บทบาทของพระสงฆ์กับการเปลี่ยนแปลงและส่งเสริมคุณธรรมในสังคมยุคปัจจุบัน

Main Article Content

พระครูชลธารารวีรธรรม
พระมหาสราวุธ โพธิ์ศรีขาม

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มุ่งศึกษาบทบาทของพระสงฆ์ในการส่งเสริมคุณธรรมและจริยธรรมในสังคมไทยภายใต้บริบทของการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วในยุคดิจิทัล โดยเน้นการวิเคราะห์ความสำคัญของการปรับตัวของพระสงฆ์ต่อเทคโนโลยีสมัยใหม่ควบคู่กับการธำรงรักษาหลักคุณธรรมทางพระพุทธศาสนา ผลการศึกษาพบว่า พระสงฆ์มีบทบาทเชิงรุกในการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการเผยแผ่ธรรมะและการให้คำปรึกษาทางจิตใจผ่านสื่อออนไลน์ ซึ่งช่วยขยายการเข้าถึงกลุ่มประชาชนในวงกว้างและเพิ่มประสิทธิภาพในการส่งเสริมคุณธรรมในสังคม นอกจากนี้ พระสงฆ์ยังมีบทบาทสำคัญในการเสริมสร้างความเข้าใจในสังคมพหุวัฒนธรรม   โดยส่งเสริมการยอมรับความแตกต่าง ความเมตตากรุณา และการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ ในระดับปัจเจก          การส่งเสริมการปฏิบัติธรรมในชีวิตประจำวัน ได้แก่ การฝึกสมาธิ การรักษาศีล และการพัฒนาปัญญา มีส่วนช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตและเสริมสร้างความสงบสุขทั้งในระดับบุคคลและสังคม อย่างไรก็ตาม การแก้ไขปัญหาพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสมของพระสงฆ์จำเป็นต้องอาศัยกลไกความร่วมมือจากหลายภาคส่วน ทั้งด้านการศึกษา การกำกับดูแล และการสนับสนุนเชิงสถาบัน เพื่อส่งเสริมการดำรงตนตามหลักศีลธรรมอย่างเคร่งครัด


องค์ความรู้ที่ได้จากการศึกษานี้ชี้ให้เห็นถึงแนวทางการบูรณาการระหว่างเทคโนโลยีกับหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาอย่างสมดุล ซึ่งเป็นกลไกสำคัญในการเสริมสร้างคุณธรรมและจริยธรรมในสังคมไทย ตลอดจนการพัฒนากรอบความร่วมมือเชิงระบบในการยกระดับมาตรฐานของคณะสงฆ์ อันจะนำไปสู่การฟื้นฟูความศรัทธาของประชาชนและความมั่นคงของสถาบันพระพุทธศาสนาในระยะยาว

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
พระครูชลธารารวีรธรรม, & โพธิ์ศรีขาม พ. . (2026). บทบาทของพระสงฆ์กับการเปลี่ยนแปลงและส่งเสริมคุณธรรมในสังคมยุคปัจจุบัน. Journal of Dhamma for Life, 32(2), 414–427. สืบค้น จาก https://so08.tci-thaijo.org/index.php/dhammalife/article/view/5883
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

ภัทรพร สิริกาญจน์. (2536). บทบาทของพระสงฆ์ในชุมชนไทย. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

พระมหาสุภา อุทโท. (2441). บทบาทของวัดและพระสงฆ์ในชุมชนไทย. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์วัดไทย.

พระมหาสมชาย ฐานวุฑฺโฒ. (2560). บทบาทพระสงฆ์ในการใช้เทคโนโลยีเพื่อการเผยแผ่พระพุทธศาสนา. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ธรรมสภา.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2559). จิตใจและสมาธิในการปรับตัวของพระสงฆ์ยุคดิจิทัล. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.

พระพรหมคุณากรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2559). ไตรสิกขา: หลักสูตรพัฒนาตนทางพุทธศาสนา. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย.

พระพรหมคุณาณ์. (2551). การพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมในสังคมไทย. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย.

พระราชวรมุนี (ป.อ.ปยุตฺโต). (2536). ธรรมะกับชีวิตคนยุคใหม่. กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระราชวรมุนี (ประยุทธ ปยุตฺโต). (2530). การให้ธรรมทานและการพัฒนาคุณธรรมในสังคม. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ธรรมสภา.

พระเทพเวที (ป.อ. ปยุตฺโต). (2533). บทบาทของพระสงฆ์ต่อการพัฒนาสังคมและชุมชน. กรุงเทพฯ: มหามกุฏราชวิทยาลัย.

พระเทพเวที (ประยุทธ์ ปยุตฺโต). (2533). พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย.

พระไพศาล วิสาโล. (2552). พุทธศาสนาเพื่อสังคม. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ศูนย์สันติศึกษา.

พินิจ ลาภธนานนท์. (2535). พระสงฆ์กับสังคมไทย: บทบาทและหน้าที่. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

พินิจ ลาภธนานนท์ & แทนพันธุ์ เสนะพันธุ์ บัวใหม่. (2557). การปรับตัวของพระสงฆ์ต่อสังคมและเทคโนโลยีสมัยใหม่. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัย.

สมศรี จินะวงษ์. (2532). พระสงฆ์กับการใช้สื่อสมัยใหม่. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

Bauman, Z. (2012). Liquid modernity. Cambridge: Polity Press.

Beck, U. (1992). Risk society: Towards a new modernity. London: Sage.

Borwornsak Uwanno. (2018). Ethical challenges in contemporary Thai society. Bangkok: Thammasat University Press.

Campbell, H. A. (2013). Digital religion: Understanding religious practice in digital media. New York: Routledge.

Casanova, J. (2011). The public relevance of religion. New York: Social Science Research Council.

Chaiyawan, P. (2019). Digital media and ethical behavior of Thai youth. Bangkok: Chulalongkorn University Press.

Giddens, A. (1991). Modernity and self-identity: Self and society in the late modern age. Cambridge: Polity Press.

Hick, J. (2004). The pluralist paradigm: A new approach to theology. London: Oneworld Publications.

Kitiarsa, P. (2012). Spiritual practices and contemporary Thai culture. Chiang Mai: Silkworm Books.

McCargo, D. (2017). Contemporary Buddhism in Thailand: Religion and society in modern Thailand. Singapore: NUS Press.

Office of the National Economic and Social Development Council. (2022). Thailand social and economic report 2022. Bangkok: ONESDC.

Phra Brahmagunabhorn [P.A. Payutto]. (2016). Buddhism and contemporary society. Bangkok: Mahachulalongkornrajavidyalaya University Press.

Phra Dhammapitaka. (2017). Moral values and Thai youth. Bangkok: Mahamakut Buddhist University Press.

Phra Maha Hansa Dhammahāso. (2014). Monks as moral agents and social capital in Thailand. Bangkok: Mahachulalongkornrajavidyalaya University Press.

Phra Maha Somboon Vuddhikaro. (2021). Digital engagement of Thai monks in modern society. Bangkok: Mahachulalongkornrajavidyalaya University Press.

Phra Paisal Visalo. (2019). Engaged Buddhism in Thailand: Social action and moral leadership. Bangkok: Silpakorn University Press.

Putnam, R. D. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community. New York: Simon & Schuster.

Queen, C. S., & King, S. B. (1996). Engaged Buddhism: Buddhist liberation movements in Asia. Albany: SUNY Press.

Smart, N. (1999). The world’s religions. Cambridge: Cambridge University Press.

Srisuk, S. (2020). Impact of digital media on ethical behavior in Thai society. Bangkok: Kasetsart University Press.

Suwannathat-Pian, K. (2015). The evolving role of Thai monks in contemporary society. Bangkok: Chulalongkorn University Press.

Taylor, C. (1992). Sources of the self: The making of the modern identity. Cambridge, MA: Harvard University Press.