แนวทางการพัฒนาศักยภาพการใช้สื่อดิจิทัลเพื่อความอยู่รอดของวิทยุท้องถิ่น ในยุคการเปลี่ยนแปลงแบบฉับพลันด้วยดิจิทัล กรณีศึกษาจังหวัดเชียงใหม่

อุไร ไชยเสน

ผู้แต่ง

อุไร ไชยเสน -

คำสำคัญ:

สื่อดิจิทัล, วิทยุท้องถิ่น, การเปลี่ยนแปลงแบบฉับพลันด้วยดิจิทัล

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ ศึกษาเกี่ยวกับแนวทางการพัฒนาศักยภาพการใช้สื่อดิจิทัลเพื่อความอยู่รอดของวิทยุท้องถิ่นในยุคการเปลี่ยนแปลงแบบฉับพลันด้วยดิจิทัล กรณีศึกษาจังหวัดเชียงใหม่ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อสำรวจสภาพการณ์ปัจจุบัน ปัญหาและความต้องการการพัฒนาศักยภาพการใช้สื่อดิจิทัลเพื่อความอยู่รอดของวิทยุท้องถิ่นในยุคการเปลี่ยนแปลงแบบฉับพลันด้วยดิจิทัล 2) เพื่อสร้างแนวทางการพัฒนาศักยภาพการใช้สื่อดิจิทัลเพื่อความอยู่รอดของวิทยุท้องถิ่นในยุคการเปลี่ยนแปลงแบบฉับพลันด้วยดิจิทัล และ 3) เพื่อถ่ายทอดแนวทางการพัฒนาศักยภาพการใช้สื่อดิจิทัลและวิทยุท้องถิ่นนำไปใช้ประโยชน์เพื่อความอยู่รอดในยุคการเปลี่ยนแปลงแบบฉับพลันด้วยดิจิทัล ศึกษาจากเจ้าหน้าที่ระดับผู้บริหารและระดับปฏิบัติการของสถานีวิทยุประเภทบริการสาธารณะ ประเภทชุมชน และประเภทธุรกิจจำนวน 16 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วยแบบสัมภาษณ์ และแบบสังเกตแบบไม่มีส่วนร่วม

ผลการวิจัยพบว่า สถานีวิทยุมีการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อเพิ่มช่องทางใหม่ในการเผยแพร่รายการ ประชาสัมพันธ์รายการและกิจกรรมของสถานีมากที่สุด รองลงมาคือการใช้เทคโนโลยีเพื่อสร้างปฏิสัมพันธ์กับผู้ฟัง ลำดับสาม คือ การใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อการรับฟังรายการย้อนหลัง ทักษะสำคัญทางด้านการใช้สื่อดิจิทัลที่บุคลากรควรได้รับการพัฒนา คือ ทักษะทางด้านแพลตฟอร์มมากที่สุด รองลงมาคือทักษะทางด้านการสร้างสรรค์เนื้อหา ลำดับสามคือ ทักษะทางด้านการตลาดดิจิทัล และทักษะทางด้านการเล่าเรื่องข้ามสื่อตามลำดับ แนวทางที่สามารถพัฒนาศักยภาพการใช้สื่อดิจิทัล คือ รูปแบบการเรียนออนไลน์มีความเห็นมากที่สุด รองลงมาคือ รูปแบบการเรียนรู้ตลอดชีวิต รูปแบบการจัดการและแลกเปลี่ยนความรู้ และรูปแบบส่งเสริมบุคลากรเข้าร่วมพัฒนาทักษะกับหน่วยงานภายนอก ตามลำดับ

เอกสารอ้างอิง

กุลวัฒน์ ทศพะรินทร์, และจิรภัทร กิตติวรากูล. (2560). การปรับตัวของสื่อวิทยุกระจายเสียงในจังหวัดเชียงใหม่ช่วงทศวรรษที่ผ่านมา (พ.ศ. 2550–2560). วารสารสมาคมสถาบันอุดมศึกษาเอกชนแห่งประเทศไทย, 23(1), 52–63.

ครรชิต สิงหเสมานนท์. (2562). ลมหายใจวิทยุกระจายเสียงในยุคดิจิทัล. วารสารบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยรามคำแหง, 3(2), 28.

ช่อสะอาด. (2563, 1 มีนาคม). วิทยุท้องถิ่น “สื่อช่อสะอาด” เร่งปรับตัว ชูวันสต็อปเซอร์วิส. https://www. chorsaard.or.th/content/31165/

พนม วรรณศิริ, และชนณเกษม โคตรบัว. (2566). การปรับตัวของสื่อวิทยุกระจายเสียงเพื่อนำไปสู่การเป็นสื่อใหม่ในยุคหลอมรวมสื่อ: กรณีศึกษาสถานีวิทยุชุมชนในจังหวัดนครปฐม.

วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 10(8), 43–53.

พลอยไพลิน แก้วประดับจิตร์, ธรรญธร ปัญญโสภณ, และมนฑิรา ธาดาอำนวยชัย. (2561). กลยุทธ์การบริหารและการปรับตัวของคลื่นวิทยุกระจายเสียง FM 90 ลูกทุ่งรักไทย. ใน การประชุมนำเสนอผลงานวิจัยระดับบัณฑิตศึกษาครั้งที่ 13 ปีการศึกษา 2561 (น. 2061–2072). มหาวิทยาลัยรังสิต.

ภัทฑียา โภคาพานิชย์. (2559). กลยุทธ์การปรับตัวของคลื่นวิทยุในยุคสื่อดิจิทัล: กรณีศึกษาคลื่นวิทยุ Cool Fahrenheit 93 (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยกรุงเทพ.

สำนักงาน กสทช. (ม.ป.ป.). กิจการวิทยุ. https://broadcast.nbtc.go.th/radio-radio_test-radio_allow

สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ. (2565). รายงานลักษณะของตลาดและการแข่งขันในกิจการกระจายเสียงและโทรทัศน์ ประจำปี 2565. สำนักงาน กสทช.

สุณิสา เมืองแก้ว, และธีรภัทร วรรณฤมล. (2562). การปรับตัวของวิทยุกระจายเสียงในยุคหลอมรวมสื่อ. วารสารการสื่อสารมวลชน, 7(1), 25–44.

อุษา ศิลป์เรืองวิไล. (2559). การสื่อสารบูรณาการในยุคดิจิทัลไทย: กรณีศึกษาสื่อวิทยุออนไลน์. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย, 6(2), 354.

อุษณีย์ ศิริสุนทรไพบูลย์. (2563). การปรับตัวของสื่อมวลชนท้องถิ่นจังหวัดภูเก็ตในยุคหลอมรวมสื่อ. วารสารชุมชนวิจัย มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา, 14(3), 43–57.

Couldry, N. (2012). Media, society, world: Social theory and digital media practice. Polity Press.

George Sanchez. (2018, May 16). ทำความรู้จักกับ “platform” กลยุทธ์ของนักธุรกิจรุ่นใหม่. Dinoq Ltd. https://arthomeonline.org/category/

Katz, E., Blumler, J. G., & Gurevitch, M. (1974). Utilization of mass communication by the individual. In J. G. Blumler & E. Katz (Eds.), The uses of mass communications: Current perspectives on gratifications research (pp. 19–32). Sage Publications.

Knowledge. (2020). พลิกวิกฤติจาก digital disruption ให้เป็นโอกาสที่จะสร้างสิ่งใหม่ในธุรกิจของคุณ. https://www.uih.co.th/th/knowledge/digital-disruption-1

Livingstone, S. (2004). Media literacy and the challenge of new information and communication technologies. The Communication Review, 7(1), 3–14. https://doi.org/10.1080/ 10714420490280152

Marketingopps. (2019, June 18). Blur media landscape เมื่อธุรกิจสื่อไม่มีเส้นแบ่ง offline–online! https://www.marketingoops.com/reports/industry-insight/blur-media-landscape-case-study-atime-media-and-workpoint/

McLuhan, M. (1964). Understanding media: The extensions of man. McGraw-Hill.

Napoli, P. M. (2014). Automated media: An institutional theory perspective on algorithmic media production and consumption. Communication Theory, 24(3), 340–360. https://doi.org/10.1111/comt.12039

Prachachat. (2017, July 11). ธุรกิจวิทยุยังไม่ตาย จูนคลื่น “ออนไลน์” เติมรายได้อีเวนต์. https://www. prachachat.net/marketing/news-3611

Positioning. (2018, May 16). ยังไม่ตายนะจ๊ะ!! “เจ๊ฉอด” ยันวิทยุยังรอด. https://positioningmag. com/1125838

Ratirita. (2019, June 17). เปิดแผน A-Time Media ทำวิทยุให้อยู่รอดท่ามกลางยุค digital disruption. Brand Inside. https://brandinside.asia/a-time-media-solution-360/

ThaiBusinessSearch. (2020, May 8). Digital disruption คืออะไร? ส่งผลต่อธุรกิจต่าง ๆ อย่างไร? https://www.thaibusinesssearch.com/marketing/digital-disruption/

The Knowledge Provide. (2020, January 6). Digital disruption คืออะไร ส่งผลกระทบอย่างไรกับธุรกิจ. https://www.ar.co.th/kp/th/565

Van Dijck, J. (2013). The culture of connectivity: A critical history of social media. Oxford University Press.