จริยศาสตร์ที่ปรากฏในปาฏิหาริย์ 3

บทคัดย่อ

งานวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาจริยศาสตร์ในบริบททางพุทธปรัชญา 2) ศึกษาจริยศาสตร์ที่ปรากฏในแนวคิดเรื่องปาฏิหาริย์ตามแนวพุทธปรัชญาเถรวาท และ 3) วิเคราะห์บทบาทของปาฏิหาริย์ในฐานะเครื่องมือทางจริยศาสตร์ที่นำไปสู่การพัฒนาศีลธรรมและปัญญาของปัจเจกบุคคล โดยเน้นการตีความปาฏิหาริย์ในฐานะกลไกที่ส่งเสริมการเปลี่ยนแปลงทัศนคติจากมิจฉาทิฏฐิสู่สัมมาทิฏฐิ อันเป็นหลักพื้นฐานในกระบวนการพัฒนาคุณธรรมตามแนวทางพระพุทธศาสนาเถรวาท การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงเอกสาร (Documentary Research) โดยอาศัยการวิเคราะห์ข้อมูลจากคัมภีร์พระไตรปิฎก อรรถกถา และเอกสารทางวิชาการที่เกี่ยวข้อง โดยใช้วิธีการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา (Content Analysis) เพื่อสังเคราะห์แนวคิดและหลักการทางจริยศาสตร์ที่สะท้อนผ่านปาฏิหาริย์ทั้งสามประเภท ได้แก่ อิทธิปาฏิหาริย์ อาเทศนาปาฏิหาริย์ และอนุสาสนีปาฏิหาริย์

ผลการวิจัยพบว่า ปาฏิหาริย์ทั้งสามประการมีบทบาทในการสื่อสารและเผยแผ่พระธรรมวินัยแก่สาธารณชน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง “อนุสาสนีปาฏิหาริย์” ซึ่งได้รับการยกย่องว่าเป็นปาฏิหาริย์ที่มีคุณค่าสูงสุดทางจริยธรรม เนื่องจากเป็นการแสดงธรรมะที่สามารถนำไปสู่การปฏิบัติจริง และก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงภายในจิตใจอย่างลึกซึ้งและยั่งยืน ขณะที่ปาฏิหาริย์ประเภทอื่น แม้อาจมีอานุภาพในการดึงดูดผู้ฟัง แต่หากปราศจากการกำกับด้วยปัญญา อาจนำไปสู่ความหลงผิดและการยึดติดในฤทธิ์มากกว่าการเข้าถึงธรรมะโดยแท้จริง      กล่าวโดยสรุป จริยศาสตร์ในพุทธปรัชญาเถรวาทให้ความสำคัญกับการใช้ปาฏิหาริย์ภายใต้กรอบของศีล สมาธิ และปัญญา เพื่อยกระดับจริยธรรมของมนุษย์ให้บรรลุเป้าหมายสูงสุดคือการหลุดพ้นจากความทุกข์อย่างแท้จริง