกษา, 15(2), 96-112.
British Geological Survey. (2025). Sustainable drainage systems. Retrieved November 17, 2025, from https://www.bgs.ac.uk/geology-projects/suds/
British Research Establishment. (2007). Sustainable Drainage Systems: A Guide to the Development of SuDS. Hertfordshire: BRE Press.
Beceiro, A., Brito. R. S., Ana Galvão,A. (2022). Assessment of the contribution of Nature-Based Solutions (NBS) to urban resilience: application to the case study of Porto. Journal of Ecological engineering, 175(17).
Cook, B. et al. (2016). Competing paradigms of flood management in the Scottish/English borderlands. Disaster Prevention and Management: An International Journal, 25(3), 314-328.
Debele, S. E. e al. (2023). Nature-based solutions can help reduce the impact of natural hazards: A global analysis of NBS case studies. Journal of Science of total environment, 902, 1-19.
García. A. I .A., Pérez. N. C., & Santamarta. J. C. (2021). Sustainable Urban Drainage Systems in Spain: Analysis of the Research on SUDS Based on Climatology. Journal of Sustainability,13(3), 1-25.
Kamonwan Wanthanang, Chanikan Polcharoen, Siriporn Kuenkleeb (2022). Disaster management model for repeated flood area in sena district, phra nakhon si ayutthaya province. Modern Management Frontier Journal, 20(2), 143-156.
Munyaneza. o. et al. (2011). Integrated Flood and Drought Management for Sustainable Development in the Kagera River basin. Nile Basin Water. Science & Engineering Journal, 4(1), 60-70.
Musselburgh food protection. (2021). Natural Solutions. Retrieved December 19, 2025, from https://www.musselburghfloodprotection.com/project/natural-solutions/.
Rodríguez-Rojas ,M. I., Garrido-Jiménez, F. J., Abarca-Álvarez, F. J., & Vallecillos-Siles, M.R. (2024). Advances in the Integration of Sustainable Drainage Systems into Urban Planning: A Case Study. Journal of Sustainability, 16(7), 1-11.
Rosmadi, H.,et al. (2025). Flood Management Framework for Local Government at Shah Alam, Malaysia. Journal of water, 17(4), 1-23.
Scottish Environment Link. (2008). The Way Forward for Natural Flood Management in Scotland. Report for Scottish Environment LINK. Retrieved December 19, 2025, from https://www.scotlink.org/files/policy/PositionPapers/LINKfwtfReportNatFloodMan.pdf.
Tyler,J., Sadiq, A. Noonan, D. S. & Entress, R .M. (2021). Decision Making for Managing Community Flood Risks: Perspectives of United States Floodplain Managers. London: Springer.
Waylen,K.A., Holstead,K.l, Colley,K., & Hopkins,J. (2017). Challenges to enabling and implementing Natural Flood Management in Scotland. Journal of flood risk management, 11(52), 1079-1089.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏเทพสตรี

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.