การพัฒนารูปแบบการเรียนรู้แบบเปิดเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้สู่การสูงวัยอย่างมีพลัง ของผู้สูงวัยในภาคตะวันออก
คำสำคัญ:
การเรียนรู้แบบเปิด, ผู้สูงวัย, การสูงวัยอย่างมีพลัง, ภาคตะวันออกบทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความต้องการความรู้และรูปแบบการเรียนรู้ที่จำเป็นในการส่งเสริมการเรียนรู้สู่การสูงวัยอย่างมีพลังของผู้สูงวัยในภาคตะวันออก และเพื่อพัฒนารูปแบบการเรียนรู้แบบเปิดเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้สู่การสูงวัยอย่างมีพลังของผู้สูงวัยในภาคตะวันออก เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยการวิเคราะห์เอกสารและการสนทนากลุ่มผู้สูงอายุในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก 3 จังหวัด ได้แก่ ชลบุรี ระยอง และฉะเชิงเทรา จำนวน 6 ชมรม รวมจำนวน 98 คน
ผลการวิจัยพบว่า ผู้สูงวัยในภาคตะวันออกมีความต้องการความรู้ที่จำเป็น 3 ด้านคือ 1) ความรู้ด้านสุขภาพ ทั้งสุขภาพกายและสุขภาพใจ 2) ความรู้เกี่ยวกับการสร้างความมั่นคงในชีวิต โดยเฉพาะความปลอดภัยด้านทรัพย์สินและการสร้างรายได้ และ 3) ความรู้ด้านการมีส่วนร่วมในสังคมซึ่งเน้นการปรับตัวให้เข้ากับลูกหลาน ทั้งนี้ มีข้อสังเกต คือ ผู้สูงวัยในภาคตะวันออกมีการเปิดรับสื่อออนไลน์หลากหลายแพลตฟอร์มจึงให้ความสำคัญกับการรู้เท่าทันสื่อและทักษะดิจิทัล สำหรับการพัฒนารูปแบบการเรียนรู้แบบเปิดประกอบด้วย 1) การออกแบบเนื้อหาที่ตอบสนองความต้องการความรู้ที่จำเป็น และ 2) การสร้างสรรค์รูปแบบการเรียนรู้ที่เข้าถึงและเข้าใจง่าย คือเป็นคลิปสั้น มีภาพประกอบที่สวยงาม หลีกเลี่ยงภาพเชิงลบ เล่าเรื่องเน้นความสนุก ลำดับชัดเจน ใช้ภาษาที่เข้าใจง่าย ใช้ผู้นำเสนอที่มีบุคลิกภาพดีน่าเชื่อถือ อาจมีการสาธิต และเป็นสื่อที่สร้างการมีส่วนร่วม
เอกสารอ้างอิง
กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2567). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2566. กรุงเทพฯ: กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์.
กัลยาณี เจริญช่าง นุชมี และเยาวลักษณ์ พิพัฒน์จำเริญกุล. (2564). การพัฒนารูปแบบการเรียนรู้แบบเปิด (MOOCs) เพื่อส่งเสริมการประกอบอาชีพ ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสำหรับผู้สูงอายุ วารสารครุศาสตร์อุตสาหกรรม, 20(3), 57-67.
ชญานินทร์ ภูษาทอง. (16 พฤษภาคม 2568). ก่อนภาระตกถึงเจนลูกหลาน สัญญาณเตือนแห่งชาติ ถึงเวลาระดมทุกศาสตร์ ฝ่ามรสุม ‘สังคมสูงวัย’. มติชนออนไลน์.https://www.matichon.co.th/ prachachuen/news_5185192https://www.matichon.co.th/prachachuen/news_5185192
ชัชชญา เรืองยศ และแอนนา จุมพลเสถียร. (2565). การรู้เท่าทันสื่อสังคมออนไลน์ของผู้สูงวัย. Media and Communication Inquiry, 4(1), 144-169.
ดำรัส อ่อนเฉวียง และคณะ. (2565) การศึกษาสภาวะความต้องการการจัดการเรียนการสอนแบบเปิด (MOOCs) สำหรับระเบียงเศรษฐกิจภาคตะวันออก. วารสารวิจัยรำไพพรรณี, 16(3), 174-186.
นวพร เกษสุวรรณ. (2561). การเพิ่มศักยภาพทางการสื่อสารรณรงค์เรื่องการรู้เท่าทันสื่อในกลุ่มผู้สูงอายุอำเภอเชียงคำ จังหวัดพะเยา. Veridian E-Journal,Silpakorn University ฉบับภาษาไทย สาขามนุษยศาสตร์สังคมศาสตร์และศิลปะ, 11(1), 523-539.
พัชาราภา เอื้ออมรวนิช. (2561). การรู้เท่าทันสื่อสังคมออนไล์น์. สักทอง : วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ (สทมส.). 24(ฉบับพิเศษ). 22-30.
พิสิษฐ์ น้อยวัง. (2563). การพัฒนาบทเรียนออนไลน์แบบเปิดด้านทัศนศิลปศึกษาเพื่อผู้เรียนวัยผู้ใหญ่. วารสารห้องสมุด, 64(1), 20-35.
ภูชิศ สถิตย์พงษ์. (2564). MOOC: นวัตกรรมการจัดการเรียนการสอนในยุคไทยแลนด์ 4.0. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยการกีฬาแห่งชาติ. 13(1), 231-246.
มัณฑนา ภาคสุวรรณ์ และนภาวรรณ อาชาเพ็ชร. (2567). แนวทางการส่งเสริมและเผยแพร่ศักยภาพการใช้สื่อดิจิทัลเพื่อภาวะพฤฒพลังของผู้สูงอายุไทย. วารสารสหวิทยาการเพื่อการพัฒนามหาวิทยาลัยราชภัฏอุตรดิตถ์, 14(2), https://so06.tci-thaijo.org/index.php/ GRAURU/article/view/275864.
วชากร นพรินทร์. (2563). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการเตรียมความพร้อมสู่การเป็นผู้สูงวัยอย่างมีคุณภาพของประชาชนในอำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก. วิทยานิพนธ์สาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยนเรศวร.
วิไลรักษ์ สันติกุล. (2566). พฤติกรรมการใช้สื่อของผู้สูงอายุไทยและการสื่อสารที่เหมาะสมสําหรับเมืองที่เป็นมิตรกับผู้สูงอายุ. วารสารการประชาสัมพันธ์และการโฆษณา, 16(1), 94-115.
เวธกา กลิ่นวิชิต และคณะ. (2561). การจัดการความรู้ด้านสุขภาพของผู้สูงอายุภาคตะวันออก : กรณีศึกษาจังหวัดชลบุรีและจังหวัดสระแก้ว. บูรพาเวชสาร, 4(2), 1-19.
สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล. (2561). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ.2560. กรุงเทพฯ: บริษัทโรงพิมพ์เดือนตุลาจำกัด.
สุดาพร ปัญญาพฤกษ์ และปวีณา ลี้ตระกูล. (2561). แนวทางการพัฒนาการจัดการเรียนรู้สำหรับผู้สูงอายุเพื่อส่งเสริมภาวะพฤฒพลัง: กรณีศึกษามหาวิทยาลัยวัยที่สามนครเชียงราย. วารสารครุพิบูล, 7(1), 48-61.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2567). การสำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย พ.ศ. 2567 ระดับจังหวัด. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ.
Islam, S., Islam, M., Tamanna, A. K., Sakib, M. N., Aziz, A. L., & Fahlevi, M. (2025). The potential of online learning: investigating pre-use expectations, intentions, actual use and post-use outcomes in Massive Open Online Courses (MOOCs). Cogent Psychology, 12(1), 2500157.
Luik, P., Lepp, M., Feklistova, L., Säde, M., Rõõm, M., Palts, T., Suviste, R., & Tõnisson, E. (2020). Programming MOOCs - different learners and different motivation. International Journal of Lifelong Education, 39(3), 305–318.
Xiong, J., & Zuo, M. (2019). Older adults' learning motivations in massive open online courses. Educational Gerontology, 45(2), 82–93.
World Health Organization. (2002). Active ageing: A policy framework. World Health Organization.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏเทพสตรี
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
