ข้อเสนอในการพัฒนาเมืองแห่งการเรียนรู้ตามแนวคิดระบบนิเวศการเรียนรู้ของ สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การพัฒนาเมืองแห่งการเรียนรู้ (Learning City) เป็นกลไกสำคัญในการส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตและยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนในระดับพื้นที่ อย่างไรก็ตาม การขับเคลื่อนเมืองแห่งการเรียนรู้ในประเทศไทยยังเผชิญข้อจำกัดจากการดำเนินงานที่มักอยู่ในลักษณะโครงการหรือกิจกรรมเฉพาะด้าน และขาดการบูรณาการเชิงระบบระหว่างนโยบาย ผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง และกระบวนการเรียนรู้ในชีวิตประจำวัน บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) วิเคราะห์แนวทางการพัฒนาเมืองแห่งการเรียนรู้ในประเทศไทยโดยใช้กรอบแนวคิดระบบนิเวศการเรียนรู้ และ (2) เสนอแนวทางการพัฒนาเมืองแห่งการเรียนรู้ผ่านกรอบ 6 ปัจจัยสนับสนุนของระบบนิเวศการเรียนรู้ การวิจัยใช้การวิเคราะห์เอกสารร่วมกับการศึกษากรณีเมืองแห่งการเรียนรู้จำนวน 10 เมืองในประเทศไทย
ผลการศึกษาพบว่า ความสำเร็จของการพัฒนาเมืองแห่งการเรียนรู้เกิดจากการเชื่อมโยงองค์ประกอบสำคัญของระบบนิเวศการเรียนรู้ ได้แก่ วิสัยทัศน์เชิงพื้นที่ที่ชัดเจน กลไกการบริหารจัดการแบบเครือข่าย พื้นที่และสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียนรู้ วิธีการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่นและหลากหลาย วัฒนธรรมการมีส่วนร่วมของชุมชน และระบบการติดตามและประเมินผลที่สนับสนุนการเรียนรู้ร่วมกัน นอกจากนี้ บทความยังเสนอกรอบแนวทางการพัฒนาเมืองแห่งการเรียนรู้ผ่าน 6 ปัจจัยสนับสนุนของระบบนิเวศการเรียนรู้ ซึ่งพัฒนาต่อยอดจากกรอบแนวคิดที่ศึกษาโดยสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา เพื่อใช้เป็นแนวทางเชิงปฏิบัติสำหรับเมืองที่ต้องการพัฒนาเมืองแห่งการเรียนรู้ในบริบทของตนเอง องค์ความรู้จากการศึกษานี้ช่วยขยายความเข้าใจเกี่ยวกับการขับเคลื่อนเมืองแห่งการเรียนรู้ในบริบทประเทศกำลังพัฒนา และเสนอแนวทางการออกแบบระบบนิเวศการเรียนรู้เชิงพื้นที่เพื่อสนับสนุนการเรียนรู้ตลอดชีวิตอย่างยั่งยืนในประเทศไทย
Article Details
เอกสารอ้างอิง
ชัยวัฒน์ สุทธิรัตน์. (2562). การพัฒนาเครือข่ายการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตของชุมชน. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 21(3), 45–58.
วิจารณ์ พานิช. (2560). การเรียนรู้เกิดขึ้นอย่างไร. กรุงเทพฯ: มูลนิธิสยามกัมมาจล.
สมหวัง พิธิยานุวัฒน์. (2559). แนวคิดการเรียนรู้ตลอดชีวิตกับการพัฒนาสังคมไทย. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สมหวัง พิธิยานุวัฒน์. (2561). การประเมินผลการศึกษา: แนวคิดและแนวปฏิบัติ. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2563). รายงานการวิจัยการพัฒนาเมืองแห่งการเรียนรู้ของประเทศไทย. กรุงเทพฯ: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2565). การศึกษาแนวทางการพัฒนาเมืองแห่งการเรียนรู้ของประเทศไทย. กรุงเทพฯ: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2567). เมืองแห่งการเรียนรู้ในประเทศไทย. กรุงเทพมหานคร: กระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2567). ระบบนิเวศการเรียนรู้ (Learning Ecosystem): แนวคิดและการประยุกต์ใช้ในการพัฒนาการเรียนรู้ตลอดชีวิต. กรุงเทพฯ: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
สุรพงษ์ โสธนะเสถียร. (2563). การสื่อสารกับการพัฒนาสังคม. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุวิทย์ เมษินทรีย์. (2562). โลกเปลี่ยน คนปรับ ขยับสู่อนาคต. กรุงเทพฯ: กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม.
อังคณา นาสารี, จิณณวัตร ปะโคทัง, สมาน อัศวภูมิ, และ วิสุทธิ์ ราตรี. (2557). การพัฒนาแนวทางการส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตของชุมชน. กรุงเทพฯ: หน่วยงานผู้จัดพิมพ์.
Barron, B. (2006). Interest and self-sustained learning as catalysts of development: A learning ecology perspective. Human Development, 49(4), 193–224.
Castells, M. (2000). The rise of the network society (2nd ed.). Blackwell.
Etzkowitz, H., & Leydesdorff, L. (2000). The dynamics of innovation: From national systems and “Mode 2” to a triple helix of university–industry–government relations. Research Policy, 29(2), 109–123.
Florida, R. (2011). The rise of the creative class (Revised ed.). Basic Books.
Jackson, N. (2013). The lifelong learning ecology. Lifewide Education.
Kearns, P. (2015). Learning cities on the horizon: A cluster of learning cities preparing for the future. PASCAL International Observatory.
Kolb, D. A. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development. Prentice Hall.
Lave, J., & Wenger, E. (1991). Situated learning: Legitimate peripheral participation. Cambridge University Press.
Longworth, N. (2006). Learning cities, learning regions, learning communities: Lifelong learning and local government. Routledge.
Longworth, N. (2013). Lifelong learning in action: Transforming education in the 21st century. Routledge.
Longworth, N., & Osborne, M. (2010). Six ages towards a learning region: A retrospective. European Journal of Education, 45(3), 368–401.
Medel-Añonuevo, C., Ohsako, T., & Mauch, W. (2001). Revisiting lifelong learning for the 21st century. UNESCO Institute for Education.
OECD. (2019). Getting skills right: Future-ready adult learning systems. OECD Publishing.
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2019). OECD skills outlook 2019: Thriving in a digital world. OECD Publishing.
Patton, M. Q. (2011). Developmental evaluation: Applying complexity concepts to enhance innovation and use. Guilford Press.
Putnam, R. D. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community. Simon & Schuster.
UNESCO. (2015). Global network of learning cities: Guiding documents. UNESCO.
UNESCO. (2017a). Key features of learning cities. UNESCO Institute for Lifelong Learning.
UNESCO. (2019). Embracing a culture of lifelong learning: Contribution to the Futures of Education initiative. UNESCO Institute for Lifelong Learning.
World Bank. (2017). World development report 2016: Digital dividends. World Bank.
