สัปปายะสภาสถานกับวาทกรรมและอำนาจ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) เพื่อวิเคราะห์การออกแบบทางสถาปัตยกรรมของอาคารรัฐสภาในมิติทางวาทกรรมและความหมายเชิงสัญลักษณ์ (2) เพื่อศึกษาการต่อรองและความขัดแย้งระหว่างวาทกรรมทางจารีตกับวาทกรรมประชาธิปไตยที่ปรากฏผ่านสถาปัตยกรรมของรัฐสภา และ (3) เพื่อเสนอข้อค้นพบเชิงแนวคิดเกี่ยวกับบทบาทของสถาปัตยกรรมในฐานะพื้นที่แห่งการประกอบสร้างอำนาจและอัตลักษณ์ของรัฐ งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลจากการศึกษาเอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึกแบบเฉพาะเจาะจง วิเคราะห์ข้อมูลด้วย Content Analysis วิเคราะห์ข้อมูลในรูปแบบข้อความ ภาพ และเสียง เพื่อหาความหมาย รูปแบบ และความสัมพันธ์ที่ซ่อนอยู่ภายในข้อมูลนั้นๆเพื่อทำความเข้าใจ “วาทกรรมและอำนาจ”
ผลการวิจัยพบว่า สัปปายะสภาสถานเป็นส่วนผสมทางวาทกรรมของการประกอบสร้าง ทั้งคติวิทยา ตำนาน การเล่าเรื่อง ซึ่งเป็นวาทกรรมที่ถูกย้อนกลับไปขุดคุ้ยอดีต เพื่อนำมาผลิตซ้ำทางความรู้บนพื้นที่สถาปัตยกรรมภายใต้รัฐสมัยใหม่ วาทกรรมยังเป็นเครื่องมือของกลุ่มชนชั้นอำนาจในการกำหนดทิศทาง วางระเบียบ รวมถึงควบคุมกฏเกณฑ์การคัดเลือก แบบประกวดจากวาทกรรมไตรภูมิยังถูกปรับเปลี่ยนให้เป็นเครื่องกีดกันระหว่างรัฐกับพลเมือง ภายหลังจากการใช้งาน ผู้คนไม่เกิดการรับรู้ถึงวาทกรรมการเป็นสถานประกอบกรรมดี และสัญญะทางพื้นที่ของสัปปายะสภาสถานยังเป็นเครื่องตอกย้ำโครงสร้างอำนาจส่วนบน และปฏิบัติการเชิงอำนาจภายใต้รัฐสมัยใหม่ยังเป็นเครื่องสะท้อนรูปแบบการเข้าถึงทรัพยากรทางชนชั้น วาทกรรมที่เกิดขึ้นบนพื้นที่สัปปายะสภาสถานจึงไม่ใช่เรื่องการสะท้อนเจตจำนงที่แท้จริง และเป็นเครื่องอำพรางความสำพันธ์ของระบบอำนาจ
Article Details
เอกสารอ้างอิง
คุ้มพงศ์ หนูบรรจง. (2565). อาคารรัฐสภากับสัญลักษณ์ของระบอบประชาธิปไตยไทย. ใน อัษฎาวุธ อาสาสรรพกิจ (บ.ก.), หลากทันสมัย: สถาปัตยกรรมสมัยใหม่ในประเทศไทย (น. 136–157). สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
ณรงค์ฤทธิ์ สุมาลี. (2563). อำนาจ สัญลักษณ์ และรัฐสภาไทย: การเมืองผ่านมโนทัศน์ของ “ความเป็นไทย”. วารสารรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 42(3), 1–34.
ชาตรี ประกิตนนทการ. (2562). การเมืองและสถาปัตยกรรม: พื้นที่ อำนาจ และความหมาย. สำนักพิมพ์มติชน.
ชาตรี ประกิตนนทการ. (2563). รัฐสภาใหม่: สถาปัตยกรรมแห่งอำนาจและความศักดิ์สิทธิ์ที่ย้อนแย้ง. มติชน.
ชาตรี ประกิตนนทการ. (2565). วัด วัง รัฐ และประชาชน: ประวัติศาสตร์การเมืองของสถาปัตยกรรมไทย. อ่าน.
นันทนี อยู่มั่งมี. (2562). พิธีกรรมรัฐกับวาทกรรมศาสนา: การผลิตความชอบธรรมในพิธีเปิดประชุมรัฐสภา. วารสารรัฐศาสตร์, 41(2), 99–122.
ปิยะพร ศรีสมพงษ์. (2563). รัฐสภาเก่ากับความทรงจำทางการเมือง. วารสารศิลปกรรมศาสตร์, 15(1), 55–73.
ฟูโกต์, มิเชล. (2558). วินัยและการลงโทษ: กำเนิดคุกสมัยใหม่ (แปลจาก Discipline and Punish). อ่าน.
มาร์กซ์, คาร์ล. (2548). ว่าด้วยโครงสร้างส่วนบนและฐานเศรษฐกิจ (แปลจาก Preface to A Contribution to the Critique of Political Economy). สมมติ.
มนัสพงษ์ สงวนวุฒิโรจนา. (2556). คติและสัญลักษณ์ในการออกแบบสถาปัตยกรรมของสัปปายะสภาสถาน (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
มนัสพงษ์ สงวนวุฒิโรจนา. (2563). สัปปายะสภาสถาน: แนวคิดไตรภูมิและการสื่อความหมายเชิงสถาปัตยกรรม. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
วิญญู วงศ์สุรวัฒน์. (2561). สัปปายะสภาสถานกับวาทกรรมอนุรักษ์นิยมร่วมสมัย. ฟ้าเดียวกัน.
เวเบอร์, แม็กซ์. (2552). เศรษฐกิจและสังคม (แปลจาก Economy and Society). สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สงบ 1051. (2565a). สัปปายะสภาสถาน: สถาปัตยกรรมกับอุดมคติแห่งการเมืองแบบไทย. สำนักพิมพ์แห่งหนึ่ง.
สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (2562). สัปปายะสภาสถาน: รัฐสภาแห่งใหม่ของไทย. สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร.
อรณัฐ ปิยะจารุวัฒน์. (2562). ไตรภูมิกับการออกแบบสถาปัตยกรรมรัฐสภาไทย. คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
Althusser, L. (1971). Lenin and philosophy and other essays. Monthly Review Press.
Barthes, R. (1972). Mythologies. Hill and Wang. (Original work published 1957)
Barthes, R. (1977). Image, music, text. Hill and Wang.
Bourdieu, P. (1991). Language and symbolic power. Harvard University Press.
Durkheim, E. (1995). The elementary forms of religious life. Free Press. (Original work published 1912)
Foucault, M. (1972). The archaeology of knowledge (A. M. Sheridan Smith, Trans.). Pantheon Books. (Original work published 1969)
Foucault, M. (1977). Discipline and punish: The birth of the prison (A. Sheridan, Trans.). Pantheon Books. (Original work published 1975)
Foucault, M. (1980). Power/knowledge: Selected interviews and other writings, 1972–1977 (C. Gordon, Ed.). Pantheon Books.
Foucault, M. (1986). Of other spaces. Diacritics, 16(1), 22–27.
Hall, S. (1997). Representation: Cultural representations and signifying practices. Sage Publications.
Harvey, D. (2001). Spaces of capital: Towards a critical geography. Routledge.
Hobbes, T. (1996). Leviathan. Cambridge University Press. (Original work published 1651)
Lefebvre, H. (1991). The production of space (D. Nicholson-Smith, Trans.). Blackwell. (Original work published 1974)
Marx, K. (1977). A contribution to the critique of political economy. Progress Publishers. (Original work published 1859)
Roth, L. M., & Sonne, W. (2020). Understanding architecture: Its elements, history, and meaning (3rd ed.). Routledge.
Roy, A. (2022). Parliament architecture and the idea of the “Circle of Democracy” in India. Journal of Architecture and Urbanism, 46(2), 123–135.
Soja, E. W. (1996). Thirdspace: Journeys to Los Angeles and other real-and-imagined places. Blackwell.
Vale, L. J. (2008). Architecture, power, and national identity (2nd ed.). Routledge.
