การอนุรักษ์และการพัฒนาการท่องเที่ยวของชุมชนมรดกริมน้ำ กรณีศึกษา ชุมชนเรือนแพแม่น้ำสะแกกรัง อำเภอเมืองอุทัยธานี จังหวัดอุทัยธานี

ผู้แต่ง

  • ญาณาธร เธียรถาวร สาขาวิชาการท่องเที่ยว คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร

คำสำคัญ:

การพัฒนาการท่องเที่ยว, การอนุรักษ์, ชุมชนเรือนแพแม่น้ำสะแกกรัง

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาความสำคัญทางวัฒนธรรมและทรัพยากรมรดกของชุมชนเรือนแพแม่น้ำสะแกกรัง จังหวัดอุทัยธานี 2) ศึกษาแนวทางการอนุรักษ์และแนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนที่เหมาะสมกับชุมชนเรือนแพแม่น้ำสะแกกรัง จังหวัดอุทัยธานี และ 3) เสนอนโยบายการพัฒนาการท่องเที่ยวกับหน่วยงานด้านการพัฒนาการท่องเที่ยวท้องถิ่น กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษา คือ ประชาชนในชุมชน หน่วยงานภาครัฐและเอกชนที่เกี่ยวข้อง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก ผลการวิจัยพบว่า ชุมชนเรือนแพแม่น้ำสะแกกรังเป็นหนึ่งในมรดกทางวัฒนธรรมเป็นผลมาจากกระบวนการพัฒนาของสังคมในเรื่องคุณค่าและความต้องการของสังคมที่ตระหนักถึงการดำรงชีวิตที่มีความเกี่ยวข้องกับลักษณะของสิ่งแวดล้อมที่อาศัยอยู่ทั้งชีวิต ความเป็นอยู่และการทำงานตลอดจนเอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมและความสัมพันธ์ทางจิตใจ เรือนแพแม่น้ำสะแกกรังเป็นเรือนแพที่มีจำนวนมากที่สุดในประเทศไทย และยังคงความเอกลักษณ์ท้องถิ่นที่มีเสน่ห์และวิถีชีวิตแบบดั้งเดิมเอาไว้ ชุมชนเรือนแพสามารถพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้เกี่ยวกับการเลี้ยงปลาแรด การทำอาหารจากปลาแรดโดย การประสานกับที่พักหรือโฮมสเตย์ ให้มีการเรียนรู้ลงมือทำเป็นกิจกรรมเพิ่มเติมให้กับนักท่องเที่ยว นอกจากนี้การพัฒนากิจกรรมการท่องเที่ยวต้องการการสนับสนุนจากงานพัฒนาชุมชนในการออกแบบกิจกรรมหรือการพัฒนาการท่องเที่ยวในชุมชน นโยบายและแนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยว ชุมชนควรมีการสร้างเรื่องราวของชุมชนก่อนสร้างเป็นกิจกรรมการท่องเที่ยว การประชาสัมพันธ์ด้วยสื่อออนไลน์ และการทำโมเดลการท่องเที่ยวให้เห็นภาพเบื้องต้น รวมทั้งการรวบรวมผู้ประกอบการด้านการท่องเที่ยวเพื่อระดมความคิดเห็นเกี่ยวกับการพัฒนาการท่องเที่ยวของชุมชน

เอกสารอ้างอิง

กรมศิลปากร. (2565). แนวคิด ความเป็นมา และความหมายในการอนุรักษ์โบราณสถาน. กลุ่มเผยแพร่และประชาสัมพันธ์ กระทรวงวัฒนธรรม. สืบค้น 9 ตุลาคม 2567 จาก https://www.finearts.go.th/promotion/view/30293-แนวคิด-ความเป็นมาและความหมายในการอนุรักษ์โบราณสถาน.

เกรียงไกร เกิดศิริ, กิตติมา ยินเจริญ, กิตติคุณ จันทร์แย้ม, อิสรชัย บูรณะอรรจน์, ปัทม์ วงค์ประดิษฐ์ และสิริชัย ร้อยเที่ยง. (2564). องค์ประกอบของเมืองเก่า การประกาศขอบเขตพื้นที่เมืองเก่าอุทัยธานี. Silpakorn University e-Journal (Social Sciences, Humanities, and Arts), 41(5), 43-56. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/sujthai/article/view/250688.

ถิรพร สิงห์ลอ. (2564). SDG Vocab 41 – Sustainable Tourism – การท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน. คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. สืบค้น 19 เมษายน 2568 จาก https://www.sdgmove.com/2021/07/31/sdg-vocab-41-sustainable-tourism.

ธีระพงษ์ ชัยสงค์ และปรียานุช คำสนอง. (2567). แนวทางออกแบบสถาปัตยกรรมและพัฒนาพื้นที่ ภายใต้บริบทการอนุรักษ์และการพัฒนาอย่างยั่งยืน: โครงการแหล่งเรียนรู้และพัฒนาพื้นที่สวนสร้างสรรค์ มรดกโรงงานมักกะสัน. วารสารคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และการออกแบบ มทร.พระนคร, 3(2), 61-77. https://so08.tci-thaijo.org/index.php/JFAD/article/view/4177.

ธีรวัฒน์ รังแก้ว. (2564). ‘ชุมชนชาวแพสะแกกรัง’ พิพิธภัณฑ์มีชีวิตที่ จ.อุทัยธานี. สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน. สืบค้น 1 ตุลาคม 2566 จาก https://web.codi.or.th/20210624-25132.

เบญจมาศ สุวรรณวงศ์, พระมหาสุพร รกฺขิตธมฺโม และเบญญาภา จิตมั่นคงภักดี. (2567). การจัดการมรดกวัฒนธรรมสร้างสรรค์พื้นที่เมืองโคราช เพื่อยกระดับเศรษฐกิจชุมชน จังหวัดนครราชสีมา. วารสารพุทธศาสตร์ มจร.อุบลราชธานี, 6(3), 1609-1624. https://so12.tci-thaijo.org/index.php/JOBU2025/article/view/3448.

พเยาว์ จันทรมงคล, นรเพชร ฟองอ่อน, จิรพร จันลา, ปิยะภรณ์ ไพทยาภรณ์, พิมพ์สิริ ชูศรีโฉม และสาวิณีย์ พลเยี่ยม. (2568). ไทยพวนบ้านผือ: อัตลักษณ์ การอนุรักษ์ และการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี, 7(6), 139-154. https://so08.tci-thaijo.org/index.php/MSJournal/article/view/4701.

วิเชษฐชาย กมลสัจจะ, นัทธี เพชรบุรี และชาสินี สำราญอินทร์. (2568). กิจกรรมการเรียนรู้เชิงประสบการณ์เพื่อพัฒนาภูมิรู้และส่งเสริมการมีส่วนร่วมอนุรักษ์มรดกภูมิปัญญาขนมตระกูลทอง จังหวัดพระนครศรีอยุธยา. วารสารศิลปศาสตร์ราชมงคลสุวรรณภูมิ, 7(2), 276-290. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/art/article/view/288182.

ศิริขวัญ ปัญญาเรียน, เพียงกานต์ นามวงศ์ และศิลาวัฒน์ ชัยวงศ์. (2567). การพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ตามอัตลักษณ์และวิถีชุมชน ในพื้นที่ตำบลเวียงตาล อำเภอห้างฉัตร จังหวัดลำปาง. วารสารวิชาการศิลปศาสตร์ประยุกต์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ, 17(2), 1-14.

องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (องค์การมหาชน). การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย. (2561). การท่องเที่ยวหรืออุตสาหกรรมท่องเที่ยวเป็นเรื่องใกล้ตัวกว่าที่คิด. การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย. สืบค้น 19 มีนาคม 2567 จาก https://tatreviewmagazine.com/article/community-based-tourism.

UNESCO Bangkok. (2009). Hoi An protocols for best conservation practice in Asia: Professional guidelines for assuring and preserving the authenticity of heritage sites in the context of the cultures of Asia. Retrieved October 19, 2023, from https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000182617.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-09-30

รูปแบบการอ้างอิง

เธียรถาวร ญ. (2026). การอนุรักษ์และการพัฒนาการท่องเที่ยวของชุมชนมรดกริมน้ำ กรณีศึกษา ชุมชนเรือนแพแม่น้ำสะแกกรัง อำเภอเมืองอุทัยธานี จังหวัดอุทัยธานี. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, 6(3), 1272–1281. สืบค้น จาก https://so08.tci-thaijo.org/index.php/JMSSNRU/article/view/6354