แนวทางการส่งเสริมหลักการทำงานที่เป็นธรรมในการจ้างงานแรงงานแพลตฟอร์มส่งอาหารผ่านแอปพลิเคชันออนไลน์ในประเทศไทย

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาระดับความเข้าใจและความพึงพอใจของไรเดอร์ต่อสภาพการทำงานภายใต้หลักการจ้างงานที่เป็นธรรม (Fairwork Principles) (2) ระบุอุปสรรคและข้อจำกัดในการเข้าถึงหลักการดังกล่าว และ (3) เสนอแนวทางเชิงนโยบายเพื่อยกระดับคุณภาพการจ้างงานให้สอดคล้องกับมาตรฐานความเป็นธรรม การวิจัยใช้ระเบียบวิธีแบบผสมผสาน (Mixed Methods Research) โดยเก็บข้อมูลเชิงปริมาณจากกลุ่มตัวอย่างไรเดอร์จำนวน 400 คน ผ่านแบบสอบถามที่ผ่านการตรวจสอบความเที่ยงตรงและความเชื่อมั่น และเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพจากการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจำนวน 20 คน การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณใช้สถิติเชิงพรรณนาและการวิเคราะห์เชิงอนุมาน ขณะที่ข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เนื้อหาเชิงธีม

ผลการศึกษาพบว่าไรเดอร์ส่วนใหญ่มีระดับความเข้าใจและความพึงพอใจต่อ Fairwork Principles อยู่ในระดับปานกลาง โดยประเด็นที่มีคะแนนต่ำ ได้แก่ ความเป็นธรรมด้านค่าตอบแทน ความมั่นคงทางสังคม และความโปร่งใสของระบบอัลกอริทึม อุปสรรคสำคัญที่ขัดขวางการเข้าถึงการจ้างงานที่เป็นธรรม ได้แก่ รายได้ที่ไม่แน่นอน การขาดหลักประกันทางสังคม และการบริหารจัดการผ่านอัลกอริทึมที่ขาดความโปร่งใสและการมีส่วนร่วมของแรงงาน ข้อค้นพบสะท้อนลักษณะความเปราะบางของแรงงานแพลตฟอร์มและความไม่สมดุลเชิงอำนาจระหว่างแพลตฟอร์มกับผู้ปฏิบัติงาน งานวิจัยนี้เสนอให้ภาครัฐพัฒนากรอบกฎหมายเฉพาะสำหรับแรงงานแพลตฟอร์ม จัดตั้งกลไกกำกับดูแลอัลกอริทึมอย่างโปร่งใส และส่งเสริมสิทธิในการรวมกลุ่มของแรงงาน         เพื่อยกระดับคุณภาพการจ้างงานและมุ่งสู่การสร้างงานที่มีคุณค่าอย่างยั่งยืนในระบบเศรษฐกิจดิจิทัล