การปรับปรุงระบบจัดเก็บภาชนะบรรจุวัตถุดิบโดยใช้การวางแผนผังอย่างเป็นระบบในโรงงานผลิตสารเคมีทำความสะอาด

สันติพงศ์ จิโรจน์กุลกิจ; ปัญจพนธ์ ปฐมชัยอัมพร; ธรรมวิชช์ ประเสริฐ

ผู้แต่ง

สันติพงศ์ จิโรจน์กุลกิจ วิทยาลัยโลจิสติกส์และซัพพลายเชน
ปัญจพนธ์ ปฐมชัยอัมพร
ธรรมวิชช์ ประเสริฐ

คำสำคัญ:

การวางผังอย่างเป็นระบบ, การจัดเก็บภาชนะบรรจุวัตถุดิบ, การจัดเก็บสารเคมี, ระบบการจำแนกและการติดฉลากสารเคมีที่เป็นระบบเดียวกันทั่วโลก, แนวปฏิบัติงานมาตรฐาน โรงงานผลิตสารเคมีทำความสะอาด

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อออกแบบระบบการจัดเก็บถังวัตถุดิบให้สอดคล้องกับหลักความปลอดภัยในการจัดการสารเคมี ลดความแปรปรวนและระยะทางในการค้นหาถังวัตถุดิบ และจัดทำแนวปฏิบัติงานมาตรฐาน (Work Instruction: WI) สำหรับการจัดเก็บและการค้นหาถังวัตถุดิบภายในโรงงานผลิตสารเคมีทำความสะอาด เนื่องจากระบบจัดเก็บเดิมยังขาดการวางผังที่เป็นระบบ ส่งผลให้เกิดการเคลื่อนย้ายถังวัตถุดิบในระยะทางที่เกินความจำเป็น มีความแปรปรวนของเส้นทางการปฏิบัติงาน และยังไม่มีมาตรฐานการจัดเก็บที่ชัดเจน การวิจัยประยุกต์ใช้หลักการวางผังอย่างเป็นระบบ (Systematic Layout Planning: SLP) ร่วมกับการจำแนกสารเคมีตามระบบ Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals (GHS) โดยเก็บรวบรวมข้อมูลประเภทสารเคมี พื้นที่จัดเก็บ ความถี่ในการใช้งาน และเส้นทางการเคลื่อนที่ของพนักงาน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยแผนภูมิการเดินงาน (Flow Process Chart) แผนภูมิความสัมพันธ์ของกิจกรรม (Activity Relationship Chart) และออกแบบผังการจัดเก็บใหม่ พร้อมจัดทำแนวปฏิบัติงานมาตรฐาน (WI) เพื่อกำหนดขั้นตอนการจัดเก็บและการค้นหาถังวัตถุดิบให้เป็นมาตรฐานเดียวกัน

ผลการศึกษาพบว่าผังการจัดเก็บที่พัฒนาขึ้นสามารถจัดกลุ่มถังวัตถุดิบให้สอดคล้องกับหลักความเข้ากันได้ของสารเคมีตามระบบ GHS ช่วยลดความเสี่ยงจากการจัดเก็บสารเคมีที่ไม่เหมาะสม และลดระยะทางการเคลื่อนย้ายรวมลงได้ ร้อยละ 13.62 นอกจากนี้ การทดสอบประสิทธิภาพของผังใหม่พบว่าเวลาค้นหาถังวัตถุดิบแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติจากการวิเคราะห์ด้วย One-way ANOVA และการเปรียบเทียบรายคู่ด้วย LSD Test (p <.05) โดยพื้นที่จัดเก็บที่ออกแบบใหม่สามารถลดความแปรปรวนของเวลาค้นหาได้อย่างชัดเจน ขณะเดียวกัน แนวปฏิบัติงานมาตรฐาน (WI) ที่พัฒนาขึ้นช่วยให้การจัดเก็บและการค้นหาถังวัตถุดิบเป็นไปในแนวทางเดียวกัน ลดความคลาดเคลื่อนในการปฏิบัติงาน และสนับสนุนการเพิ่มประสิทธิภาพของระบบจัดเก็บวัตถุดิบในโรงงานผลิตสารเคมี

เอกสารอ้างอิง

กฎกระทรวง กำหนดมาตรฐานในการบริหาร จัดการ และดำเนินการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงานเกี่ยวกับสารเคมีอันตราย พ.ศ. 2556. (2556). ราชกิจจานุเบกษา, 130(113 ก), 15.

กิตติวัฒน์ สิริเกษมสุข. (2556). การศึกษาการทำงานอุตสาหกรรมเพื่อการผลิตแบบยั่งยืน. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

จักรพงษ์ แผ่นทอง. (2568). SPSS วิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว (One-Way ANOVA). สืบค้นเมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2568 จาก https://krujakkrapong.com/spss-one-way-anova/

เชฏฐเนติ ศรีสอ้าน. (2568). การหาค่า k ของ K-means ด้วยวิธี Elbow Method. สืบค้นเมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2568 จาก https://chetnetisrisaan.medium.com/

ธนิต โสรัตน์. (2552). คู่มือการจัดการคลังสินค้าและการกระจายสินค้า. กรุงเทพฯ: วี-เซิร์ฟ โลจิสติกส์. ประกาศกรมโรงงานอุตสาหกรรม เรื่อง คู่มือการเก็บรักษาสารเคมีและวัตถุอันตราย พ.ศ. 2550. (2551) ราชกิจจานุเบกษา, 124(พิเศษ 5 ง), 24–25.

ประจวบ กล่อมจิตร. (2555). การออกแบบโรงงานอุตสาหกรรม. กรุงเทพฯ: ซีเอ็ดยูเคชั่น.

ภาณุวัฒน์ พันธุ์นรา. (2561). การทดสอบ LSD หลังการวิเคราะห์ความแปรปรวน. สืบค้นเมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2568 จาก https://statbypanuwat.blogspot.com/2018/06/lsd-post-hoc-test.html

บริษัทสตัดดิสท์ (ประเทศไทย) จำกัด. (2568). กิจกรรม 5ส คืออะไร?. สืบค้นเมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2568 จาก https://teachme-biz.com/blog/5s-activity/

บริษัทสตัดดิสท์ (ประเทศไทย) จำกัด. (2568). ความสูญเปล่า 8 ประการคืออะไร. สืบค้นเมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2568 จาก https://teachme-biz.com/blog/reduce-waste/

Apex Chemicals. (2568). การจัดการของเสียในโรงงานอุตสาหกรรม. สืบค้นเมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2568 จาก https://www.apexchemicals.co.th/blogDetails.php?id=557

Flexmini. (2568). ประโยชน์ของการใช้ Spaghetti Diagram. สืบค้นเมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2568 จาก https://flexmini.com/ประโยชน์ของการใช้-spaghetti-diagram-พัฒ/

KUMIS. (2567). Box plot มีดีอย่างไรเรามาแปลความหมายกันเถอะ. สืบค้นเมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2568 จาก https://kumis.ku.ac.th/main/2024/11/27/boxplot

Hu, X. and Chuang, Y. F. (2023) E-commerce Warehouse Layout Optimization: Systematic Layout Planning Using a Genetic Algorithm, Electronic Commerce Research, 23, 97– 114. https://doi.org/10.1007/s10660-021-09521-9

Aguirre Yataco, C., Rosillo Zela, A., Quispe, W., Trinidad Lopezela, J., Chavez, H., Raymundo, C. and Domínguez, F. (2025) Design and Layout of Warehouses to Increase Productivity Using ABC and SLP Techniques in a Mining Company, International Journal of Civil Engineering, 12(6). 105–121, 2025. https://doi.org/10.14445/23488352/IJCE-V12I6P110

Muther, R. (1973). Systematic Layout Planning (2nd ed.). Cahners Books.

Zhou, S., Liu, L. and Liu, Y. (2025). Research on Facility Layout Optimization of Food Warehouse Based on SLP Method and FlexSim Simulation, Asia Pacific Economic and Management Review, 1(1). https://doi.org/10.62177/apemr.v1i1.278