การเผยแผ่พระพุทธศาสนาในสังคมพหุวัฒนธรรมด้วยหลักอิทธิบาท 4 ในอำเภอสะเดา จังหวัดสงขลา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิดทฤษฎีในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในสังคมพหุวัฒนธรรม 2) ศึกษาหลักอิทธิบาท 4 ในพระพุทธศาสนาเถรวาท และ 3) วิเคราะห์การใช้หลักอิทธิบาท 4 ในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในสังคมพหุวัฒนธรรมในอำเภอสะเดา จังหวัดสงขลา โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพผ่านการศึกษาเอกสารและการลงพื้นที่เพื่อรวบรวมข้อมูลเชิงลึก
ผลการศึกษาพบว่า การเผยแผ่พระพุทธศาสนาในสังคมพหุวัฒนธรรมจำเป็นต้องอาศัยทัศนคติแห่งการยอมรับความแตกต่างและการสร้างพื้นที่กลางในการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ โดยมี หลักอิทธิบาท 4 เป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญทางจริยธรรม ประกอบด้วย ฉันทะ คือความรักและศรัทธาในงานเผยแผ่ที่มุ่งเน้นสันติภาพ วิริยะ คือความพากเพียรในการปรับตัวและเรียนรู้บริบททางสังคมที่ซับซ้อน จิตตะ คือความเอาใจใส่และเข้าใจในวิถีชีวิตของคนในท้องถิ่นที่มีความหลากหลาย และ วิมังสา คือการใช้ปัญญาไตร่ตรองและประเมินสถานการณ์เพื่อหาแนวทางปฏิบัติที่เหมาะสมโดยไม่ขัดต่อหลักความเชื่อของศาสนาอื่น จากการวิเคราะห์การใช้หลักอิทธิบาท 4 ในพื้นที่อำเภอสะเดา จังหวัดสงขลา ซึ่งเป็นพื้นที่ชายแดนที่มีความหลากหลายทั้งเชื้อชาติไทย จีน และมลายู รวมถึงการอยู่ร่วมกันระหว่างพุทธศาสนิกชนและมุสลิม พบว่าพุทธบริษัทในพื้นที่ได้ประยุกต์ใช้หลักธรรมดังกล่าวผ่านกิจกรรมทางสังคมและงานสงเคราะห์ที่เน้น "มนุษยธรรม" นำหน้า "หลักความเชื่อ" การมีฉันทะในการสร้างมิตรภาพและความเพียรในการสื่อสารทำความเข้าใจภายใต้บริบทพหุวัฒนธรรม ส่งผลให้การเผยแผ่พระพุทธศาสนาในอำเภอสะเดาไม่ใช่เพียงการขยายจำนวนพุทธบริษัท แต่เป็นการเผยแผ่ "คุณธรรม" เพื่อการอยู่ร่วมกันอย่างสงบสุขและเกื้อกูลกันในสังคมที่มีความแตกต่างหลากหลายอย่างยั่งยืน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
พระธรรมโกศาจารย์ (พุทธทาสภิกขุ). (2520). หลักแห่งความสำเร็จในพระพุทธศาสนา. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ธรรมสภา.
พระธรรมโกศาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2563). ธรรมะกับความยั่งยืนของสังคม. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2544). พุทธธรรม. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2546). แนวคิดการพัฒนาในพระพุทธศาสนา. กรุงเทพฯ: มหามกุฏราชวิทยาลัย.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2554). ธรรมะกับชีวิต. กรุงเทพฯ: มหามกุฏราชวิทยาลัย.
พระเมธาวินัยรส. (2562). การเผยแผ่พระพุทธศาสนาในพื้นที่พหุวัฒนธรรม. วารสารพุทธศาสตร์เพื่อการพัฒนา, 14(1), 65–79.
พระเมธีวชิราภิรัต (คมวัฒน์ วชิรปญฺโญ). (2566). การเผยแผ่พระพุทธศาสนาในยุคดิจิทัล. กรุงเทพฯ: มหามกุฏราชวิทยาลัย.
พุทธทาสภิกขุ. (2533). คู่มือมนุษย์. สุราษฎร์ธานี: ธรรมทานมูลนิธิ.
มหามกุฏราชวิทยาลัย. (2539). พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ 10 ทีฆนิกาย ปาฏิกวรรค. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.
สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ. (2566). รายงานสถิติพระธรรมทูตและกิจกรรมเผยแผ่. https://www.onab.go.th
Dalai Lama. (2022). The power of compassion in multi-faith societies. London: Wisdom Press.
Jareonsak, P. (2022). Interfaith communication and Buddhist missionary adaptation in Southern Thailand. Mahamakut Journal of Buddhist Studies, 30(2), 115–132.
Nipko, N. (2023). An analysis of Buddhist monks’ adaptation to propagation during COVID-19. Journal of Buddhist Studies, 31(2), 45–60.
Phokha, K. (2024). The application of Buddhist virtues in community propagation. Journal of Humanities and Social Sciences, 21(2), 88–106.
Piyobhaso, P. (2023). Mindful leadership and propagation in modern Buddhism. Mahachula Academic Journal, 9(2), 55–73.
Piyobhaso, P., Chantarangkul, S., & Ratchaphol, N. (2023). Buddhist motivation and persistence among Thai missionary monks. Journal of Religious Studies, 10(1), 56–78.
Prasert, P., & Phumchai, R. (2023). Internal faith and sustainable Buddhist propagation. Mahamakut Graduate Review, 5(2), 99–118.
Tepsing, W., Toh, K. A., & Anusonadisai, P. (2025). Predicting cultural acceptance among students in Thailand’s three southern border provinces. Societies, 15(4), Article 76. https://doi.org/10.3390/soc15040076
Wongprakob, T., & Arayaskul, C. (2024). Critical reflection and skillful means in Buddhist communication. Buddhist Communication Review, 9(1), 34–58.
