รูปแบบการบริหารโรงเรียนเอกชนสู่ความเป็นเลิศตามแนวพุทธธรรม
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยเรื่อง รูปแบบการบริหารโรงเรียนเอกชนสู่ความเป็นเลิศตามแนวพุทธธรรม เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed Methods Research) มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพที่เป็นจริงและสภาพที่คาดหวังของการบริหารโรงเรียนเอกชนสู่ความเป็นเลิศ และ 2) พัฒนารูปแบบการบริหารโรงเรียนเอกชนสู่ความเป็นเลิศตามแนวพุทธธรรม การวิจัยดำเนินการเป็น 2 ขั้นตอน ขั้นตอนที่ 1 ศึกษาสภาพที่เป็นจริงและสภาพที่คาดหวังของการบริหารโรงเรียนเอกชนสู่ความเป็นเลิศ โดยการศึกษาเอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึก เพื่อนำมาวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) และสำรวจความคิดเห็นด้วยแบบสอบถามรูปแบบตอบสนองคู่ (Dual Response Format) ตามเกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (OBECQA) 7 ด้าน กลุ่มตัวอย่างเป็นโรงเรียนเอกชนจำนวน 75 โรงเรียน ผู้ให้ข้อมูลโรงเรียนละ 3 คน ได้แก่ ผู้บริหารหรือผู้แทนครู รวมทั้งสิ้น 225 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และดัชนีความต้องการจำเป็น (Modified Priority Needs Index: PNImodified) ขั้นตอนที่ 2 เป็นการพัฒนารูปแบบการบริหารโรงเรียนเอกชนสู่ความเป็นเลิศตามแนวพุทธธรรม โดยนำผลการศึกษาจากขั้นตอนที่ 1 มาสังเคราะห์เพื่อสร้างองค์ประกอบและตัวแปรของรูปแบบ โดยพิจารณาค่า PNImodified ≥ 0.10 ได้องค์ประกอบ 5 องค์ประกอบ 21 ตัวแปร จากนั้นดำเนินการสนทนากลุ่ม (Focus Group Discussion) กับผู้เชี่ยวชาญและผู้ทรงคุณวุฒิด้านพระพุทธศาสนา จำนวน 10 รูป/คน เพื่อพัฒนารูปแบบ จนได้องค์ประกอบ 5 องค์ประกอบ 20 ตัวแปร และนำรูปแบบไปประเมินและรับรองโดยผู้เชี่ยวชาญจำนวน 17 รูป/คน โดยประเมินในด้านความถูกต้อง ความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์ ผลการประเมินอยู่ในระดับมากที่สุดทุกด้าน
ผลการวิจัยพบว่า รูปแบบการบริหารโรงเรียนเอกชนสู่ความเป็นเลิศตามแนวพุทธธรรมประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ 20 ตัวแปร ได้แก่ 1) การนำองค์กรตามแนวอิทธิบาท 4 2) กลยุทธ์ตามแนวอิทธิบาท 4 3) บุคลากรตามแนวอิทธิบาท 4 4) การปฏิบัติการตามแนวอิทธิบาท 4 และ 5) ผลลัพธ์ตามแนวอิทธิบาท 4 โดยแต่ละองค์ประกอบประกอบด้วย 4 ตัวแปร ซึ่งสามารถใช้เป็นกรอบแนวทางในการพัฒนาการบริหารโรงเรียนเอกชนให้บรรลุความเป็นเลิศบนพื้นฐานหลักพุทธธรรมได้อย่างเป็นระบบและยั่งยืน
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2542). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545 และ (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2553. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.
กฤษปกรณ์ สาคร. (2557). การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการความรู้ในสถานศึกษา. วารสารวิจัยทางการศึกษา, 9(2), 77–90.
จงดี เพชรสังคูณ. (2564). การบริหารโรงเรียนเอกชนตามหลักสัปปุริสธรรม 7. วารสารการบริหารการศึกษา, 17(2), 45–58.
จริญญาภรณ์ ศรีจันดาร และคณะ. (2565). การบริหารองค์กรการศึกษาที่เน้นการมีส่วนร่วมและผลลัพธ์ขององค์กร. วารสารการวิจัยทางการศึกษา, 17(1), 89–104.
จริญญาภรณ์ ศรีจันดารี และคณะ. (2564). การประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรมในการบริหารการเปลี่ยนแปลงของสถานศึกษา. วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา, 12(1), 89–102.
ชิรวัฒน์ นิจเนตร. (2560). การพัฒนารูปแบบทางการศึกษา. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
โชติช่วง พันธุเวส. (2551). การบริหารกระบวนการทำงานเพื่อคุณภาพในองค์กรการศึกษา. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์.
ณัฐการ บุญรักษา. (2563). แนวคิดและการพัฒนารูปแบบการวิจัยทางการศึกษา. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง.
ณัฐการ บุญรักษา. (2563). การพัฒนารูปแบบการบริหารสถานศึกษาเพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษา. วารสารศึกษาศาสตร์, 31(2), 112–125.
ทิพวรรณ สุพิพัฒน์โมลี. (2563). การบูรณาการหลักพุทธธรรมกับการบริหารองค์กรสมัยใหม่. วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา, 11(2), 1–15.
นัยนา ฉายวงศ์. (2560). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาผู้เรียน. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
นัยนา ฉายวงศ์. (2560). แนวคิดและกระบวนการพัฒนารูปแบบทางการศึกษา. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์โอเดียนสโตร์.
บุญยกุล หัตถกี. (2556). การบริหารเชิงกลยุทธ์ในองค์กรการศึกษา. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542. (2546). กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน.
ภัทราวัลย์ ดอกบัว, และ สุนทร สายคำ. (2563). ภาวะผู้นำเชิงพุทธกับการพัฒนาองค์กรทางการศึกษา. วารสารการบริหารการศึกษา, 16(2), 45–58.
รัตนชัย เอี่ยมพิทักษ์พร. (2565). การบริหารสถานศึกษาตามแนวคิดโรงเรียนวิถีพุทธ. วารสารการบริหารการศึกษาและภาวะผู้นำ, 10(1), 66–78.
วรภัทร ภู่เจริญ. (2548). การบริหารคุณภาพในสถานศึกษา. กรุงเทพฯ: พิมพ์ดี.
วรรณา บุญมาก. (2562). การพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ทางการศึกษา. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
วาโร เพ็งสวัสดิ์. (2553). การวิจัยและพัฒนาทางการศึกษา. สกลนคร: มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.
สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ. (2559). แผนพัฒนาการศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการ ฉบับที่ 12 (พ.ศ. 2560–2564). กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักงานรางวัลคุณภาพแห่งชาติ. (2554). เกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งชาติ ปี 2554–2555. กรุงเทพฯ: สำนักงานรางวัลคุณภาพแห่งชาติ.
สุรดา แก้วศรีหา และคณะ. (2566). การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ในองค์กรการศึกษาเพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษา. วารสารศึกษาศาสตร์, 34(1), 112–128.
อภิญญา แก้วชื่น. (2550). การบริหารสถานศึกษาตามหลักธรรมาภิบาล. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อุดม ชูลีวรรณ. (2559). การพัฒนาระบบการบริหารคุณภาพในสถานศึกษาเพื่อยกระดับผลสัมฤทธิ์ของผู้เรียน. วารสารการบริหารการศึกษา, 12(1), 101–115.
Ardictionary. (2008). Dictionary of architecture and design. Retrieved from http://www.ardi ctionary.com
Baldrige National Quality Program. (2019). Baldrige excellence framework: A systems approach to improving your organization’s performance. Gaithersburg, MD: National Institute of Standards and Technology.
Fulston Schools. (2003). School improvement and strategic development framework. Kent, UK: Fulston Schools.
