ทุ่งชมพูโมเดล: รูปแบบการจัดการแหล่งน้ำขนาดเล็ก เพื่อลดปัญหาความยากจนและความเหลื่อมล้ำ

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์ 1) ศึกษารูปแบบการบริหารและการจัดการแหล่งน้ำขนาดเล็กของ “ทุ่งชมพูโมเดล” ที่สามารถลดความยากจนและความเหลื่อมล้ำได้อย่างยั่งยืน 2) วิเคราะห์การจัดการที่เกี่ยวข้อง         กับอำนาจซ่อนเร้น อำนาจฝังลึก พลังอำนาจของเกษตรกร และการมีส่วนร่วม 3) ประเมินผลลัพธ์ของการ          มีส่วนร่วมจากประชาชน ครัวเรือน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และชุมชนในกระบวนการจัดการแหล่งน้ำ และ 4) นำเสนอตัวแบบการจัดการแหล่งน้ำขนาดเล็กที่สามารถลดปัญหาความยากจนและความเหลื่อมล้ำได้              อย่างยั่งยืน การวิจัยใช้ระเบียบวิธีเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจาก                      การสัมภาษณ์เชิงลึก เอกสาร และการสังเกตภาคสนาม ผู้ให้ข้อมูลสำคัญประกอบด้วยผู้กำหนดนโยบายระดับชาติ หน่วยงานภาครัฐระดับภูมิภาค ผู้นำท้องถิ่น เกษตรกร และนักวิชาการ รวมทั้งหมด 40 คน                  การวิเคราะห์ข้อมูลใช้การถอดรหัสเชิงเนื้อหาและการจัดหมวดหมู่ข้อมูลเชิงประเด็น ผลการวิจัยพบว่า “ทุ่งชมพูโมเดล” มีองค์ประกอบสำคัญ ได้แก่ การสร้างฝายแกนดินซีเมนต์ การจัดการน้ำฝนและน้ำผิวดิน การกระจายสิทธิ์การเข้าถึงน้ำ การเสริมพลังและการมีส่วนร่วมของชุมชน และการบูรณาการแผนงานระหว่างภาครัฐ              และประชาชน การจัดการดังกล่าวช่วยลดอำนาจซ่อนเร้น เปิดพื้นที่ให้เกษตรกรมีบทบาทมากขึ้น และสร้างการเรียนรู้ร่วมกันภายในชุมชน ผลลัพธ์สำคัญคือ รายได้ครัวเรือนเพิ่มขึ้น ลดการอพยพแรงงาน ลดความเหลื่อมล้ำในพื้นที่ และพัฒนาเป็นศูนย์เรียนรู้เพื่อขยายผลไปยังชุมชนอื่น ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย ได้แก่ การสนับสนุนงบประมาณแบบมีความยืดหยุ่น การจัดตั้งเครือข่ายการจัดการน้ำระดับชุมชน และการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนในทุกขั้นตอน เพื่อให้เกิดการจัดการแหล่งน้ำขนาดเล็กที่ยั่งยืนและสามารถเป็นต้นแบบในระดับประเทศได้