แนวทางการวินิจฉัยเชิงเปรียบเทียบความผิดของการลักทรัพย์ ในพระวินัยปิฎกกับความผิดตามหลักกฎหมายไทย

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ได้แก่ (1) เพื่อศึกษาหลักการเกี่ยวกับความผิดฐานลักทรัพย์ในพระวินัยปิฎก (2) เพื่อศึกษาหลักกฎหมายไทยที่เกี่ยวข้องกับความผิดฐานลักทรัพย์ และ (3) เพื่อนำเสนอแนวทางการวินิจฉัยเชิงเปรียบเทียบความผิดฐานลักทรัพย์ตามพระวินัยปิฎกกับความผิดตามกฎหมายไทย โดยมุ่งวิเคราะห์ทั้งในเชิงหลักการ องค์ประกอบความผิด และบทลงโทษ การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพแบบวิจัยเอกสาร ศึกษาข้อมูลจากพระไตรปิฎก อรรถกถา ตำราวิชาการด้านพระพุทธศาสนา ตัวบทกฎหมาย ได้แก่ ประมวลกฎหมายอาญา พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ และเอกสารทางวิชาการที่เกี่ยวข้อง ใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหาและสังเคราะห์ข้อมูล แล้วนำเสนอผลการวิจัยด้วยวิธีพรรณนาเชิงวิเคราะห์

ผลการวิจัยพบว่า กรณีพระธนิยะลักไม้หลวงไปสร้างกุฏิ เป็นเหตุให้พระพุทธเจ้าทรงบัญญัติปาราชิกข้อที่ 2 กำหนดว่า ภิกษุใดลักทรัพย์ที่มีมูลค่าเกิน 5 มาสก ต้องอาบัติปาราชิก ขาดจากความเป็นภิกษุทันที             โดยองค์ประกอบแห่งอาบัติประกอบด้วย 5 ประการ คือ (1) ทรัพย์มีเจ้าของ (2) รู้ว่าเป็นทรัพย์มีเจ้าของ           (3) มีมูลค่าเกินเกณฑ์ที่กำหนด (4) มีเจตนาลัก และ (5) ทำให้ทรัพย์นั้นเคลื่อนที่ ส่วนกฎหมายไทย โดยเฉพาะประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 334 บัญญัติให้การเอาทรัพย์ของผู้อื่นไปโดยทุจริตเป็นความผิดฐานลักทรัพย์        มีโทษจำคุกและปรับตามที่กำหนด อีกทั้งพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ยังบัญญัติโทษเกี่ยวเนื่องกับสถานภาพของภิกษุผู้ต้องปาราชิก การวินิจฉัยเชิงเปรียบเทียบชี้ให้เห็นว่า ทั้งพระวินัยและกฎหมายไทยต่างให้ความสำคัญกับองค์ประกอบด้านเจตนาและสถานะความเป็นเจ้าของทรัพย์ แต่แตกต่างกันในลักษณะและวัตถุประสงค์ของบทลงโทษ กล่าวคือ พระวินัยมุ่งรักษาความบริสุทธิ์แห่งสมณเพศ ขณะที่กฎหมายอาญามุ่งคุ้มครองทรัพย์สินและความสงบเรียบร้อยของสังคม องค์ความรู้ที่ได้จากการวิจัยสังเคราะห์เป็น “TT Model” ซึ่งอธิบายกรอบการเทียบเคียงฐานความผิด เกณฑ์การวินิจฉัย และแนวทางการพัฒนามาตรการลงโทษเชิงคุณธรรมควบคู่กับกฎหมายบ้านเมืองอย่างเป็นระบบ