แนวทางการวินิจฉัยเชิงเปรียบเทียบความผิดการฆ่ามนุษย์ ในพระวินัยปิฎกกับความผิดตามหลักกฎหมายไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ได้แก่ (1) เพื่อศึกษาหลักการและสาระเกี่ยวกับการฆ่ามนุษย์ตามพระวินัยปิฎก (2) เพื่อศึกษาหลักกฎหมายไทยที่เกี่ยวข้องกับความผิดฐานฆ่ามนุษย์ และ (3) เพื่อนำเสนอแนวทางการวินิจฉัยเชิงเปรียบเทียบฐานความผิดเกี่ยวกับการฆ่ามนุษย์ระหว่างพระวินัยปิฎกกับกฎหมายไทย การวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพแบบวิจัยเอกสาร โดยศึกษาข้อมูลจากคัมภีร์พระไตรปิฎก อรรถกถา ตัวบทกฎหมาย ได้แก่ ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 288 และ 289 และพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535 มาตรา 44 รวมทั้งเอกสารวิชาการที่เกี่ยวข้อง แล้วนำมาวิเคราะห์และสังเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหาและการตีความเชิงหลักการ ก่อนเรียบเรียงผลการวิจัยเชิงพรรณนา
ผลการวิจัยพบว่า อาบัติปาราชิกข้อ 3 ในพระวินัยปิฎกกำหนดให้การจงใจพรากชีวิตมนุษย์หรือแสวงหาวิธีการเพื่อให้มนุษย์ถึงแก่ความตาย เป็นความผิดร้ายแรงสูงสุด ส่งผลให้ภิกษุขาดจากความเป็นภิกษุทันที โดยมีเงื่อนไของค์ประกอบความผิดและข้อยกเว้น 7 ประการ เช่น ภาวะวิกลจริต เป็นต้น ขณะที่กฎหมายไทยตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 288 กำหนดโทษประหารชีวิต จำคุกตลอดชีวิต หรือจำคุกตั้งแต่ 15 ถึง 20 ปี และมาตรา 289 บัญญัติเหตุฉกรรจ์ที่ต้องระวางโทษประหารชีวิต นอกจากนี้ พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ มาตรา 44 กำหนดโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี สำหรับผู้ที่ต้องอาบัติปาราชิกแล้วกลับมาบวชโดยปกปิดข้อเท็จจริง การวินิจฉัยเชิงเปรียบเทียบพบว่า ทั้งสองระบบกฎหมายต่างมุ่งคุ้มครองคุณค่าชีวิตมนุษย์เป็นหลัก โดยพระวินัยเน้นสถานะความบริสุทธิ์แห่งสมณเพศ ส่วนกฎหมายบ้านเมืองเน้นความสงบเรียบร้อยและความยุติธรรมของสังคม บทลงโทษมีลักษณะสอดคล้องกันในเชิงความร้ายแรง แม้แตกต่างในรูปแบบและวัตถุประสงค์ ทั้งนี้ ผู้วิจัยได้พัฒนาองค์ความรู้เชิงบูรณาการในรูปแบบ “HT Model” เพื่ออธิบายกรอบการวินิจฉัยเชิงเปรียบเทียบดังกล่าวอย่างเป็นระบบและเป็นประโยชน์ต่อการศึกษากฎหมายเชิงพุทธศาสตร์และนิติศาสตร์ต่อไป
Article Details
เอกสารอ้างอิง
คณิต ณ นคร. (2561). กฎหมายอาญาภาคทั่วไป (พิมพ์ครั้งที่ 6). วิญญูชน.
ธวัชชัย สิงห์คำ. (2558). ศึกษาเปรียบเทียบเจตนาในพระพุทธศาสนากับเจตนาในประมวลกฎหมายอาญาของประเทศไทย. วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา, 6(1).
ประมวลกฎหมายอาญา. (2566). วิญญูชน.
พระครูอุทุมพร กิตติคุณ (เลื่อน ภมโร), โกเมศ ขวัญเมือง, และพระสิทธินิติธาดา (ชลัชโชติทตฺโต). (2567). การศึกษาเปรียบเทียบความรับผิดตามพระธรรมวินัยของพระภิกษุกรณีตติยปาราชิกตามหลักพุทธศาสนาเถรวาท และความรับผิดอาญาของบุคคลในความผิดต่อชีวิตตามประมวลกฎหมายอาญา. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 7(4), 418–426.
พระไตรปิฎก เล่มที่ 4 วินัยปิฎก มหาวิภังค์. (ม.ป.ป.). มหามกุฏราชวิทยาลัย.
พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระวินัยปิฎก เล่ม 1–2 (มหาวิภังค์ ภาค 1–2). มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2556). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. สำนักพิมพ์ผลิธัมม์.
พระมหาสำราญ ฐานุตฺตโม และสมบัติ อรรถพิมล. (2567). การศึกษาเปรียบเทียบความรับผิดของพระภิกษุวิกลจริตที่กระทำความผิดตามพระธรรมวินัย และความรับผิดของบุคคลวิกลจริตตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 65. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 7(4), 237–251.
พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 และที่แก้ไขเพิ่มเติม. (2505). สำนักนายกรัฐมนตรี.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย (เล่ม 4 พระวินัยปิฎก มหาวรรค). โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
สุชีพ ปุญญานุภาพ. (2540). การบริหารกิจการคณะสงฆ์ไทย. สำนักพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.
หยุด แสงอุทัย. (2556). กฎหมายอาญา ภาค 1. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
หยุด แสงอุทัย. (2560). กฎหมายอาญาภาคทั่วไป (พิมพ์ครั้งที่ 21). มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
อภิ โชค เกิดผล, สิริ พร ครองชีพ, และกฤตสุชิน พลเสน. (2564). นิติปรัชญาในระบบกฎหมายอาญาไทยกับพุทธจริยศาสตร์ว่าด้วยปาณาติบาตกรรม. ศึกษาศาสตร์ มมร, 9(1), 224–231.
