กรอบแนวคิดการศึกษาประชาธิปไตยตามหลักพระพุทธศาสนา เพื่อพัฒนาพลเมืองคุณภาพ

Main Article Content

พระครูพิจิตรธรรมปคุณ
สุพจน์ พิมประสาร
เบญญาภา เพิ่มบุญ
จักรกฤษณ์ กลุ่มยา

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิเคราะห์แนวคิดประชาธิปไตยตามหลักพระพุทธศาสนาโดยอาศัยการศึกษาวิเคราะห์เอกสารจากพระไตรปิฎก อรรถกถา และงานวิชาการด้านรัฐศาสตร์และพุทธปรัชญาผลการศึกษาพบว่า พระพุทธศาสนามีหลักการสำคัญที่สอดคล้องกับระบอบประชาธิปไตย ได้แก่ หลักเสรีภาพทางความคิด หลักความเสมอภาค หลักการมีส่วนร่วม หลักเสียงข้างมาก และหลักธรรมาธิปไตยซึ่งปรากฏอย่างเป็นระบบในพระวินัยปิฎก และพระสุตตันตปิฎก โดยเฉพาะกระบวนการสังฆกรรมที่สะท้อนการตัดสินใจร่วมกันของหมู่คณะ บทความนี้เสนอกรอบแนวคิดกรอบแนวคิดการศึกษาหลักประชาธิปไตยเมื่อบูรณาการเข้ากับหลักพุทธธรรม จะก่อให้เกิดฐานคุณค่าและจริยธรรมร่วมที่มั่นคงในการกำหนดทิศทางการศึกษา ฐานคิดดังกล่าวถูกถ่ายทอดผ่านกระบวนการจัดการเรียนรู้เชิงประชาธิปไตยซึ่งเน้นการมีส่วนร่วมการคิดอย่างมีเหตุผล และการเคารพความคิดเห็นที่แตกต่าง ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นคือการพัฒนาคุณลักษณะพลเมืองคุณภาพอันประกอบด้วยจิตสำนึกสาธารณะคุณธรรม และความรับผิดชอบต่อสังคม อย่างยั่งยืน 

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
พระครูพิจิตรธรรมปคุณ, พิมประสาร ส., เพิ่มบุญ เ., & กลุ่มยา จ. (2026). กรอบแนวคิดการศึกษาประชาธิปไตยตามหลักพระพุทธศาสนา เพื่อพัฒนาพลเมืองคุณภาพ. Journal of Dhamma for Life, 32(4), 136–148. สืบค้น จาก https://so08.tci-thaijo.org/index.php/dhammalife/article/view/6586
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

บุญทัน ดอกไธสง. (2555). ขอบข่ายรัฐประศาสนศาสตร์ยุคโลกาภิวัฒน์. กรุงเทพฯ: ปัญญาชน.

ประเวศ วะสี. (2544). ประชาธิปไตยทางรอดของสังคมไทย. กรุงเทพฯ: หมอชาวบ้าน.

พระไตรปิฎก. (2539). พระไตรปิฎก ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2543). พุทธธรรม (ฉบับปรับปรุง). มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2547). ธรรมาธิปไตย. กรุงเทพฯ: มูลนิธิพุทธธรรม.

พระสุธีวรญาณ. (2556). พระวินัยปิฎกกับการปกครองคณะสงฆ์. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์.

ลิขิต ธีรเวคิน. (2557). การเมืองการปกครองไทย (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

วิทยากร เชียงกูล. (2552). ประชาธิปไตย สิทธิมนุษยชน และการพัฒนา. กรุงเทพฯ: สายธาร.

อเนก เหล่าธรรมทัศน์. (2549). ทุนนิยม ประชาสังคม และประชาธิปไตย. กรุงเทพฯ: มติชน.

Dahl, R. A. (1989). Democracy and its critics. Yale University Press.

Dewey, J. (2004). Democracy and education. Dover Publications. (Original work published 1916)

Diamond, L. (1999). Developing democracy: Toward consolidation. Johns Hopkins University Press.

Gombrich, R. (2006). Theravada Buddhism: A social history from ancient Benares to modern Colombo (2nd ed.). Routledge.

Gutmann, A. (1999). Democratic education (Rev. ed.). Princeton University Press.

Held, D. (2006). Models of democracy (3rd ed.). Polity Press.

Heywood, A. (2013). Politics (4th ed.). Palgrave Macmillan.

Ockey, J. (2004). Making democracy: Leadership, class, gender, and political participation in Thailand. University of Hawai'i Press.

Payutto, P. A. (2001). Buddhist economics: A middle way for the market place. Buddhadhamma Foundation.

Phongpaichit, P., & Baker, C. (2002). Thailand: Economy and politics (2nd ed.). Oxford University Press.

Putnam, R. D. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community. Simon & Schuster.

Stiglitz, J. E. (2002). Globalization and its discontents. W. W. Norton & Company.